विमले च प्रकाशेते विशाखे निरुपद्रवे। नक्षत्रं परमस्माकमिक्ष्वाकूणां महात्मनाम्
'स्वच्छ आकाशात विशाखा नक्षत्र शांतपणे चमकत आहे; हेच नक्षत्र आमच्यासाठी, इक्ष्वाकू वंशातील महान लोकांसाठी श्रेष्ठ आहे.'
नैर्ऋतं नैर्ऋतानां च नक्षत्रमतिपीड्यते। मूलो मूलवता स्पृष्टो धूप्यते धूमकेतुना
'नैरृत लोकांचे नैरृत नक्षत्र फारच त्रस्त झाले आहे; मूल नक्षत्रावर मूलवताचा स्पर्श झाला असून, धूमकेतूने ते धुरकट झाले आहे.'
सर्वं चैतद् विनाशाय राक्षसानामुपस्थितम्। काले कालगृहीतानां नक्षत्रं ग्रहपीडितम्
'हे सर्व राक्षसांच्या विनाशाची चिन्हे आहेत; या काळात, मृत्यूच्या वश झालेल्यांसाठी नक्षत्र ग्रहांनी त्रस्त झाले आहे.'
प्रसन्नाः सुरसाश्चापो वनानि फलवन्ति च। प्रवान्ति नाधिका गन्धा यथर्तुकुसुमा द्रुमाः
'देवता प्रसन्न आहेत, पाणी स्वच्छ आहे, आणि जंगलात भरपूर फळे लागली आहेत; गोड सुवास दरवळतो, आणि झाडे ऋतूनुसार फुलांनी बहरली आहेत.'
व्यूढानि कपिसैन्यानि प्रकाशन्तेऽधिकं प्रभो। देवानामिव सैन्यानि संग्रामे तारकामये। एवमार्य समीक्ष्यैतत् प्रीतो भवितुमर्हसि
'कपींच्या सैन्यांच्या रांगा फारच तेजाने चमकत आहेत, प्रभो, जणू देवांच्या सैन्याप्रमाणे; म्हणून, आर्य, हे सर्व पाहून तुला आनंद व्हावा.'
इति भ्रातरमाश्वास्य हृष्टः सौमित्रिरब्रवीत्। अथावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम हरिवाहिनी
अशा प्रकारे भाऊला धीर देऊन, आनंदित सौमित्राने बोलले; मग वानरांची सेना संपूर्ण पृथ्वी व्यापून पुढे सरकली.
ऋक्षवानरशार्दूलैर्नखद्रंष्ट्रायुधैरपि। कराग्रैश्चरणाग्रैश्च वानरैरुद्धतं रजः
भालू, वानर आणि वानरांचे प्रमुख, जे नखांनी व दातांनी शस्त्रासारखे सज्ज होते, त्यांनी हात, पाय आणि बोटांनी धूळ उडवली.
भीममन्तर्दधे लोकं निवार्य सवितुः प्रभाम्। सपर्वतवनाकाशं दक्षिणां हरिवाहिनी
ती भयंकर वानरसेना पर्वत, वन आणि आकाशासह दक्षिण दिशेला पसरली आणि संपूर्ण जग झाकून सूर्यप्रकाश रोखून धरला.
छादयन्ती ययौ भीमा द्यामिवाम्बुदसंततिः। उत्तरन्त्याश्च सेनायाः सततं बहुयोजनम्
ती भयानक सेना जशी आकाशावर ढगांची गर्दी पसरते तशी सर्वत्र पसरली; सेना पुढे जात असताना, ती नेहमीच अनेक योजन व्यापून होती.
नदीस्रोतांसि सर्वाणि सस्यन्दुर्विपरीतवत्। सरांसि विमलाम्भांसि द्रुमाकीर्णांश्च पर्वतान्
सर्व नद्यांचे प्रवाह उलट वाहू लागले, स्वच्छ जल असलेली तळी आणि झाडांनी आच्छादित पर्वतही तसेच दिसू लागले.
समान् भूमिप्रदेशांश्च वनानि फलवन्ति च। मध्येन च समन्ताच्च तिर्यक् चाधश्च साविशत्
सपाट जमिनीवरचे प्रदेश, फळांनी लगडलेली जंगले, आणि मधून, आजूबाजूने, आडवे, खाली अशा सर्व दिशांनी ते आत गेले.
समावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम महती चमूः। ते हृष्टवदनाः सर्वे जग्मुर्मारुतरंहसः
संपूर्ण पृथ्वी व्यापून, ती मोठी सेना पुढे सरकली; सगळ्यांच्या चेहऱ्यावर आनंद होता आणि ते वाऱ्याच्या वेगाने चालले.
हरयो राघवस्यार्थे समारोपितविक्रमाः। हर्षं वीर्यं बलोद्रेकान् दर्शयन्तः परस्परम्
राघवासाठी सज्ज झालेले वानर एकमेकांना आपला आनंद, शौर्य आणि बळाचा जोर दाखवत होते.
यौवनोत्सेकजाद् दर्पाद् विविधांश्चक्रुरध्वनि। तत्र केचिद् द्रुतं जग्मुरुत्पेतुश्च तथापरे
तरुणपणाच्या गर्वाने काहींनी वाटेत वेगवेगळे पराक्रम दाखवले; काही झपाट्याने पुढे गेले, तर काही उड्या मारू लागले.
केचित् किलकिलां चक्रुर्वानरा वनगोचराः। प्रास्फोटयंश्च पुच्छानि संनिजघ्नुः पदान्यपि
काही वानरांनी मोठमोठ्या आरोळ्या दिल्या; काहींनी आपली शेपटी हलवली, तर काहींनी पायाने जमीन आपटली.
भुजान् विक्षिप्य शैलांश्च द्रुमानन्ये बभञ्जिरे। आरोहन्तश्च शृङ्गाणि गिरीणां गिरिगोचराः
काहींनी आपले हात हवेत फिरवले, काहींनी डोंगर आणि झाडे मोडली; जे डोंगरावर वावरायचे, ते शिखरांवर चढले.
महानादान् प्रमुञ्चन्ति क्ष्वेडामन्ये प्रचक्रिरे। ऊरुवेगैश्च ममृदुर्लताजालान्यनेकशः
काहींनी मोठ्या गर्जना केल्या, काहींनी शिट्या मारल्या; अनेकांनी आपल्या पायाच्या जोरावर वेलींनी भरलेली जाळी तुडवली.
जृम्भमाणाश्च विक्रान्ता विचिक्रीडुः शिलाद्रुमैः। ततः शतसहस्रैश्च कोटिभिश्च सहस्रशः
शक्ती दाखवत आणि अंग ताणत, ते वानर दगड-झाडांशी खेळू लागले; मग शेकडो हजारांनी, कोट्यवधी संख्येने ते तिथे होते.
वानराणां सुघोराणां श्रीमत्परिवृता मही। सा स्म याति दिवारात्रं महती हरिवाहिनी
त्या भयंकर आणि तेजस्वी वानरांनी संपूर्ण पृथ्वी व्यापली; ती मोठी वानरसेना रात्रंदिवस पुढे जात होती.
प्रहृष्टमुदिताः सर्वे सुग्रीवेणाभिपालिताः। वानरास्त्वरिता यान्ति सर्वे युद्धाभिनन्दिनः। प्रमोक्षयिषवः सीतां मुहूर्तं क्वापि नावसन्
सुग्रीवाच्या रक्षणाखाली सगळे वानर आनंदी आणि उत्साही होते; युद्धासाठी आतुर झालेले हे सर्व वानर सीतेला सोडवण्यासाठी घाईने चालले, आणि कुठेही क्षणभरही थांबले नाहीत.
ततः पादपसम्बाधं नानावनसमायुतम्। सह्यपर्वतमासाद्य वानरास्ते समारुहन्
नंतर, झाडांनी दाटलेला आणि विविध जंगलांनी भरलेला सह्यपर्वत गाठून, वानर तिथे चढू लागले.
काननानि विचित्राणि नदीप्रस्रवणानि च। पश्यन्नपि ययौ रामः सह्यस्य मलयस्य च
राम सुंदर जंगलं आणि वाहणाऱ्या नद्या पाहत सह्य आणि मलय पर्वतांतून पुढे गेला.
चम्पकांस्तिलकांश्चूतानशोकान् सिन्दुवारकान्। तिनिशान् करवीरांश्च भञ्जन्ति स्म प्लवंगमाः
कंपक, तिलक, आंबा, अशोक, सिंदुवारा, तिनिश, करवीर यांची झाडं वानरांनी मोडली.
अङ्कोलांश्च करञ्जांश्च प्लक्षन्यग्रोधपादपान्। जम्बूकामलकान् नीपान् भञ्जन्ति स्म प्लवंगमाः
अंकोल, करंज, पिंपळ, वड, जांभूळ, आवळा, नीप यांची झाडंही वानरांनी मोडली.
प्रस्तरेषु च रम्येषु विविधाः काननद्रुमाः। वायुवेगप्रचलिताः पुष्पैरवकिरन्ति तान्
सुंदर खडकाळ उतारांवर, वाऱ्याच्या झोताने हललेली विविध जंगलातील झाडं, त्यांच्यावर फुलांची उधळण करत होती.
मारुतः सुखसंस्पर्शो वाति चन्दनशीतलः। षट्पदैरनुकूजद्भिर्वनेषु मधुगन्धिषु
चंदनासारखी गारवा देणारी सुखद वाऱ्याची झुळूक मधाच्या सुगंधाने भरलेल्या जंगलांतून वाहत होती, आणि त्यात मधमाश्या गुणगुणत होत्या.
अधिकं शैलराजस्तु धातुभिस्तु विभूषितः। धातुभ्यः प्रसृतो रेणुर्वायुवेगेन घट्टितः
तो मोठा पर्वतराज विविध खनिजांनी सजला होता; त्या खनिजांमधून उडणारी धूळ वाऱ्याने सर्वत्र पसरली.
सुमहद्वानरानीकं छादयामास सर्वतः। गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वतः सम्प्रपुष्पिताः
सुंदर पर्वत उतारांवर सर्वत्र फुललेली झाडं, त्या मोठ्या वानरसेनेला सर्व बाजूंनी झाकून टाकत होती.
केतक्यः सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः। माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः
केतकी, सिंदुवार, वसंतातले सुंदर फुलं, सुगंधाने भरलेली माधवी, आणि फुललेल्या कुंदगुल्म यांनी तो परिसर सजला होता.
चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला बकुलास्तथा। रञ्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः
चिरिबिल्व, मधूक, वंजुळ, बकुळ, रंजक, तिलक आणि नागवृक्ष हे सगळे फुललेले होते.