अयं परिभवो भूयः पुरस्यान्तःपुरस्य च। श्रीमतो राक्षसेन्द्रस्य वानरेण प्रधर्षणम्
शहराला आणि राजवाड्यालाही हा आणखी एक अपमान आहे — वानराने राक्षसांच्या तेजस्वी राजाचा केलेला अपमान.
ततोऽब्रवीत् सुसंक्रुद्धो वज्रदंष्ट्रो महाबलः। प्रगृह्य परिघं घोरं मांसशोणितरूषितम्
मग फारच संतप्त आणि बलवान वज्रदंष्ट्र नावाचा राक्षस, मांस आणि रक्ताने माखलेला भयंकर गदा हातात घेऊन म्हणाला.
किं नो हनूमता कार्यं कृपणेन तपस्विना। रामे तिष्ठति दुर्धर्षे सुग्रीवेऽपि सलक्ष्मणे
राम, सुग्रीव आणि लक्ष्मण हे असताना, त्या दीन तपस्वी हनुमानाची आपल्याला काय गरज आहे?
अद्य रामं ससुग्रीवं परिघेण सलक्ष्मणम्। आगमिष्यामि हत्वैको विक्षोभ्य हरिवाहिनीम्
आज मी एकटाच गदा घेऊन जाईन आणि राम, सुग्रीव, लक्ष्मण यांना मारून वानरांची सेना उधळून लावीन.
इदं ममापरं वाक्यं शृणु राजन् यदिच्छसि। उपायकुशलो ह्येव जयेच्छत्रूनतन्द्रितः
राजा, हे माझे दुसरे मत ऐका, जर तुम्हाला हवे असेल तर — उपाय जाणणारा आणि न थकणारा माणूसच शत्रूवर विजय मिळवतो.
कामरूपधराः शूराः सुभीमा भीमदर्शनाः। राक्षसा वा सहस्राणि राक्षसाधिप निश्चिताः
राक्षसाधिपती, हजारो राक्षस तयार आहेत — जे पराक्रमी, भयंकर, भीतीदायक आणि इच्छेनुसार कोणतेही रूप घेऊ शकतात.
काकुत्स्थमुपसंगम्य बिभ्रतो मानुषं वपुः। सर्वे ह्यसम्भ्रमा भूत्वा ब्रुवन्तु रघुसत्तमम्
ते सगळे मानवाचे रूप घेऊन काकुत्स्थाजवळ जावोत आणि कोणतीही घाई किंवा गोंधळ न करता रघुकुळातील श्रेष्ठ रामाशी बोला.
प्रेषिता भरतेनैव भ्रात्रा तव यवीयसा। स हि सेनां समुत्थाप्य क्षिप्रमेवोपयास्यति
तुझा लहान भाऊ भरताने त्याला पाठवले आहे, तो लवकरच सेना गोळा करून इथे येईल.
ततो वयमितस्तूर्णं शूलशक्तिगदाधराः। चापबाणासिहस्ताश्च त्वरितास्तत्र यामहे
मग आपण सगळे इथूनच शूल, शक्ती, गदा, धनुष्य, बाण आणि तलवारी घेऊन तिथे जलद जाऊ.
आकाशे गणशः स्थित्वा हत्वा तां हरिवाहिनीम्। अश्मशस्त्रमहावृष्ट्या प्रापयाम यमक्षयम्
आम्ही आकाशात गटागटांनी उभे राहून, त्या वानरसेनेवर दगड आणि शस्त्रांचा प्रचंड वर्षाव करून त्यांना यमाच्या लोकात पाठवू.
एवं चेदुपसर्पेतामनयं रामलक्ष्मणौ। अवश्यमपनीतेन जहतामेव जीवितम्
जर राम आणि लक्ष्मण असेच पुढे आले, तर त्यांचे प्राण नक्कीच हिरावून घ्या आणि त्यांचा अंत करा.
कौम्भकर्णिस्ततो वीरो निकुम्भो नाम वीर्यवान्। अब्रवीत् परमक्रुद्धो रावणं लोकरावणम्
त्यावेळी कुम्भकर्णाचा वीर आणि बलवान भाऊ निकुंभ, फारच संतापून, जगाला भयभीत करणाऱ्या रावणाला म्हणाला.
सर्वे भवन्तस्तिष्ठन्तु महाराजेन संगताः। अहमेको हनिष्यामि राघवं सहलक्ष्मणम्
तुम्ही सगळे या महाराजासोबत इथेच थांबा; मी एकटाच राघव आणि लक्ष्मण यांना ठार मारीन.
सुग्रीवं सहनूमन्तं सर्वांश्चैवात्र वानरान्। ततो वज्रहनुर्नाम राक्षसः पर्वतोपमः
सुग्रीव, हनुमान आणि इथल्या सर्व वानरांसह—मग पर्वतासारखा वज्रहनू नावाचा राक्षस—
क्रुद्धः परिलिहन् सृक्कां जिह्वया वाक्यमब्रवीत्। स्वैरं कुर्वन्तु कार्याणि भवन्तो विगतज्वराः
रागाने ओठ चाटत तो म्हणाला, 'तुम्ही सगळे चिंता सोडून हवे ते करा.'
एकोऽहं भक्षयिष्यामि तां सर्वां हरिवाहिनीम्। स्वस्थाः क्रीडन्तु निश्चिन्ताः पिबन्तु मधु वारुणीम्
मी एकटाच त्या संपूर्ण वानरसेनेला खाऊन टाकीन; तुम्ही सगळे निर्धास्त राहा, खेळा आणि मध-मदिरा प्या.
अहमेको वधिष्यामि सुग्रीवं सहलक्ष्मणम्। साङ्गदं च हनूमन्तं सर्वांश्चैवात्र वानरान्
मी एकटाच सुग्रीव, लक्ष्मण, अंगद, हनुमान आणि इथल्या सर्व वानरांना ठार मारीन.
thumb|नवमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे नवमः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणाच्या युद्धकांडातील नववा सर्ग ऐका.
ततो निकुम्भो रभसः सूर्यशत्रुर्महाबलः। सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च महापार्श्वमहोदरौ
तेव्हा निकुंभ, रभस, सूर्यशत्रू, महाबल, सुप्तघ्न, यज्ञकोप, महापार्श्व आणि महोदर—
अग्निकेतुश्च दुर्धर्षो रश्मिकेतुश्च राक्षसः। इन्द्रजिच्च महातेजा बलवान् रावणात्मजः
आणि दुर्धर्ष अग्निकेतू, राक्षस रश्मिकेतू आणि तेजस्वी, बलवान रावणपुत्र इंद्रजित—
प्रहस्तोऽथ विरूपाक्षो वज्रदंष्ट्रो महाबलः। धूम्राक्षश्चातिकायश्च दुर्मुखश्चैव राक्षसः
मग प्रहस्त, विरूपाक्ष, महाबल वज्रदंष्ट्र, धूम्राक्ष, अतिकाय आणि राक्षस दुर्मुख—
परिघान् पट्टिशान् शूलान् प्रासान् शक्तिपरश्वधान्। चापानि च सुबाणानि खड्गांश्च विपुलाम्बुभान्
सगळ्यांनी लोखंडी गदा, पट्टे, भाले, सुळ्या, फरशी, धनुष्य, तीक्ष्ण बाण आणि रुंद पातीची तलवारी उचलल्या—
प्रगृह्य परमक्रुद्धाः समुत्पत्य च राक्षसाः। अब्रुवन् रावणं सर्वे प्रदीप्ता इव तेजसा
शस्त्रं हातात घेऊन, अत्यंत संतप्त झालेले ते राक्षस उडून गेले आणि सगळ्यांनी तेजाने प्रज्वलित झाल्यासारखे रावणाला म्हणाले—
अद्य रामं वधिष्यामः सुग्रीवं च सलक्ष्मणम्। कृपणं च हनूमन्तं लङ्का येन प्रधर्षिता
'आज आपण राम, सुग्रीव, लक्ष्मण आणि ज्याने लंका उध्वस्त केली तो दीन हनुमान यांना ठार करू.'
तान् गृहीतायुधान् सर्वान् वारयित्वा विभीषणः। अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं पुनः प्रत्युपवेश्य तान्
त्यावेळी विभीषणाने, शस्त्र उचललेल्या सर्वांना थांबवले आणि हात जोडून त्यांना परत बसवून म्हणाला—
अप्युपायैस्त्रिभिस्तात योऽर्थः प्राप्तुं न शक्यते। तस्य विक्रमकालांस्तान् युक्तानाहुर्मनीषिणः
'बाळा, जर एखादे उद्दिष्ट तीन उपायांनीही साधता येत नसेल, तर ज्ञानी लोक म्हणतात की त्यावेळी धाडस आणि शौर्य दाखवावे.'
अप्रमत्तं कथं तं तु विजिगीषुं बले स्थितम्। जितरोषं दुराधर्षं तं धर्षयितुमिच्छथ
'जो जागरूक आहे, विजयासाठी उत्सुक आहे, सैन्यात ठाम आहे, रागावर विजय मिळवला आहे आणि जिंकता येणे कठीण आहे, त्याच्यावर तुम्ही कसे हल्ला करणार?'
समुद्रं लङ्घयित्वा तु घोरं नदनदीपतिम्। गतिं हनूमतो लोके को विद्यात् तर्कयेत वा
समुद्र आणि भयंकर नद्या ओलांडणाऱ्या हनुमंताची गती जगात कुणाला माहीत आहे किंवा कुणी तिचा अंदाज लावू शकतो का?
बलान्यपरिमेयानि वीर्याणि च निशाचराः। परेषां सहसावज्ञा न कर्तव्या कथंचन
रात्री हिंडणाऱ्या राक्षसांनो, शत्रूची शक्ती आणि पराक्रम मोजता येणार नाहीत; दुसऱ्याला कधीही कमी लेखू नका.
किं च राक्षसराजस्य रामेणापकृतं पुरा। आजहार जनस्थानाद् यस्य भार्यां यशस्विनः
राक्षसांचा राजा रावण याच्यावर रामाने पूर्वी काय अन्याय केला? ज्याची प्रसिद्ध पत्नी त्याने जनस्थानातून आणली.