जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज। ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं रक्षसां वशमागता
दशरथपुत्रा, मी एक महिना माझे प्राण टिकवीन; त्यानंतर या राक्षसांच्या तावडीत सापडल्यावर मी जगू शकणार नाही.
इति मामब्रवीत् सीता कृशाङ्गी धर्मचारिणी। रावणान्तःपुरे रुद्धा मृगीवोत्फुल्ललोचना
रावणाच्या अंतःपुरात बंदिस्त असलेल्या, कृश देहाची, धर्मनिष्ठ आणि घाबरलेल्या हरणीसारखी मोठी डोळ्यांची सीता मला असे म्हणाली.
एतदेव मयाऽऽख्यातं सर्वं राघव यद् यथा। सर्वथा सागरजले संतारः प्रविधीयताम्
राघवा, मी जे काही पाहिले ते सर्व तुला जसेच्या तसे सांगितले आहे; आता सर्व प्रकारे समुद्र ओलांडण्याची व्यवस्था करावी.
तौ जाताश्वासौ राजपुत्रौ विदित्वा तच्चाभिज्ञानं राघवाय प्रदाय। देव्या चाख्यातं सर्वमेवानुपूर्व्याद् वाचा सम्पूर्णं वायुपुत्रः शशंस
त्या ओळखीमुळे दोन्ही राजपुत्रांना दिलासा मिळाला; वायुपुत्राने देवीने सांगितलेली सर्व गोष्ट नीटनेटक्या शब्दांत, योग्य क्रमाने राघवाला सांगितली.
thumb|षट्षष्ठितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे षट्षष्ठितमः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा साठाव्या सहाव्या सर्ग ऐका.
एवमुक्तो हनुमता रामो दशरथात्मजः। तं मणिं हृदये कृत्वा रुरोद सहलक्ष्मणः
हनुमानाने असे सांगितल्यावर, दशरथपुत्र रामाने तो रत्न हृदयाशी धरला आणि लक्ष्मणासह रडू लागला.
तं तु दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं राघवः शोककर्शितः। नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां सुग्रीवमिदमब्रवीत्
तो उत्तम रत्न पाहून, शोकाने व्याकुळ झालेला राघव, अश्रूंनी भरलेल्या डोळ्यांनी सुग्रीवाला म्हणाला.
यथैव धेनुः स्रवति स्नेहाद् वत्सस्य वत्सला। तथा ममापि हृदयं मणिश्रेष्ठस्य दर्शनात्
जशी गाय आपल्या वासरावर प्रेमाने दूध देते, तशीच या रत्नामुळे माझे हृदय ओसंडून वाहते.
मणिरत्नमिदं दत्तं वैदेह्याः श्वशुरेण मे। वधूकाले यथा बद्धमधिकं मूर्ध्नि शोभते
हा रत्न माझ्या सासऱ्याने वैदेहीला दिला होता; लग्नाच्या वेळी तिच्या डोक्यावर बांधला आणि तो फारच शोभून दिसतो.
अयं हि जलसम्भूतो मणिः प्रवरपूजितः। यज्ञे परमतुष्टेन दत्तः शक्रेण धीमता
हा जलात उत्पन्न झालेला रत्न फारच पूजनीय आहे; यज्ञात अत्यंत संतुष्ट झालेल्या बुद्धिमान इंद्राने तो दिला होता.
इमं दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं तथा तातस्य दर्शनम्। अद्यास्म्यवगतः सौम्य वैदेहस्य तथा विभोः
हा उत्तम रत्न पाहून मला जणू माझ्या वडिलांचे दर्शन झाले; आज, सौम्य, मला वैदेह आणि प्रभू यांचेही दर्शन झाल्यासारखे वाटते.
अयं हि शोभते तस्याः प्रियाया मूर्ध्नि मे मणिः। अद्यास्य दर्शनेनाहं प्राप्तां तामिव चिन्तये
हा रत्न माझ्या प्रिय पत्नीच्या डोक्यावर शोभतो; आज तो पाहून मला ती मिळाल्यासारखे वाटते.
किमाह सीता वैदेही ब्रूहि सौम्य पुनः पुनः। परासुमिव तोयेन सिञ्चन्ती वाक्यवारिणा
सौम्य, वैदेही सीतेने काय सांगितले ते पुन्हा पुन्हा मला सांग; तिची वचने जणू तलवारीवर पाणी शिंपडल्यासारखी माझ्या मनावर सांडतात.
इतस्तु किं दुःखतरं यदिमं वारिसम्भवम्। मणिं पश्यामि सौमित्रे वैदेहीमागतां विना
सौमित्रा, वैदेही परत न आल्यावर हा जलात उत्पन्न झालेला रत्न पाहणे याहून मोठे दु:ख दुसरे कोणते असू शकते?
चिरं जीवति वैदेही यदि मासं धरिष्यति। क्षणं वीर न जीवेयं विना तामसितेक्षणाम्
वैदेही जरासे एक महिना तग धरू शकली, तर ती नक्कीच जगेल; पण हे वीर, तिच्या काळ्या डोळ्यांची साथ नसताना मी एक क्षणही जगू शकणार नाही.
नय मामपि तं देशं यत्र दृष्टा मम प्रिया। न तिष्ठेयं क्षणमपि प्रवृत्तिमुपलभ्य च
माझ्या प्रियेला जिथे पाहिलेस, तिथे मलाही घेऊन चल; तिची बातमी कळल्यावर मी इथे एक क्षणही थांबू शकत नाही.
कथं सा मम सुश्रोणी भीरुभीरुः सती तदा। भयावहानां घोराणां मध्ये तिष्ठति रक्षसाम्
माझी बारीक कंबर असलेली, भीतीने थरथरणारी पत्नी त्या भयंकर राक्षसांच्या मध्ये कशी राहते आहे, हे मला समजत नाही.
शारदस्तिमिरोन्मुक्तो नूनं चन्द्र इवाम्बुदैः। आवृतो वदनं तस्या न विराजति साम्प्रतम्
जसा शरद ऋतूतील चंद्र काळोखातून बाहेर पडूनही ढगांनी झाकला जातो, तसंच सध्या तिचं मुखही तेजस्वी दिसत नाही.
किमाह सीता हनुमंस्तत्त्वतः कथयस्व मे। एतेन खलु जीविष्ये भेषजेनातुरो यथा
सीतेने नेमकं काय सांगितलं, हे मला खरं खरं सांग, हनुमान; जसा आजारी माणूस औषधावर जगतो, तसंच मीही या बातमीवर जगेन.
मधुरा मधुरालापा किमाह मम भामिनी। मद्विहीना वरारोहा हनुमन् कथयस्व मे। दुःखाद् दुःखतरं प्राप्य कथं जीवति जानकी
माझी मधुर बोलणारी, तेजस्वी प्रिया, माझ्याविना आणि दुःखाच्या दुःखात असताना, हनुमान, तिने काय सांगितलं ते मला सांग. जानकी इतक्या दुःखात असूनही कशी जगते, हेही सांग.
thumb|सप्तषष्ठितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे सप्तषष्ठितमः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या सुंदरकांडातील सत्त्याहत्तरावा सर्ग ऐका.
एवमुक्तस्तु हनुमान् राघवेण महात्मना। सीताया भाषितं सर्वं न्यवेदयत राघवे
महात्मा राघवाने असे विचारल्यावर, हनुमानाने सीतेने सांगितलेली सगळी वचने राघवाला सांगितली.
इदमुक्तवती देवी जानकी पुरुषर्षभ। पूर्ववृत्तमभिज्ञानं चित्रकूटे यथातथम्
हे पुरुषश्रेष्ठ, जानकीने असे शब्द सांगितले आणि चित्रकूटावर घडलेल्या जुन्या गोष्टी आठवून सांगितल्या.
सुखसुप्ता त्वया सार्धं जानकी पूर्वमुत्थिता। वायसः सहसोत्पत्य विददार स्तनान्तरम्
पूर्वी जानकी तुझ्यासोबत सुखाने झोपली होती, तेव्हा ती उठली; तेवढ्यात एक कावळा अचानक उडत आला आणि तिने छातीला जखम केली.
पर्यायेण च सुप्तस्त्वं देव्यङ्के भरताग्रज। पुनश्च किल पक्षी स देव्या जनयति व्यथा
नंतर, हे भरताचा मोठा भाऊ, तू तिच्या मांडीवर झोपला होतास; पुन्हा त्या पक्ष्याने देवीला वेदना दिली.
ततः पुनरुपागम्य विददार भृशं किल। ततस्त्वं बोधितस्तस्याः शोणितेन समुक्षितः
पुन्हा एकदा तो कावळा परत आला आणि जोरात जखम केली; त्यावेळी तू तिच्या रक्ताने भिजलेला जागा झालास.
वायसेन च तेनैवं सततं बाध्यमानया। बोधितः किल देव्या त्वं सुखसुप्तः परंतप
त्या कावळ्याने सतत त्रास दिल्यामुळे, देवीने तुला सुखाने झोपलेला असताना उठवले, हे शत्रूंचा नाश करणारा.
तां च दृष्ट्वा महाबाहो दारितां च स्तनान्तरे। आशीविष इव क्रुद्धस्ततो वाक्यं त्वमूचिवान्
मग, हे महाबाहो, तिच्या छातीला जखम झालेली पाहून, तू नागासारखा रागावून असे शब्द बोललास.
नखाग्रैः केन ते भीरु दारितं वै स्तनान्तरम्। कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना
हे भीरू, तुझ्या छातीला नखांनी कोण जखम केली? कोण रागाने पाच तोंडाच्या सर्पासारखे खेळतो आहे?
निरीक्षमाणः सहसा वायसं समुदैक्षथाः। नखैः सरुधिरैस्तीक्ष्णैस्तामेवाभिमुखं स्थितम्
तू अचानक पाहिलंस आणि त्या कावळ्याला, ज्याच्या नखांवर रक्त होते, तिच्यासमोर उभा असलेला पाहिलास.