तव राम रणे शक्तास्तथा प्रतिसमासितुम्। तव वीर्यवतः कश्चिन्मयि यद्यस्ति सम्भ्रमः
—हे राम, युद्धात तुझ्यासमोर टिकू शकत नाहीत; आणि जर तुझ्या सामर्थ्यवान मनात माझ्यामुळे काही संकोच असेल—
क्षिप्रं सुनिशितैर्बाणैर्हन्यतां युधि रावणः। भ्रातुरादेशमाज्ञाय लक्ष्मणो वा परंतपः
तर लक्ष्मणाने, आपल्या भावाच्या आज्ञेने, तीक्ष्ण आणि अचूक बाणांनी युद्धात रावणाचा लवकरच वध करावा.
स किमर्थं नरवरो न मां रक्षति राघवः। शक्तौ तौ पुरुषव्याघ्रौ वाय्वग्निसमतेजसौ
मग नरश्रेष्ठ राघव माझे रक्षण का करत नाही? वायू आणि अग्नीइतके तेजस्वी असलेले ते दोघे पुरुषसिंह समर्थ आहेत.
सुराणामपि दुर्धर्षौ किमर्थं मामुपेक्षतः। ममैव दुष्कृतं किंचिन्महदस्ति न संशयः
देवतांनाही जिंकता न येणाऱ्या त्या दोघांनी मला दुर्लक्षित का केले? नक्कीच माझ्या कडून काही मोठे पाप घडले असावे; यात शंका नाही.
समर्थौ सहितौ यन्मां न रक्षेते परंतपौ। वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साधुभाषितम्
ते दोघेही समर्थ असून, शत्रूंचा नाश करणारे असूनही, वैदेहीचे करूण आणि सच्चे बोल ऐकूनही माझे रक्षण का करत नाहीत?
पुनरप्यहमार्यां तामिदं वचनमब्रुवम्। त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन ते शपे
मी त्या आर्येला पुन्हा असे बोलले: 'देवी, मी तुला सत्याची शपथ देतो—राम तुझ्या दुःखामुळे सर्व आनंदापासून दूर झाला आहे.'
रामे दुःखाभिभूते च लक्ष्मणः परितप्यते। कथंचिद् भवती दृष्टा न कालः परिशोचितुम्
राम दुःखाने ग्रासला गेला आहे, म्हणून लक्ष्मणालाही यातना होत आहेत. मी कसाबसा तुला पाहिले, पण आता शोक करण्याची वेळ नाही.
अस्मिन् मुहूर्ते दुःखानामन्तं द्रक्ष्यसि भामिनि। तावुभौ नरशार्दूलौ राजपुत्रौ परंतपौ
हे सुंदरि, या क्षणीच तुझ्या दुःखाचा अंत होईल; ते दोघे राजपुत्र, शत्रूंचा नाश करणारे पुरुषसिंह—
त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लङ्कां भस्मीकरिष्यतः। हत्वा च समरे रौद्रं रावणं सहबान्धवम्
—तुला पाहण्याच्या आशेने प्रेरित होऊन, लंकेला राख करून टाकतील आणि युद्धात रौद्र रावणासह त्याच्या बांधवांचा वध करतील.
राघवस्त्वां वरारोहे स्वपुरीं नयिता ध्रुवम्। यत् तु रामो विजानीयादभिज्ञानमनिन्दिते
हे सुंदर कटिच्या स्त्री, राघव नक्कीच तुला आपल्या नगरीत घेऊन जाईल; पण, निष्कलंक स्त्री, रामाला ओळखता येईल असे एखादे चिन्ह त्याला दे.
प्रीतिसंजननं तस्य प्रदातुं तत् त्वमर्हसि। साभिवीक्ष्य दिशः सर्वा वेण्युद्ग्रथनमुत्तमम्
त्याला आनंद देईल अशी एखादी गोष्ट तू त्याला द्यावी. मग तिने सर्व दिशांना पाहून आपली सुंदर वेणी सोडली.
मुक्त्वा वस्त्राद् ददौ मह्यं मणिमेतं महाबल। प्रतिगृह्य मणिं दोर्भ्यां तव हेतो रघुप्रिय
तिने आपल्या वस्त्रातून तो मणी काढून मला दिला. मी तो मणी दोन्ही हातांनी तुझ्यासाठी स्वीकारला, हे रघुप्रिय.
शिरसा सम्प्रणम्यैनामहमागमने त्वरे। गमने च कृतोत्साहमवेक्ष्य वरवर्णिनी
मी तिला वाकून नमस्कार केला आणि लगेच निघण्याची घाई केली. माझ्या जाण्याची घाई पाहून ती तेजस्विनी स्त्री—
विवर्धमानं च हि मामुवाच जनकात्मजा। अश्रुपूर्णमुखी दीना बाष्पगद्गदभाषिणी
माझी घाई वाढताना पाहून जनकनंदिनीने मला बोलावले. तिचा चेहरा अश्रूंनी भरलेला, ती दुःखी आणि रडत बोलत होती.
ममोत्पतनसम्भ्रान्ता शोकवेगसमाहता। मामुवाच ततः सीता सभाग्योऽसि महाकपे
माझ्या उड्डाणामुळे घाबरलेली आणि दुःखाने व्याकुळ झालेली सीतेनंतर म्हणाली, 'तू खरोखर भाग्यवान आहेस, हे महाकपि.'
यद् द्रक्ष्यसि महाबाहुं रामं कमललोचनम्। लक्ष्मणं च महाबाहुं देवरं मे यशस्विनम्
'कारण तू त्या कमलासारख्या डोळ्यांच्या, दीर्घबाहू रामाला आणि माझ्या तेजस्वी देवर लक्ष्मणालाही पाहशील.'
सीतयाप्येवमुक्तोऽहमब्रुवं मैथिलीं तथा। पृष्ठमारोह मे देवि क्षिप्रं जनकनन्दनि
सीतेने असे सांगितल्यावर मी मिथिलाकुमारीला म्हणालो, 'देवी, जनकनंदिनी, लवकर माझ्या पाठीवर ये.'
यावत्ते दर्शयाम्यद्य ससुग्रीवं सलक्ष्मणम्। राघवं च महाभागे भर्तारमसितेक्षणे
'आज मी तुला सुग्रीव आणि लक्ष्मणासह तुझे स्वामी राघव दाखवीन, हे काळ्या डोळ्यांची, भाग्यवती.'
साब्रवीन्मां ततो देवी नैष धर्मो महाकपे। यत्ते पृष्ठं सिषेवेऽहं स्ववशा हरिपुङ्गव
मग ती देवी मला म्हणाली, 'हे महाकपि, मी माझ्या इच्छेने तुझ्या पाठीवर बसणे योग्य नाही, हे वानरश्रेष्ठ.'
पुरा च यदहं वीर स्पृष्टा गात्रेषु रक्षसा। तत्राहं किं करिष्यामि कालेनोपनिपीडिता
'पूर्वी, हे वीर, जेव्हा त्या राक्षसाने मला स्पर्श केला, तेव्हा काळाच्या फेऱ्याने मी काहीच करू शकले नाही.'
गच्छ त्वं कपिशार्दूल यत्र तौ नृपतेः सुतौ। इत्येवं सा समाभाष्य भूयः संदेष्टुमास्थिता
'हे कपिशार्दूल, तू राजपुत्र जिथे आहेत तिथे जा.' असे सांगून ती पुन्हा संदेश देण्यास सज्ज झाली.
हनूमन् सिंहसंकाशौ तावुभौ रामलक्ष्मणौ। सुग्रीवं च सहामात्यं सर्वान् ब्रूया अनामयम्
हनुमान, तू सिंहासारख्या राम-लक्ष्मणांना आणि सुग्रीवासह त्याच्या मंत्र्यांनाही माझी कुशलता सांग.
यथा च स महाबाहुर्मां तारयति राघवः। अस्माद्दुःखाम्बुसंरोधात् तत् त्वमाख्यातुमर्हसि
आणि राघव त्या दीर्घबाहूने मला या दुःखाच्या समुद्रातून कसा सोडवावा, हेही तू त्याला सांग.
इदं च तीव्रं मम शोकवेगं रक्षोभिरेभिः परिभर्त्सनं च। ब्रूयास्तु रामस्य गतः समीपं शिवश्च तेऽध्वास्तु हरिप्रवीर
रामाजवळ गेल्यावर, माझ्या तीव्र दुःखाची लाट आणि या राक्षसांकडून होणाऱ्या अपमानाचीही माहिती दे. आणि तुझा मार्ग सुखाचा असो, हे वानरश्रेष्ठ.
एतत् तवार्या नृप संयता सा सीता वचः प्राह विषादपूर्वम्। एतच्च बुद्ध्वा गदितं यथा त्वं श्रद्धत्स्व सीतां कुशलां समग्राम्
हे राजन, तुझ्या आर्य पत्नी सीतेने, दुःखाने भरलेल्या मनाने, हे शब्द तुला सांगितले आहेत. तिने जे काही सांगितले ते नीट समजून, सीता पूर्णपणे सुरक्षित आहे यावर विश्वास ठेव.
thumb|अष्टषष्ठितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे अष्टषष्ठितमः सर्गः ॥५-
आता या श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील अठ्ठावन्नावा सर्ग ऐका.
अथाहमुत्तरं देव्या पुनरुक्तः ससम्भ्रमम्। तव स्नेहान्नरव्याघ्र सौहार्दादनुमान्य च
मग मी पुन्हा देवीने, तुझ्यावरील प्रेम आणि मैत्रीमुळे, आणि तुझी परवानगी घेऊन, घाईने बोलावले.
एवं बहुविधं वाच्यो रामो दाशरथिस्त्वया। यथा मां प्राप्नुयाच्छीघ्रं हत्वा रावणमाहवे
तू राम, दशरथपुत्राला अनेक प्रकारे सांग, की त्याने युद्धात रावणाचा वध करून लवकर माझ्याकडे यावे.
यदि वा मन्यसे वीर वसैकाहमरिंदम। कस्मिंश्चित् संवृते देशे विश्रान्तः श्वो गमिष्यसि
वीर, जर तुला योग्य वाटत असेल तर, एखाद्या लपलेल्या जागेत एक रात्र थांब. विश्रांती घेऊन उद्या निघून जा.
मम चाप्यल्पभाग्यायाः सांनिध्यात् तव वानर। अस्य शोकविपाकस्य मुहूर्तं स्याद् विमोक्षणम्
माझ्यासारख्या दुर्दैवी स्त्रीला, वानरा, तुझ्या जवळकीमुळे या दुःखाच्या फळातून जरी एक क्षण सुटका मिळाली, तरी ती मोठी गोष्ट आहे.