ददृशुस्ते महात्मानो वाताहतजलाशयम्। अनिलोद्धूतमाकाशे प्रवलान्तमिवोर्मिभिः
महात्मा लोकांनी वाऱ्याने हलवलेले पाणी, आकाशात उसळणारे आणि प्रवाळासारख्या लाटांनी चमकणारे पाहिले.
ततो विस्मयमापन्ना हरयो ददृशुः स्थिताः। भ्रान्तोर्मिजालसंनादं प्रलोलमिव सागरम्
तेव्हा तेथे उभे असलेले वानर आश्चर्यचकित झाले, कारण समुद्राच्या लाटा गोंगाट करत आणि सतत उसळत होत्या.
thumb|पञ्चमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे पञ्चमः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकीरामायणाच्या युद्धकांडातील पाचवा सर्ग, ऐका.
सा तु नीलेन विधिवत्स्वारक्षा सुसमाहिता। सागरस्योत्तरे तीरे साधु सा विनिवेशिता
नीलने योग्य प्रकारे राखण केली म्हणून ती सेना उत्तरे काठावर व्यवस्थित ठेवल्यागत होती.
मैन्दश्च द्विविदश्चोभौ तत्र वानरपुङ्गवौ। विचेरतुश्च तां सेनां रक्षार्थं सर्वतोदिशम्
मैंद आणि द्विविद हे दोघे श्रेष्ठ वानर सर्व दिशांना फिरून सेनेचे रक्षण करत होते.
निविष्टायां तु सेनायां तीरे नदनदीपतेः। पार्श्वस्थं लक्ष्मणं दृष्ट्वा रामो वचनमब्रवीत्
जेव्हा सेना नदीच्या काठावर थांबली, तेव्हा रामाने आपल्या शेजारी असलेल्या लक्ष्मणाकडे पाहून बोलायला सुरुवात केली.
शोकश्च किल कालेन गच्छता ह्यपगच्छति। मम चापश्यतः कान्तामहन्यहनि वर्धते
म्हणतात, काळ जसा जातो तसा दु:ख कमी होते; पण माझ्या बाबतीत, माझ्या प्रियेला पाहताना, ते दिवसेंदिवस वाढतेच आहे.
वाहि वात यतः कान्ता तां स्पृष्ट्वा मामपि स्पृश। त्वयि मे गात्रसंस्पर्शश्चन्द्रे दृष्टिसमागमः
हे वारा, तू माझ्या प्रियेच्या अंगास स्पर्श करतोस, तर मला देखील स्पर्श कर; तुझ्यात तिच्या स्पर्शाचा अनुभव आहे, आणि चंद्रात आमच्या नजरेचा संगम आहे.
तन्मे दहति गात्राणि विषं पीतमिवाशये। हा नाथेति प्रिया सा मां ह्रियमाणा यदब्रवीत्
त्यामुळे माझे अंग जणू विष प्यायल्यानंतर जळते; 'हाय नाथा!' असे ती प्रिय मला सोडून जाताना म्हणाली, ते शब्द आठवतात.
तद्वियोगेन्धनवता तच्चिन्ताविमलार्चिषा। रात्रिंदिवं शरीरं मे दह्यते मदनाग्निना
वियोगाचे इंधन आणि चिंतेच्या निर्मळ ज्वाळेमुळे, दिवस-रात्र माझे शरीर प्रेमाच्या आगीत जळत आहे.
अवगाह्यार्णवं स्वप्स्ये सौमित्रे भवता विना। एवं च प्रज्वलन् कामो न मा सुप्तं जले दहेत्
सौमित्रा, मी तुझ्याशिवाय समुद्रात शिरून झोपेन; मग जरी आतून इच्छा धगधगत असली, तरी पाण्यात झोपल्यावर ती मला जाळू शकणार नाही.
बह्वेतत् कामयानस्य शक्यमेतेन जीवितुम्। यदहं सा च वामोरुरेकां धरणिमाश्रितौ
आशेवर जगणाऱ्याला हेच मोठे आहे; जेव्हा ती आणि मी, तिच्या नाजूक उरूंनी, दोघेही पृथ्वीवर एकत्र विसावतो.
केदारस्येवाकेदारः सोदकस्य निरूदकः। उपस्नेहेन जीवामि जीवन्तीं यच्छृणोमि ताम्
पाण्याने भरलेल्या शेतासारखा आणि कोरड्या शेतासारखा, तिच्या जवळकीमुळे मी जगतो; ती जिवंत आहे हे ऐकून मी तग धरतो.
कदा नु खलु सुश्रोणीं शतपत्रायतेक्षणाम्। विजित्य शत्रून् द्रक्ष्यामि सीतां स्फीतामिव श्रियम्
मी कधी या सुंदर कंबरेच्या आणि कमळासारख्या डोळ्यांच्या सीतेला, शत्रूंना जिंकून, भरभराटीच्या लक्ष्मीप्रमाणे तेजस्वी पाहीन?
कदा सुचारुदन्तोष्ठं तस्याः पद्ममिवाननम्। ईषदुन्नाम्य पास्यामि रसायनमिवातुरः
कधी मी तिचे सुंदर दात आणि ओठ असलेले कमळासारखे मुख हलकेच वर करून, आजारी माणूस अमृत प्यावा तसे, त्यातून आनंद घेईन?
तौ तस्याः सहितौ पीनौ स्तनौ तालफलोपमौ। कदा न खलु सोत्कम्पौ श्लिष्यन्त्या मां भजिष्यतः
कधी तिचे दोन भरगच्च, ताडफळासारखे स्तन, मला मिठी मारताना थरथरत, मला खरोखर आनंद देतील?
सा नूनमसितापाङ्गी रक्षोमध्यगता सती। मन्नाथा नाथहीनेव त्रातारं नाधिगच्छति
ती काळ्या डोळ्यांची, राक्षसांच्या मध्ये अडकलेली, माझ्या आधाराशिवाय, जणू कोणीच रक्षण करायला नाही असेच, कुणालाच सापडत नाही.
कथं जनकराजस्य दुहिता मम च प्रिया। राक्षसीमध्यगा शेते स्नुषा दशरथस्य च
जनकराजाची मुलगी, माझी प्रिय, राक्षसांच्या मध्ये झोपलेली, आणि दशरथाची सून, कशी झोपत असेल?
अविक्षोभ्याणि रक्षांसि सा विधूयोत्पतिष्यति। विधूय जलदान् नीलान् शशिलेखा शरत्स्विव
ती अढळ राक्षसांना दूर लोटून, जशी शरद ऋतूतील चंद्रकोर काळ्या ढगांना बाजूला सारते, तशीच वर येईल.
स्वभावतनुका नूनं शोकेनानशनेन च। भूयस्तनुतरा सीता देशकालविपर्ययात्
सीता, स्वभावानेच सडपातळ, दुःख आणि उपासामुळे, जागा आणि काळ बदलल्याने, नक्कीच आणखी कृश झाली असेल.
कदा नु राक्षसेन्द्रस्य निधायोरसि सायकान्। शोकं प्रत्याहरिष्यामि शोकमुत्सृज्य मानसम्
कधी मी राक्षसांचा राजा यांच्या छातीमध्ये बाण घालून, त्याच्या मनातील दुःख परत देईन आणि माझ्या मनातील शोक दूर फेकून देईन?
कदा नु खलु मे साध्वी सीतामरसुतोपमा। सोत्कण्ठा कण्ठमालम्ब्य मोक्ष्यत्यानन्दजं जलम्
कधी माझी सती, देवकन्येसारखी सीता, उत्कंठेने माझ्या गळ्यात मिठी मारून, आनंदाचे अश्रू सोडेल?
कदा शोकमिमं घोरं मैथिलीविप्रयोगजम्। सहसा विप्रमोक्ष्यामि वासः शुक्लेतरं यथा
कधी मी मैथिलीच्या वियोगातून आलेल्या या भयंकर दुःखातून, जसे काळे वस्त्र बदलून पांढरे घालावे तसे, अचानक मुक्त होईन?
एवं विलपतस्तस्य तत्र रामस्य धीमतः। दिनक्षयान्मन्दवपुर्भास्करोऽस्तमुपागमत्
त्या ठिकाणी त्या बुद्धिमान रामाचा असा विलाप चालू असताना, दिवस संपता-संपता मंद प्रकाशाचा सूर्य अस्ताला गेला.
आश्वासितो लक्ष्मणेन रामः संध्यामुपासत। स्मरन् कमलपत्राक्षीं सीतां शोकाकुलीकृतः
लक्ष्मणाने धीर दिल्यावर, राम संध्याकाळची पूजा करू लागले, पण कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या डोळ्यांची सीता आठवून त्यांचे मन दुःखाने भरले होते.
thumb|षष्ठः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे षष्ठः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील सहावा सर्ग ऐका.
लङ्कायां तु कृतं कर्म घोरं दृष्ट्वा भयावहम्। राक्षसेन्द्रो हनुमता शक्रेणेव महात्मना। अब्रवीद् राक्षसान् सर्वान् ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः
लंकेत घडलेली भीषण आणि भितीदायक घटना पाहून, राक्षसांचा राजा, जणू हनुमानासमोर इंद्र लाजला तसा, थोडा खाली मान घालून सर्व राक्षसांना म्हणाला.
धर्षिता च प्रविष्टा च लङ्का दुष्प्रसहा पुरी। तेन वानरमात्रेण दृष्टा सीता च जानकी
ती लंका, जी जिंकायला कठीण आहे, त्या एका वानराने भेदली आणि आत शिरली; जनकनंदिनी सीतेला त्याने पाहिले.
प्रासादो धर्षितश्चैत्यः प्रवरा राक्षसा हताः। आविला च पुरी लङ्का सर्वा हनुमता कृता
राजवाडा आणि मंदीराचा अपमान झाला, श्रेष्ठ राक्षस मारले गेले, आणि हनुमानाने संपूर्ण लंका गोंधळात टाकली.
किं करिष्यामि भद्रं वः किं वो युक्तमनन्तरम्। उच्यतां नः समर्थं यत् कृतं च सुकृतं भवेत्
तुमच्या भल्यासाठी मी काय करू? आता योग्य काय आहे? जे शक्य आहे ते सांगा, जेणेकरून जे केले जाईल ते योग्य होईल.