प्रहृष्टो न तु रुष्टोऽसौ वनं श्रुत्वा प्रधर्षितम्। प्रहृष्टो मां पितृव्यस्ते सुग्रीवो वानरेश्वरः
तुमचे काका, वानरांचे राजा सुग्रीव, वनात गोंधळ झाला हे ऐकून रागावले नाहीत, उलट आनंदित झाले.
शीघ्रं प्रेषय सर्वांस्तानिति होवाच पार्थिवः। श्रुत्वा दधिमुखस्यैतद् वचनं श्लक्ष्णमङ्गदः
राजाने दधिमुखाची ही कोमल वाणी ऐकून सांगितले, 'लवकर सर्वांना बोलाव.'
अब्रवीत् तान् हरिश्रेष्ठो वाक्यं वाक्यविशारदः। शङ्के श्रुतोऽयं वृत्तान्तो रामेण हरियूथपाः
तेव्हा अंगद, जो बोलण्यात कुशल आणि वानरांमध्ये श्रेष्ठ होता, त्याने सर्वांना म्हणाले, "माझ्या मते ही बातमी रामापर्यंत पोहोचली आहे, वानर सेनापतींनो."
अयं च हर्षादाख्याति तेन जानामि हेतुना। तत् क्षमं नेह नः स्थातुं कृते कार्ये परंतपाः
आणि हा आनंदाने सांगत आहे, म्हणूनच मला खात्री आहे. आता काम पूर्ण झाल्यावर इथे थांबणे योग्य नाही, शत्रूंना हरवणाऱ्यांनो.
पीत्वा मधु यथाकामं विक्रान्ता वनचारिणः। किं शेषं गमनं तत्र सुग्रीवो यत्र वानरः
आपण सर्वांनी मनसोक्त मध प्यायलं, आता या वनवासी वीरांना दुसरं काही उरलं नाही, फक्त जिथे वानरराज सुग्रीव आहे तिथे जायचं आहे.
सर्वे यथा मां वक्ष्यन्ति समेत्य हरिपुङ्गवाः। तथास्मि कर्ता कर्तव्ये भवद्भिः परवानहम्
सर्व वानरश्रेष्ठ माझ्याशी जे काही बोलतील, ते ऐकून मी तसेच वागेन; या कामात मी तुमच्यावर अवलंबून आहे.
नाज्ञापयितुमीशोऽहं युवराजोऽस्मि यद्यपि। अयुक्तं कृतकर्माणो यूयं धर्षयितुं बलात्
मी जरी युवराज असलो, तरी आदेश देण्याचा अधिकार माझ्याकडे नाही; तुम्ही तुमचं कर्तव्य पार पाडलं आहे, म्हणून तुमच्यावर जबरदस्तीने काही लादणं योग्य नाही.
ब्रुवतश्चाङ्गदस्यैवं श्रुत्वा वचनमुत्तमम्। प्रहृष्टमनसो वाक्यमिदमूचुर्वनौकसः
अशा प्रकारे अंगदाने उत्तम बोललेले शब्द ऐकून, त्या वनवासी वानरांचे मन आनंदित झाले आणि त्यांनी असे बोलले.
एवं वक्ष्यति को राजन् प्रभुः सन् वानरर्षभ। ऐश्वर्यमदमत्तो हि सर्वोऽहमिति मन्यते
राजा, वानरांमध्ये श्रेष्ठ आणि खऱ्या अर्थाने स्वामी असलेला कोण असा बोलेल? कारण सामर्थ्याचा गर्व झाल्यावर प्रत्येकजण 'मीच सर्व काही आहे' असं समजतो.
तव चेदं सुसदृशं वाक्यं नान्यस्य कस्यचित्। सन्नतिर्हि तवाख्याति भविष्यच्छुभयोग्यताम्
हे बोलणं फक्त तुझ्यालाच शोभतं, दुसऱ्या कोणालाही नाही; तुझ्या नम्रतेमुळे भविष्यातील शुभ योग्यता दिसून येते.
सर्वे वयमपि प्राप्तास्तत्र गन्तुं कृतक्षणाः। स यत्र हरिवीराणां सुग्रीवः पतिरव्ययः
आम्ही सगळेही तिथे जायला तयार आहोत, जिथे वानरवीरांचा अविनाशी स्वामी सुग्रीव आहे.
त्वया ह्यनुक्तैर्हरिभिर्नैव शक्यं पदात् पदम्। क्वचिद् गन्तुं हरिश्रेष्ठ ब्रूमः सत्यमिदं तु ते
वानरश्रेष्ठा, तुझ्या आज्ञेविना या वानरांना कुठेही एक पाऊलही टाकता येणार नाही; आम्ही तुला हे खरं सांगतो.
एवं तु वदतां तेषामङ्गदः प्रत्यभाषत। साधु गच्छाम इत्युक्त्वा खमुत्पेतुर्महाबलाः
ते असं बोलत असताना अंगद म्हणाला, 'चला, आपण जाऊया,' आणि ते सर्व बलवान वानर आकाशात उडाले.
उत्पतन्तमनूत्पेतुः सर्वे ते हरियूथपाः। कृत्वाऽऽकाशं निराकाशं यन्त्रोत्क्षिप्ता इवोपलाः
सर्व वानर सेनापती एकत्र उडाले, ज्यामुळे आकाश रिकामं झाल्यासारखं वाटलं, जणू काही यंत्रातून दगड फेकले आहेत.
अङ्गदं पुरतः कृत्वा हनूमन्तं च वानरम्। तेऽम्बरं सहसोत्पत्य वेगवन्तः प्लवङ्गमाः
अंगदाला पुढे आणि हनुमानाला मध्ये ठेवून, ते वेगवान वानर अचानक आकाशात झेपावले.
विनदन्तो महानादं घना वातेरिता यथा। अङ्गदे समनुप्राप्ते सुग्रीवो वानरेश्वरः
ते सर्व मोठ्या आवाजात गर्जना करत होते, जणू वाऱ्याने ढग हलवले आहेत; अंगद पोहोचल्यावर वानरांचा राजा सुग्रीव—
उवाच शोकसंतप्तं रामं कमललोचनम्। समाश्वसिहि भद्रं ते दृष्टा देवी न संशयः
—कमलासारख्या डोळ्यांच्या आणि दुःखाने व्याकुळ झालेल्या रामाला म्हणाला, 'धीर धर, तुझं कल्याण होवो; देवी सITAला नक्कीच पाहिलं आहे.'
नागन्तुमिह शक्यं तैरतीतसमयैरिह। अङ्गदस्य प्रहर्षाच्च जानामि शुभदर्शन
'ठरलेल्या वेळेपेक्षा जास्त उशीर झाल्यावर त्यांना इथे परत येणं शक्य नव्हतं, शुभदर्शना; आणि अंगदाच्या आनंदावरून मला समजतं की देवी सITA सापडली आहे.'
न मत्सकाशमागच्छेत् कृत्ये हि विनिपातिते। युवराजो महाबाहुः प्लवतामङ्गदो वरः
'जर काम अपयशी ठरलं असतं, तर बलवान आणि युवराज असलेला अंगद वानरश्रेष्ठ माझ्याकडे आला नसता.'
यद्यप्यकृतकृत्यानामीदृशः स्यादुपक्रमः। भवेत् तु दीनवदनो भ्रान्तविप्लुतमानसः
'जर त्यांचं काम पूर्ण झालं नसतं, तर त्यांचं येणं असं असतं—सर्वांचे चेहरे उतरलेले, मन गोंधळलेलं आणि दुःखी.'
पितृपैतामहं चैतत् पूर्वकैरभिरक्षितम्। न मे मधुवनं हन्याददृष्ट्वा जनकात्मजाम्
हे मधुवन माझ्या पूर्वजांनी जपलेलं आहे. जनकनंदिनीचं दर्शन केल्याशिवाय त्यांनी हे मधुवन नक्कीच फोडलं नसतं.
कौसल्या सुप्रजा राम समाश्वसिहि सुव्रत। दृष्टा देवी न संदेहो न चान्येन हनूमता
कौसल्येचा सुपुत्र राम, धीर धर. देवीचं दर्शन झालं आहे, यात शंका नाही, आणि तेही हनुमानानेच केलं आहे.
नह्यन्यः कर्मणो हेतुः साधनेऽस्य हनूमतः। हनूमतीह सिद्धिश्च मतिश्च मतिसत्तम
या कार्याच्या सिद्धीसाठी हनुमानाशिवाय दुसरा कोणताही कारण नाही. हनुमानामध्येच यश आणि उत्तम बुध्दी आहे.
व्यवसायश्च शौर्यं च श्रुतं चापि प्रतिष्ठितम्। जाम्बवान् यत्र नेता स्यादङ्गदश्च हरीश्वरः
जिथे जांबवान नेता आहे, अंगद वानरांचा प्रमुख आहे, तिथे निश्चय, शौर्य आणि ठाम ज्ञान असतंच.
हनूमांश्चाप्यधिष्ठाता न तत्र गतिरन्यथा। मा भूश्चिन्तासमायुक्तः सम्प्रत्यमितविक्रम
जिथे हनुमान प्रमुख आहे, तिथे दुसरं काही घडू शकत नाही. तू आता चिंता करू नकोस, हे मोजक्या पराक्रमाचे.
यदा हि दर्पितोदग्राः संगताः काननौकसः। नैषामकृतकार्याणामीदृशः स्यादुपक्रमः
हे वनवासी वानर गर्वाने आणि उत्साहाने एकत्र आले असताना, त्यांचं काम पूर्ण झाल्याशिवाय असा परत येणं शक्यच नव्हतं.
वनभङ्गेन जानामि मधूनां भक्षणेन च। ततः किलकिलाशब्दं शुश्रावासन्नमम्बरे
वन फोडल्यामुळे आणि मध खाल्ल्यामुळे मला समजलं; मग आकाशात जवळपास गोंगाटाचा आवाज ऐकू आला.
हनूमत्कर्मदृप्तानां नदतां काननौकसाम्। किष्किन्धामुपयातानां सिद्धिं कथयतामिव
हनुमानाच्या कर्तृत्वामुळे आनंदलेले, गर्जना करत आणि यशाची बातमी सांगत वानर वनातून किष्किंधेच्या दिशेने आले.
ततः श्रुत्वा निनादं तं कपीनां कपिसत्तमः। आयताञ्चितलाङ्गूलः सोऽभवद्हृष्टमानसः
मग त्या वानरांचा गजर ऐकून, लांब उंच शेपूट असलेला श्रेष्ठ वानर, मनाने धैर्यवान झाला.
आजग्मुस्तेऽपि हरयो रामदर्शनकाङ्क्षिणः। अङ्गदं पुरतः कृत्वा हनूमन्तं च वानरम्
ते वानरही रामाचं दर्शन घेण्यासाठी आले, अंगदाला पुढे ठेवून आणि हनुमानासह.