इमं दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं तथा तातस्य दर्शनम्। अद्यास्म्यवगतः सौम्य वैदेहस्य तथा विभोः
हा उत्तम रत्न पाहून मला जणू माझ्या वडिलांचे दर्शन झाले; आज, सौम्य, मला वैदेह आणि प्रभू यांचेही दर्शन झाल्यासारखे वाटते.
अयं हि शोभते तस्याः प्रियाया मूर्ध्नि मे मणिः। अद्यास्य दर्शनेनाहं प्राप्तां तामिव चिन्तये
हा रत्न माझ्या प्रिय पत्नीच्या डोक्यावर शोभतो; आज तो पाहून मला ती मिळाल्यासारखे वाटते.
किमाह सीता वैदेही ब्रूहि सौम्य पुनः पुनः। परासुमिव तोयेन सिञ्चन्ती वाक्यवारिणा
सौम्य, वैदेही सीतेने काय सांगितले ते पुन्हा पुन्हा मला सांग; तिची वचने जणू तलवारीवर पाणी शिंपडल्यासारखी माझ्या मनावर सांडतात.
इतस्तु किं दुःखतरं यदिमं वारिसम्भवम्। मणिं पश्यामि सौमित्रे वैदेहीमागतां विना
सौमित्रा, वैदेही परत न आल्यावर हा जलात उत्पन्न झालेला रत्न पाहणे याहून मोठे दु:ख दुसरे कोणते असू शकते?
चिरं जीवति वैदेही यदि मासं धरिष्यति। क्षणं वीर न जीवेयं विना तामसितेक्षणाम्
वैदेही जरासे एक महिना तग धरू शकली, तर ती नक्कीच जगेल; पण हे वीर, तिच्या काळ्या डोळ्यांची साथ नसताना मी एक क्षणही जगू शकणार नाही.
नय मामपि तं देशं यत्र दृष्टा मम प्रिया। न तिष्ठेयं क्षणमपि प्रवृत्तिमुपलभ्य च
माझ्या प्रियेला जिथे पाहिलेस, तिथे मलाही घेऊन चल; तिची बातमी कळल्यावर मी इथे एक क्षणही थांबू शकत नाही.
कथं सा मम सुश्रोणी भीरुभीरुः सती तदा। भयावहानां घोराणां मध्ये तिष्ठति रक्षसाम्
माझी बारीक कंबर असलेली, भीतीने थरथरणारी पत्नी त्या भयंकर राक्षसांच्या मध्ये कशी राहते आहे, हे मला समजत नाही.
शारदस्तिमिरोन्मुक्तो नूनं चन्द्र इवाम्बुदैः। आवृतो वदनं तस्या न विराजति साम्प्रतम्
जसा शरद ऋतूतील चंद्र काळोखातून बाहेर पडूनही ढगांनी झाकला जातो, तसंच सध्या तिचं मुखही तेजस्वी दिसत नाही.
किमाह सीता हनुमंस्तत्त्वतः कथयस्व मे। एतेन खलु जीविष्ये भेषजेनातुरो यथा
सीतेने नेमकं काय सांगितलं, हे मला खरं खरं सांग, हनुमान; जसा आजारी माणूस औषधावर जगतो, तसंच मीही या बातमीवर जगेन.
मधुरा मधुरालापा किमाह मम भामिनी। मद्विहीना वरारोहा हनुमन् कथयस्व मे। दुःखाद् दुःखतरं प्राप्य कथं जीवति जानकी
माझी मधुर बोलणारी, तेजस्वी प्रिया, माझ्याविना आणि दुःखाच्या दुःखात असताना, हनुमान, तिने काय सांगितलं ते मला सांग. जानकी इतक्या दुःखात असूनही कशी जगते, हेही सांग.
thumb|सप्तषष्ठितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे सप्तषष्ठितमः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या सुंदरकांडातील सत्त्याहत्तरावा सर्ग ऐका.
एवमुक्तस्तु हनुमान् राघवेण महात्मना। सीताया भाषितं सर्वं न्यवेदयत राघवे
महात्मा राघवाने असे विचारल्यावर, हनुमानाने सीतेने सांगितलेली सगळी वचने राघवाला सांगितली.
इदमुक्तवती देवी जानकी पुरुषर्षभ। पूर्ववृत्तमभिज्ञानं चित्रकूटे यथातथम्
हे पुरुषश्रेष्ठ, जानकीने असे शब्द सांगितले आणि चित्रकूटावर घडलेल्या जुन्या गोष्टी आठवून सांगितल्या.
सुखसुप्ता त्वया सार्धं जानकी पूर्वमुत्थिता। वायसः सहसोत्पत्य विददार स्तनान्तरम्
पूर्वी जानकी तुझ्यासोबत सुखाने झोपली होती, तेव्हा ती उठली; तेवढ्यात एक कावळा अचानक उडत आला आणि तिने छातीला जखम केली.
पर्यायेण च सुप्तस्त्वं देव्यङ्के भरताग्रज। पुनश्च किल पक्षी स देव्या जनयति व्यथा
नंतर, हे भरताचा मोठा भाऊ, तू तिच्या मांडीवर झोपला होतास; पुन्हा त्या पक्ष्याने देवीला वेदना दिली.
ततः पुनरुपागम्य विददार भृशं किल। ततस्त्वं बोधितस्तस्याः शोणितेन समुक्षितः
पुन्हा एकदा तो कावळा परत आला आणि जोरात जखम केली; त्यावेळी तू तिच्या रक्ताने भिजलेला जागा झालास.
वायसेन च तेनैवं सततं बाध्यमानया। बोधितः किल देव्या त्वं सुखसुप्तः परंतप
त्या कावळ्याने सतत त्रास दिल्यामुळे, देवीने तुला सुखाने झोपलेला असताना उठवले, हे शत्रूंचा नाश करणारा.
तां च दृष्ट्वा महाबाहो दारितां च स्तनान्तरे। आशीविष इव क्रुद्धस्ततो वाक्यं त्वमूचिवान्
मग, हे महाबाहो, तिच्या छातीला जखम झालेली पाहून, तू नागासारखा रागावून असे शब्द बोललास.
नखाग्रैः केन ते भीरु दारितं वै स्तनान्तरम्। कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना
हे भीरू, तुझ्या छातीला नखांनी कोण जखम केली? कोण रागाने पाच तोंडाच्या सर्पासारखे खेळतो आहे?
निरीक्षमाणः सहसा वायसं समुदैक्षथाः। नखैः सरुधिरैस्तीक्ष्णैस्तामेवाभिमुखं स्थितम्
तू अचानक पाहिलंस आणि त्या कावळ्याला, ज्याच्या नखांवर रक्त होते, तिच्यासमोर उभा असलेला पाहिलास.
सुतः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः। धरान्तरगतः शीघ्रं पवनस्य गतौ समः
म्हणतात की तो कावळा इंद्राचा मुलगा होता, पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ आणि वाऱ्यासारखा वेगवान, जो पृथ्वीवर आला होता.
ततस्तस्मिन् महाबाहो कोपसंवर्तितेक्षणः। वायसे त्वं व्यधाः क्रूरां मतिं मतिमतां वर
मग, हे महाबाहो, रागाने डोळे लाल झालेले, तू त्या कावळ्यावर कठोर निर्णय घेतलास.
स दर्भसंस्तराद् गृह्य ब्रह्मास्त्रेण न्ययोजयः। स दीप्त इव कालाग्निर्जज्वालाभिमुखं खगम्
तू त्या कुशाच्या आसनावरून एक कुशाचे पाते उचललेस आणि त्याला ब्रह्मास्त्राची शक्ती दिलीस; ते पाते प्रलयकाळच्या अग्नीप्रमाणे त्या पक्ष्यापुढे प्रज्वलित झाले.
स त्वं प्रदीप्तं चिक्षेप दर्भं तं वायसं प्रति। ततस्तु वायसं दीप्तः स दर्भोऽनुजगाम ह
त्यानंतर तू तो जळता कुशाचा तुकडा त्या कावळ्यावर फेकलास; आणि तो धगधगता कुशाचा तुकडा त्या कावळ्याचा पाठलाग करू लागला.
भीतैश्च सम्परित्यक्तः सुरैः सर्वैश्च वायसः। त्रीँल्लोकान् सम्परिक्रम्य त्रातारं नाधिगच्छति
सर्व देवांनी घाबरून त्याला सोडून दिले; मग तो कावळा तिन्ही लोकांत भटकत राहिला, पण त्याला कुठेच कोणी रक्षण करणारा मिळाला नाही.
पुनरप्यागतस्तत्र त्वत्सकाशमरिंदम। त्वं तं निपतितं भूमौ शरण्यः शरणागतम्
शत्रूंचा नाश करणाऱ्या, तू जिथे होतास तिथे तो पुन्हा परत आला; तो जमिनीवर पडला आणि तुझ्या आश्रयाला आला असता, तू त्याला रक्षण केलेस.
वधार्हमपि काकुत्स्थ कृपया परिपालयः। मोघमस्त्रं न शक्यं तु कर्तुमित्येव राघव
काकुत्स्था, तो मृत्यूस पात्र असतानाही तू दयेमुळे त्याचे रक्षण केलेस; कारण, राघवा, एकदा सोडलेले अस्त्र वाया घालवता येत नाही.
भवांस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्। राम त्वां स नमस्कृत्य राज्ञो दशरथस्य च
तू त्या कावळ्याचे उजवे डोळे नष्ट केलेस; आणि त्या कावळ्याने तुला आणि राजा दशरथालाही वंदन केले—
विसृष्टस्तु तदा काकः प्रतिपेदे स्वमालयम्। एवमस्त्रविदां श्रेष्ठः सत्त्ववाञ्छीलवानपि
—मग त्याला मुक्त केल्यावर तो कावळा आपल्या घरी परत गेला; असे असूनही, अस्त्रविद्येत श्रेष्ठ आणि सद्गुणी असलेला—
किमर्थमस्त्रं रक्षःसु न योजयसि राघव। न दानवा न गन्धर्वा नासुरा न मरुद्गणाः
राघवा, मग राक्षसांवर तू आपले अस्त्र का वापरत नाहीस? कारण दानव, गंधर्व, असुर किंवा मरुतगण—