विनश्येद्धि पुरी लङ्का शूराः सर्वे च राक्षसाः। रामस्य दयिता पत्नी न स्वयं यदि दीयते
जर आपण स्वतःहून रामाची प्रिय पत्नी परत दिली नाही, तर लंका नगरी आणि सर्व शूर राक्षस नष्ट होतील.
प्रसादये त्वां बन्धुत्वात् कुरुष्व वचनं मम। हितं तथ्यं त्वहं ब्रूमि दीयतामस्य मैथिली
आपल्या नात्यामुळे मी तुला विनंती करतो—माझे बोलणे ऐक. मी जे सांगतो ते तुझे हिताचे आणि सत्य आहे: सीता त्याला परत द्यावी.
पुरा शरत्सूर्यमरीचिसंनिभान् नवाग्रपुङ्खान् सुदृढान् नृपात्मजः। सृजत्यमोघान् विशिखान् वधाय ते प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली
राजपुत्र आपल्या विनाशासाठी शरदऋतूच्या सूर्यकिरणांसारखे, नवीन टोक असलेले, मजबूत आणि अचूक बाण सोडण्याआधी, सीता दशरथपुत्राला द्यावी.
त्यजाशु कोपं सुखधर्मनाशनं भजस्व धर्मं रतिकीर्तिवर्धनम्। प्रसीद जीवेम सपुत्रबान्धवाः प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली
ताबडतोब राग सोड, जो सुख आणि धर्म नष्ट करतो; आनंद आणि कीर्ती वाढवणारा धर्म स्वीकार. कृपा कर—आपण आपल्या मुलाबाळांसह जिवंत राहू. सीता दशरथपुत्राला द्यावी.
विभीषणवचः श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः। विसर्जयित्वा तान् सर्वान् प्रविवेश स्वकं गृहम्
विभीषणाचे बोल ऐकून, राक्षसांचा राजा रावणाने सर्वांना सोडले आणि आपल्या राजवाड्यात गेला.
thumb|दशमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे दशमः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील दहावा सर्ग ऐका.
ततः प्रत्युषसि प्राप्ते प्राप्तधर्मार्थनिश्चयः। राक्षसाधिपतेर्वेश्म भीमकर्मा विभीषणः
मग पहाटे, धर्म आणि अर्थ ठरवून, पराक्रमी विभीषण राक्षसाधिपतीच्या राजवाड्याकडे गेला.
शैलाग्रचयसंकाशं शैलशृङ्गमिवोन्नतम्। सुविभक्तमहाकक्षं महाजनपरिग्रहम्
तो राजवाडा पर्वतशिखरांसारखा भासणारा, उंच, मोठ्या आणि नीट विभागलेल्या अंगणांनी भरलेला, आणि लोकांनी गजबजलेला होता.
मतिमद्भिर्महामात्रैरनुरक्तैरधिष्ठितम्। राक्षसैराप्तपर्याप्तैः सर्वतः परिरक्षितम्
तो राजवाडा बुद्धिमान आणि निष्ठावान मंत्र्यांनी वसलेला, सर्व बाजूंनी विश्वासू आणि पुरेसे राक्षसांनी राखलेला आणि नीट संरक्षित होता.
मत्तमातङ्गनिःश्वासैर्व्याकुलीकृतमारुतम्। शङ्खघोषमहाघोषं तूर्यसम्बाधनादितम्
मद्यधुंद हत्तींच्या श्वासाने वारा अस्वस्थ झाला होता, शंखांचा मोठा गजर आणि वाद्यांच्या आवाजाने सारा परिसर भरून गेला होता.
प्रमदाजनसम्बाधं प्रजल्पितमहापथम्। तप्तकाञ्चननिर्यूहं भूषणोत्तमभूषितम्
ती नगरी स्त्रियांनी गजबजलेली होती, मोठ्या रस्त्यांवर लोकांच्या गप्पा रंगल्या होत्या, सोन्याच्या कमानींनी आणि उत्तम दागिन्यांनी ती सजलेली होती.
गन्धर्वाणामिवावासमालयं मरुतामिव। रत्नसंचयसम्बाधं भवनं भोगिनामिव
ती नगरी जणू काही गंधर्वांचे निवासस्थान, वाऱ्यांच्या देवतांचे महाल, रत्नांच्या राशींनी भरलेली, आणि नागांच्या वासासारखी भासत होती.
तं महाभ्रमिवादित्यस्तेजोविस्तृतरश्मिवान्। अग्रजस्यालयं वीरः प्रविवेश महाद्युतिः
तो तेजस्वी वीर, जणू सूर्य मोठ्या ढगात शिरावा तसा, आपल्या मोठ्या भावाच्या राजवाड्यात शिरला; त्याचे तेज दूरदूर पसरले होते.
पुण्यान् पुण्याहघोषांश्च वेदविद्भिरुदाहृतान्। शुश्राव सुमहातेजा भ्रातुर्विजयसंश्रितान्
तो अत्यंत तेजस्वी वीर वेदपारंगत ब्राह्मणांनी आपल्या भावाच्या विजयासाठी गात असलेले मंगल गीते आणि पवित्र घोष ऐकत होता.
पूजितान् दधिपात्रैश्च सर्पिभिः सुमनोक्षतैः। मन्त्रवेदविदो विप्रान् ददर्श स महाबलः
तो महाबली वीर, दहीच्या पेल्यांनी, तुपाने आणि फुलांनी सन्मानित केलेले, मंत्र आणि वेद जाणणारे ब्राह्मण पाहत होता.
स राजदृष्टिसम्पन्नमासनं हेमभूषितम्। जगाम समुदाचारं प्रयुज्याचारकोविदः
शिष्टाचार जाणणारा तो, राजाला शोभेल असे सोन्याने मढवलेले आसनाकडे गेला आणि योग्य नमस्कार वागणूक दिली.
स रावणं महात्मानं विजने मन्त्रिसंनिधौ। उवाच हितमत्यर्थं वचनं हेतुनिश्चितम्
मंत्र्यांच्या उपस्थितीत आणि एकांतात, मोठ्या मनाचा विभीषण रावणाला हिताचे, नीट विचार करून सांगितलेले शब्द बोलला.
प्रसाद्य भ्रातरं ज्येष्ठं सान्त्वेनोपस्थितक्रमः। देशकालार्थसंवादि दृष्टलोकपरावरः
त्याने मोठ्या भावाला सौम्यपणे आणि योग्य रीतीने शांत केले, वेळ, जागा आणि हेतू यानुसार बोलला, आणि जगाचा अनुभव असलेला तो त्याला संबोधला.
यदाप्रभृति वैदेही सम्प्राप्तेह परंतप। तदाप्रभृति दृश्यन्ते निमित्तान्यशुभानि नः
शत्रूंना जिंकणाऱ्या राजा, ज्या दिवसापासून वैदेही इथे आली, त्या दिवसापासून आपल्याला वाईट शकुन दिसू लागले.
सस्फुलिङ्गः सधूमार्चिः सधूमकलुषोदयः। मन्त्रसंधुक्षितोऽप्यग्निर्न सम्यगभिवर्धते
मंत्रांनी पेटवलेला अग्नीही ठिणग्या, धूर आणि काळसर ज्वाळा देतो, पण नीट पेटत नाही.
अग्निष्टेष्वग्निशालासु तथा ब्रह्मस्थलीषु च। सरीसृपाणि दृश्यन्ते हव्येषु च पिपीलिकाः
तुझ्या यज्ञकुंडांमध्ये, अग्निशाळांमध्ये आणि ब्रह्माच्या स्थळी, सरपटणारे प्राणी दिसतात आणि हव्यांमध्ये मुंग्या पडतात.
गवां पयांसि स्कन्नानि विमदा वरकुञ्जराः। दीनमश्वाः प्रहेषन्ते नवग्रासाभिनन्दिनः
गायींचे दूध सांडते, उत्तम हत्ती मदमस्त आहेत, घोडे अशक्त झाले आहेत आणि नवीन चाऱ्याला आनंदाने हिणकावतात.
खरोष्ट्राश्वतरा राजन् भिन्नरोमाः स्रवन्ति च। न स्वभावेऽवतिष्ठन्ते विधानैरपि चिन्तिताः
राजा, उंट, ओंट आणि खच्चर यांची लोकर गळते आणि अंगातून स्राव येतो; नीट काळजी घेतली तरी ते आपल्या स्वभावात राहत नाहीत.
वायसाः संघशः क्रूरा व्याहरन्ति समन्ततः। समवेताश्च दृश्यन्ते विमानाग्रेषु संघशः
क्रूर कावळ्यांचे थवे सर्वत्र काव काव करतात; राजवाड्यांसमोरही ते झुंडीने दिसतात.
गृध्राश्च परिलीयन्ते पुरीमुपरि पिण्डिताः। उपपन्नाश्च संध्ये द्वे व्याहरन्त्यशिवं शिवाः
गिधाडांची झुंड शहरावर गोळा झाली आहे; आणि सकाळ-संध्याकाळ, शुभ पक्षीदेखील अशुभ आवाज काढतात.
क्रव्यादानां मृगाणां च पुरीद्वारेषु संघशः। श्रूयन्ते विपुला घोषाः सविस्फूर्जितनिःस्वनाः
शहराच्या प्रवेशद्वारांवर मांसाहारी प्राणी आणि जनावरांचे मोठ्या आवाजात, कडकडणारे डरकाळ्या ऐकू येतात.
तदेवं प्रस्तुते कार्ये प्रायश्चित्तमिदं क्षमम्। रोचये वीर वैदेही राघवाय प्रदीयताम्
अशी परिस्थिती निर्माण झाल्यावर, हे प्रायश्चित्त योग्य आहे असे मला वाटते; वीर, वैदेहीला राघवाकडे परत देणे हेच हिताचे आहे.
इदं च यदि वा मोहाल्लोभाद् वा व्याहृतं मया। तत्रापि च महाराज न दोषं कर्तुमर्हसि
आणि हे मी भ्रम किंवा लोभामुळे बोललो असेल, तरीही, महाराज, तुम्ही माझ्यावर दोष ठेवू नये.
अयं हि दोषः सर्वस्य जनस्यास्योपलक्ष्यते। रक्षसां राक्षसीनां च पुरस्यान्तःपुरस्य च
हा दोष इथल्या सगळ्या लोकांत, राक्षसांत, राक्षसींत, शहरात आणि राजवाड्याच्या आतल्या भागात दिसून येतो.
प्रापणे चास्य मन्त्रस्य निवृत्ताः सर्वमन्त्रिणः। अवश्यं च मया वाच्यं यद् दृष्टमथवा श्रुतम्। सम्प्रधार्य यथान्यायं तद् भवान् कर्तुमर्हति
या सल्ल्याचा उच्चार होताच सगळे मंत्री बाजूला झाले; मी जे काही पाहिलं किंवा ऐकलं आहे, ते मला नक्कीच सांगावंच लागेल. नीट विचार करून, योग्य ते तुम्ही करावं.