नहि पश्याम्यहं कंचित् त्रिषु लोकेषु राघव। गृहीतधनुषो यस्ते तिष्ठेदभिमुखो रणे
राघव, तुझ्या हातात धनुष्य घेतल्यानंतर, या तिन्ही लोकांत असा कोणी नाही जो तुझ्यासमोर युद्धात उभा राहू शकेल.
वानरेषु समासक्तं न ते कार्यं विपत्स्यते। अचिराद् द्रक्ष्यसे सीतां तीर्त्वा सागरमक्षयम्
हे वानर तुझ्यावर प्रेम करतात, त्यामुळे तुझे कार्य अपयशी होणार नाही; लवकरच तू समुद्र पार करून सीतेला पाहशील.
तदलं शोकमालम्ब्य क्रोधमालम्ब भूपते। निश्चेष्टाः क्षत्रिया मन्दाः सर्वे चण्डस्य बिभ्यति
म्हणून, राजन, दुःख धरून बसू नकोस, राग धारण कर; कारण आळशी क्षत्रियांचा तिरस्कार होतो आणि सर्वजण पराक्रमी लोकांना घाबरतात.
लङ्घनार्थं च घोरस्य समुद्रस्य नदीपतेः। सहास्माभिरिहोपेतः सूक्ष्मबुद्धिर्विचारय
या भयंकर नद्यांच्या अधिपती असलेल्या समुद्रावरून जाण्यासाठी, आमच्यासोबत एक बुद्धिमान माणूस आला आहे, त्याने हे काम नीट विचार करावे.
लङ्घिते तत्र तैः सैन्यैर्जितमित्येव निश्चिनु। सर्वं तीर्णं च मे सैन्यं जितमित्यवधार्यताम्
त्या सैन्यांनी समुद्र पार केल्यावर, लगेच समज की आपला विजय झाला आहे; माझे संपूर्ण सैन्य पार गेले आणि जिंकले, हे ठामपणे लक्षात ठेव.
इमे हि हरयः शूराः समरे कामरूपिणः। तानरीन् विधमिष्यन्ति शिलापादपवृष्टिभिः
हे वानर वीर आहेत आणि युद्धात हवे तसे रूप धारण करू शकतात; ते शत्रूंवर दगड आणि झाडांच्या पावसाने हल्ला करतील.
कथंचित् परिपश्यामि लङ्घितं वरुणालयम्। हतमित्येव तं मन्ये युद्धे शत्रुनिबर्हण
कसेही का होईना, मला वाटते की वरुणाचा समुद्र पार केला जाईल; आणि युद्धात शत्रू मारला जाईल, असे मी मानतो.
किमुक्त्वा बहुधा चापि सर्वथा विजयी भवान्। निमित्तानि च पश्यामि मनो मे सम्प्रहृष्यति
अनेक शब्द कशाला? सर्व प्रकारे तुझा विजय निश्चित आहे; मला शुभ शकुन दिसतात आणि माझे मन आनंदित झाले आहे.
thumb|तृतीयः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे तृतीयः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणाच्या युद्धकांडातील तिसरा सर्ग ऐका.
सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा हेतुमत् परमार्थवत्। प्रतिजग्राह काकुत्स्थो हनूमन्तमथाब्रवीत्
सुग्रीवाचे योग्य आणि अर्थपूर्ण बोल ऐकून, काकुत्स्थाने ते मान्य केले आणि मग हनुमंताला बोलले.
तपसा सेतुबन्धेन सागरोच्छोषणेन च। सर्वथापि समर्थोऽस्मि सागरस्यास्य लङ्घने
तपश्चर्येने, पूल बांधून किंवा समुद्र वाळवून, मी या समुद्रावरून जाण्यास सर्व प्रकारे समर्थ आहे.
बलस्य परिमाणं च द्वारदुर्गक्रियामपि। गुप्तिकर्म च लङ्काया रक्षसां सदनानि च
लष्कराची ताकद, दरवाजे व किल्ल्यांची रचना, लंकेची राखण आणि राक्षसांची घरं याबद्दल मला सविस्तर सांग.
यथासुखं यथावच्च लङ्कायामसि दृष्टवान्। सर्वमाचक्ष्व तत्त्वेन सर्वथा कुशलो ह्यसि
तुला लंकेत जसं नीट पाहायला मिळालं, तसं सर्व काही खरीखुरीपणे सांग, कारण तू सर्व प्रकारे कुशल आहेस.
श्रुत्वा रामस्य वचनं हनूमान् मारुतात्मजः। वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो रामं पुनरथाब्रवीत्
रामाचं बोलणं ऐकून, वायुपुत्र हनुमान, उत्तम वक्ता, पुन्हा रामाला म्हणाला.
श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये दुर्गकर्म विधानतः। गुप्ता पुरी यथा लङ्का रक्षिता च यथा बलैः
ऐका, मी सर्व काही सांगतो—किल्ल्यांची व्यवस्था, लंका कशी राखली जाते आणि कोणत्या सैन्याने ती सुरक्षित आहे.
राक्षसाश्च यथा स्निग्धा रावणस्य च तेजसा। परां समृद्धिं लङ्कायाः सागरस्य च भीमताम्
राक्षस कसे रावणाच्या सामर्थ्यामुळे निष्ठावान आहेत, लंकेची मोठी समृद्धी आणि समुद्राचा भयंकरपणा कसा आहे हेही सांगतो.
विभागं च बलौघस्य निर्देशं वाहनस्य च। एवमुक्त्वा कपिश्रेष्ठः कथयामास तत्त्वतः
लष्कराच्या विभागणीची व त्याच्या वाहनांची मांडणी कशी आहे—असं सांगून वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या हनुमानाने सर्व काही तपशीलवार सांगायला सुरुवात केली.
हृष्टप्रमुदिता लङ्का मत्तद्विपसमाकुला। महती रथसम्पूर्णा रक्षोगणनिषेविता
लंका आनंदी आणि उत्साही आहे, मदमस्त हत्तींनी भरलेली, असंख्य रथांनी गजबजलेली आणि राक्षसांच्या झुंडीने वेढलेली आहे.
दृढबद्धकपाटानि महापरिघवन्ति च। चत्वारि विपुलान्यस्या द्वाराणि सुमहान्ति च
तिच्या दरवाजांना मजबूत फाटे आणि मोठे लोखंडी गज आहेत; चार मोठे, विशाल दरवाजे आहेत.
तत्रेषूपलयन्त्राणि बलवन्ति महान्ति च। आगतं प्रतिसैन्यं तैस्तत्र प्रतिनिवार्यते
तेथे मोठ्या आणि बलवान दगडफेक यंत्रं आहेत; त्यांच्यामुळे येणाऱ्या शत्रूंचं सैन्य थांबवलं जातं.
द्वारेषु संस्कृता भीमाः कालायसमयाः शिताः। शतशो रचिता वीरैः शतघ्न्यो रक्षसां गणैः
दरवाजांवर काळ्या लोखंडापासून बनवलेली भीषण, धारदार शस्त्रं सज्ज आहेत; शेकडो घातक यंत्रं राक्षसांनी तयार केली आहेत.
सौवर्णस्तु महांस्तस्याः प्राकारो दुष्प्रधर्षणः। मणिविद्रुमवैदूर्यमुक्ताविरचितान्तरः
तिच्या भोवताली मोठा सुवर्ण किल्ला आहे, जो सहज जिंकता येत नाही; आतील भाग मणी, प्रवाळ, वैडूर्य आणि मोत्यांनी सजवलेला आहे.
सर्वतश्च महाभीमाः शीततोया महाशुभाः। अगाधा ग्राहवत्यश्च परिखा मीनसेविताः
सर्व बाजूंनी मोठ्या, भयंकर खंदक आहेत, थंड आणि शुद्ध पाण्याने भरलेले, खोल, मगरींनी आणि मास्यांनी वावरलेले.
द्वारेषु तासां चत्वारः संक्रमाः परमायताः। यन्त्रैरुपेता बहुभिर्महद्भिर्गृहपङ्क्तिभिः
त्या खंदकांच्या दरवाजांवर चार फार रुंद मार्ग आहेत, अनेक मोठ्या यंत्रांनी सज्ज आणि घरांच्या रांगा असलेले.
त्रायन्ते संक्रमास्तत्र परसैन्यागते सति। यन्त्रैस्तैरवकीर्यन्ते परिखासु समन्ततः
शत्रूचं सैन्य आल्यावर हे मार्ग त्यांना थांबवतात; त्या यंत्रांनी खंदक सर्व बाजूंनी झाकले जातात.
एकस्त्वकम्प्यो बलवान् संक्रमः सुमहादृढः। काञ्चनैर्बहुभिः स्तम्भैर्वेदिकाभिश्च शोभितः
पण एक मार्ग असा आहे की जो हलत नाही, फार मजबूत आणि मोठा आहे, अनेक सोन्याच्या खांबांनी आणि वेदिकांनी सजलेला आहे.
स्वयं प्रकृतिमापन्नो युयुत्सू राम रावणः। उत्थितश्चाप्रमत्तश्च बलानामनुदर्शने
रावण स्वतःच, आपल्या मूळ स्वभावात, युद्धासाठी उत्सुक, जागा झाला आणि सैन्याच्या हालचालींवर लक्ष ठेवू लागला.
लङ्का पुनर्निरालम्बा देवदुर्गा भयावहा। नादेयं पार्वतं वान्यं कृत्रिमं च चतुर्विधम्
लंका कुठल्याही आधाराशिवाय उभी आहे, जणू काही दैवी किल्ला, भयंकर; ती डोंगरावर नाही, जंगलात नाही, किंवा चार प्रकारच्या कृत्रिम किल्ल्यांपैकी कुठलीच नाही.
स्थिता पारे समुद्रस्य दूरपारस्य राघव। नौपथश्चापि नास्त्यत्र निरुद्देशश्च सर्वतः
समुद्राच्या त्या दूर किनाऱ्यावर, हे राघव, लंकेचे ठिकाण आहे. इथे समुद्र ओलांडण्याचा कुठलाही मार्ग नाही आणि सर्व बाजूंनी ती जागा एकटीच आहे.
शैलाग्रे रचिता दुर्गा सा पूर्देवपुरोपमा। वाजिवारणसम्पूर्णा लङ्का परमदुर्जया
डोंगराच्या शिखरावर बांधलेली ती किल्ल्यासारखी लंका, पूर्वीच्या देवांच्या नगरीसारखी भासते. घोडे आणि हत्ती यांनी भरलेली ही लंका जिंकायला फारच कठीण आहे.