त्वया ह्यनुक्तैर्हरिभिर्नैव शक्यं पदात् पदम्। क्वचिद् गन्तुं हरिश्रेष्ठ ब्रूमः सत्यमिदं तु ते
वानरश्रेष्ठा, तुझ्या आज्ञेविना या वानरांना कुठेही एक पाऊलही टाकता येणार नाही; आम्ही तुला हे खरं सांगतो.
एवं तु वदतां तेषामङ्गदः प्रत्यभाषत। साधु गच्छाम इत्युक्त्वा खमुत्पेतुर्महाबलाः
ते असं बोलत असताना अंगद म्हणाला, 'चला, आपण जाऊया,' आणि ते सर्व बलवान वानर आकाशात उडाले.
उत्पतन्तमनूत्पेतुः सर्वे ते हरियूथपाः। कृत्वाऽऽकाशं निराकाशं यन्त्रोत्क्षिप्ता इवोपलाः
सर्व वानर सेनापती एकत्र उडाले, ज्यामुळे आकाश रिकामं झाल्यासारखं वाटलं, जणू काही यंत्रातून दगड फेकले आहेत.
अङ्गदं पुरतः कृत्वा हनूमन्तं च वानरम्। तेऽम्बरं सहसोत्पत्य वेगवन्तः प्लवङ्गमाः
अंगदाला पुढे आणि हनुमानाला मध्ये ठेवून, ते वेगवान वानर अचानक आकाशात झेपावले.
विनदन्तो महानादं घना वातेरिता यथा। अङ्गदे समनुप्राप्ते सुग्रीवो वानरेश्वरः
ते सर्व मोठ्या आवाजात गर्जना करत होते, जणू वाऱ्याने ढग हलवले आहेत; अंगद पोहोचल्यावर वानरांचा राजा सुग्रीव—
उवाच शोकसंतप्तं रामं कमललोचनम्। समाश्वसिहि भद्रं ते दृष्टा देवी न संशयः
—कमलासारख्या डोळ्यांच्या आणि दुःखाने व्याकुळ झालेल्या रामाला म्हणाला, 'धीर धर, तुझं कल्याण होवो; देवी सITAला नक्कीच पाहिलं आहे.'
नागन्तुमिह शक्यं तैरतीतसमयैरिह। अङ्गदस्य प्रहर्षाच्च जानामि शुभदर्शन
'ठरलेल्या वेळेपेक्षा जास्त उशीर झाल्यावर त्यांना इथे परत येणं शक्य नव्हतं, शुभदर्शना; आणि अंगदाच्या आनंदावरून मला समजतं की देवी सITA सापडली आहे.'
न मत्सकाशमागच्छेत् कृत्ये हि विनिपातिते। युवराजो महाबाहुः प्लवतामङ्गदो वरः
'जर काम अपयशी ठरलं असतं, तर बलवान आणि युवराज असलेला अंगद वानरश्रेष्ठ माझ्याकडे आला नसता.'
यद्यप्यकृतकृत्यानामीदृशः स्यादुपक्रमः। भवेत् तु दीनवदनो भ्रान्तविप्लुतमानसः
'जर त्यांचं काम पूर्ण झालं नसतं, तर त्यांचं येणं असं असतं—सर्वांचे चेहरे उतरलेले, मन गोंधळलेलं आणि दुःखी.'
पितृपैतामहं चैतत् पूर्वकैरभिरक्षितम्। न मे मधुवनं हन्याददृष्ट्वा जनकात्मजाम्
हे मधुवन माझ्या पूर्वजांनी जपलेलं आहे. जनकनंदिनीचं दर्शन केल्याशिवाय त्यांनी हे मधुवन नक्कीच फोडलं नसतं.
कौसल्या सुप्रजा राम समाश्वसिहि सुव्रत। दृष्टा देवी न संदेहो न चान्येन हनूमता
कौसल्येचा सुपुत्र राम, धीर धर. देवीचं दर्शन झालं आहे, यात शंका नाही, आणि तेही हनुमानानेच केलं आहे.
नह्यन्यः कर्मणो हेतुः साधनेऽस्य हनूमतः। हनूमतीह सिद्धिश्च मतिश्च मतिसत्तम
या कार्याच्या सिद्धीसाठी हनुमानाशिवाय दुसरा कोणताही कारण नाही. हनुमानामध्येच यश आणि उत्तम बुध्दी आहे.
व्यवसायश्च शौर्यं च श्रुतं चापि प्रतिष्ठितम्। जाम्बवान् यत्र नेता स्यादङ्गदश्च हरीश्वरः
जिथे जांबवान नेता आहे, अंगद वानरांचा प्रमुख आहे, तिथे निश्चय, शौर्य आणि ठाम ज्ञान असतंच.
हनूमांश्चाप्यधिष्ठाता न तत्र गतिरन्यथा। मा भूश्चिन्तासमायुक्तः सम्प्रत्यमितविक्रम
जिथे हनुमान प्रमुख आहे, तिथे दुसरं काही घडू शकत नाही. तू आता चिंता करू नकोस, हे मोजक्या पराक्रमाचे.
यदा हि दर्पितोदग्राः संगताः काननौकसः। नैषामकृतकार्याणामीदृशः स्यादुपक्रमः
हे वनवासी वानर गर्वाने आणि उत्साहाने एकत्र आले असताना, त्यांचं काम पूर्ण झाल्याशिवाय असा परत येणं शक्यच नव्हतं.
वनभङ्गेन जानामि मधूनां भक्षणेन च। ततः किलकिलाशब्दं शुश्रावासन्नमम्बरे
वन फोडल्यामुळे आणि मध खाल्ल्यामुळे मला समजलं; मग आकाशात जवळपास गोंगाटाचा आवाज ऐकू आला.
हनूमत्कर्मदृप्तानां नदतां काननौकसाम्। किष्किन्धामुपयातानां सिद्धिं कथयतामिव
हनुमानाच्या कर्तृत्वामुळे आनंदलेले, गर्जना करत आणि यशाची बातमी सांगत वानर वनातून किष्किंधेच्या दिशेने आले.
ततः श्रुत्वा निनादं तं कपीनां कपिसत्तमः। आयताञ्चितलाङ्गूलः सोऽभवद्हृष्टमानसः
मग त्या वानरांचा गजर ऐकून, लांब उंच शेपूट असलेला श्रेष्ठ वानर, मनाने धैर्यवान झाला.
आजग्मुस्तेऽपि हरयो रामदर्शनकाङ्क्षिणः। अङ्गदं पुरतः कृत्वा हनूमन्तं च वानरम्
ते वानरही रामाचं दर्शन घेण्यासाठी आले, अंगदाला पुढे ठेवून आणि हनुमानासह.
तेऽङ्गदप्रमुखा वीराः प्रहृष्टाश्च मुदान्विताः। निपेतुर्हरिराजस्य समीपे राघवस्य च
अंगदाच्या नेतृत्वाखालील ते वीर, आनंदित आणि हर्षाने भरलेले, वानरराजाजवळ आणि राघवाजवळ उतरले.
हनूमांश्च महाबाहुः प्रणम्य शिरसा ततः। नियतामक्षतां देवीं राघवाय न्यवेदयत्
मग महाबली हनुमानाने वाकून रामाला सांगितलं की देवी सुरक्षित आणि स्थिर आहे.
दृष्टा देवीति हनुमद्वदनादमृतोपमम्। आकर्ण्य वचनं रामो हर्षमाप सलक्ष्मणः
'देवीचं दर्शन झालं' — हनुमानाच्या अमृतासारख्या या शब्दांनी राम आणि लक्ष्मण दोघेही आनंदित झाले.
निश्चितार्थं ततस्तस्मिन् सुग्रीवं पवनात्मजे। लक्ष्मणः प्रीतिमान् प्रीतं बहुमानादवैक्षत
त्यावर लक्ष्मणाने सत्य निश्चित झाल्यावर, सुग्रीव आणि पवनपुत्राकडे मोठ्या प्रेमाने आणि आदराने पाहिलं.
प्रीत्या च परयोपेतो राघवः परवीरहा। बहुमानेन महता हनूमन्तमवैक्षत
राघव, शत्रूंचा संहार करणारा, अत्यंत आनंदित आणि मोठ्या सन्मानाने हनुमानाकडे पाहू लागला.
thumb|पञ्चषष्ठितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे पञ्चषष्ठितमः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील पंचषष्टितम सर्ग ऐका.
ततः प्रस्रवणं शैलं ते गत्वा चित्रकाननम्। प्रणम्य शिरसा रामं लक्ष्मणं च महाबलम्
मग ते प्रस्रवण पर्वतावर आणि सुंदर अरण्यात गेले, आणि राम व बलवान लक्ष्मण यांना वाकून नमस्कार केला.
युवराजं पुरस्कृत्य सुग्रीवमभिवाद्य च। प्रवृत्तिमथ सीतायाः प्रवक्तुमुपचक्रमुः
युवराज सुग्रीवाला पुढे ठेवून, त्याला नमस्कार करून, त्यांनी सीतेच्या बातमीचं सांगणं सुरू केलं.
रावणान्तःपुरे रोधं राक्षसीभिश्च तर्जनम्। रामे समनुरागं च यथा च नियमः कृतः
रावणाच्या अंतःपुरात तिला डांबून ठेवले होते, राक्षसींनी तिला वारंवार धमकावले, तिचे रामावर असलेले प्रेम आणि तिने घेतलेली व्रतांची आचरण याबद्दल त्यांनी सांगितले.
एतदाख्याय ते सर्वं हरयो रामसंनिधौ। वैदेहीमक्षतां श्रुत्वा रामस्तूत्तरमब्रवीत्
हे सर्व रामासमोर सांगून झाल्यावर, वानरांनी वैदेही सुखरूप आहे हे ऐकले आणि रामाच्या पुढील शब्दांची वाट पाहू लागले.
क्व सीता वर्तते देवी कथं च मयि वर्तते। एतन्मे सर्वमाख्यात वैदेहीं प्रति वानराः
राम म्हणाले, "सीता देवी सध्या कुठे आहे आणि माझ्याबद्दल तिची स्थिती कशी आहे? वानरांनो, वैदेहीबद्दल सर्व काही मला सांगा."