सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु हृष्टो दधिमुखः कपिः। राघवं लक्ष्मणं चैव सुग्रीवं चाभ्यवादयत्
सुग्रीवाने असे सांगितल्यावर, आनंदित झालेला दधिमुख वानर, राघव, लक्ष्मण आणि सुग्रीव यांना नमस्कार केला.
स प्रणम्य च सुग्रीवं राघवौ च महाबलौ। वानरैः सहितः शूरैर्दिवमेवोत्पपात ह
त्याने सुग्रीव आणि बलाढ्य राघवांना वंदन केले आणि शूर वानरांसह आकाशात झेप घेतली.
स यथैवागतः पूर्वं तथैव त्वरितं गतः। निपत्य गगनाद् भूमौ तद् वनं प्रविवेश ह
जसा तो आधी आला होता, तसाच तो वेगाने परत गेला; आकाशातून खाली उतरून तो त्या वनात शिरला.
स प्रविष्टो मधुवनं ददर्श हरियूथपान्। विमदानुद्धतान् सर्वान् मेहमानान् मधूदकम्
तो मधुवनात गेल्यावर त्याने सर्व वानरप्रमुखांना पाहिले, जे मद्याने उन्मत्त आणि गर्विष्ठ झाले होते, आणि मधाचे पाणी सांडत होते.
स तानुपागमद् वीरो बद्ध्वा करपुटाञ्जलिम्। उवाच वचनं श्लक्ष्णमिदं हृष्टवदङ्गदम्
तो वीर त्यांच्या जवळ गेला, दोन्ही हात जोडून आनंदी अंगदाला कोमल शब्दांत म्हणाला.
सौम्य रोषो न कर्तव्यो यदेभिः परिवारणम्। अज्ञानाद् रक्षिभिः क्रोधाद् भवन्तः प्रतिषेधिताः
मृदु स्वभावाच्या अंगदा, या रक्षकांनी तुम्हाला थांबवण्याचा प्रयत्न केला म्हणून राग मानू नको; अज्ञान आणि रागामुळेच त्यांनी असे केले.
श्रान्तो दूरादनुप्राप्तो भक्षयस्व स्वकं मधु। युवराजस्त्वमीशश्च वनस्यास्य महाबल
तुम्ही दूरवरून दमून आलात—तुमचे स्वतःचे मध खा; तुम्ही या वनाचे युवराज आणि स्वामी आहात, बलाढ्य वीर.
मौर्ख्यात् पूर्वं कृतो रोषस्तद् भवान् क्षन्तुमर्हति। यथैव हि पिता तेऽभूत् पूर्वं हरिगणेश्वरः
पूर्वी मूर्खपणामुळे राग व्यक्त झाला, तो तुम्ही क्षमा करावा; जसे तुमचे वडील, वानरांचा स्वामी, पूर्वी क्षमा करायचे.
तथा त्वमपि सुग्रीवो नान्यस्तु हरिसत्तम। आख्यातं हि मया गत्वा पितृव्यस्य तवानघ
तसेच, सुग्रीवच तुमचे काका आहेत, दुसरा कोणी नाही, वानरांमध्ये श्रेष्ठ; मी जाऊन सर्व काही तुमच्या काकांना सांगितले आहे, हे निष्पाप अंगदा.
इहोपयानं सर्वेषामेतेषां वनचारिणाम्। भवदागमनं श्रुत्वा सहैभिर्वनचारिभिः
तुमच्या आगमनाची बातमी ऐकून, हे सर्व वनात राहणारे आणि इतर वनवासी एकत्र इथे आले आहेत.
प्रहृष्टो न तु रुष्टोऽसौ वनं श्रुत्वा प्रधर्षितम्। प्रहृष्टो मां पितृव्यस्ते सुग्रीवो वानरेश्वरः
तुमचे काका, वानरांचे राजा सुग्रीव, वनात गोंधळ झाला हे ऐकून रागावले नाहीत, उलट आनंदित झाले.
शीघ्रं प्रेषय सर्वांस्तानिति होवाच पार्थिवः। श्रुत्वा दधिमुखस्यैतद् वचनं श्लक्ष्णमङ्गदः
राजाने दधिमुखाची ही कोमल वाणी ऐकून सांगितले, 'लवकर सर्वांना बोलाव.'
अब्रवीत् तान् हरिश्रेष्ठो वाक्यं वाक्यविशारदः। शङ्के श्रुतोऽयं वृत्तान्तो रामेण हरियूथपाः
तेव्हा अंगद, जो बोलण्यात कुशल आणि वानरांमध्ये श्रेष्ठ होता, त्याने सर्वांना म्हणाले, "माझ्या मते ही बातमी रामापर्यंत पोहोचली आहे, वानर सेनापतींनो."
अयं च हर्षादाख्याति तेन जानामि हेतुना। तत् क्षमं नेह नः स्थातुं कृते कार्ये परंतपाः
आणि हा आनंदाने सांगत आहे, म्हणूनच मला खात्री आहे. आता काम पूर्ण झाल्यावर इथे थांबणे योग्य नाही, शत्रूंना हरवणाऱ्यांनो.
पीत्वा मधु यथाकामं विक्रान्ता वनचारिणः। किं शेषं गमनं तत्र सुग्रीवो यत्र वानरः
आपण सर्वांनी मनसोक्त मध प्यायलं, आता या वनवासी वीरांना दुसरं काही उरलं नाही, फक्त जिथे वानरराज सुग्रीव आहे तिथे जायचं आहे.
सर्वे यथा मां वक्ष्यन्ति समेत्य हरिपुङ्गवाः। तथास्मि कर्ता कर्तव्ये भवद्भिः परवानहम्
सर्व वानरश्रेष्ठ माझ्याशी जे काही बोलतील, ते ऐकून मी तसेच वागेन; या कामात मी तुमच्यावर अवलंबून आहे.
नाज्ञापयितुमीशोऽहं युवराजोऽस्मि यद्यपि। अयुक्तं कृतकर्माणो यूयं धर्षयितुं बलात्
मी जरी युवराज असलो, तरी आदेश देण्याचा अधिकार माझ्याकडे नाही; तुम्ही तुमचं कर्तव्य पार पाडलं आहे, म्हणून तुमच्यावर जबरदस्तीने काही लादणं योग्य नाही.
ब्रुवतश्चाङ्गदस्यैवं श्रुत्वा वचनमुत्तमम्। प्रहृष्टमनसो वाक्यमिदमूचुर्वनौकसः
अशा प्रकारे अंगदाने उत्तम बोललेले शब्द ऐकून, त्या वनवासी वानरांचे मन आनंदित झाले आणि त्यांनी असे बोलले.
एवं वक्ष्यति को राजन् प्रभुः सन् वानरर्षभ। ऐश्वर्यमदमत्तो हि सर्वोऽहमिति मन्यते
राजा, वानरांमध्ये श्रेष्ठ आणि खऱ्या अर्थाने स्वामी असलेला कोण असा बोलेल? कारण सामर्थ्याचा गर्व झाल्यावर प्रत्येकजण 'मीच सर्व काही आहे' असं समजतो.
तव चेदं सुसदृशं वाक्यं नान्यस्य कस्यचित्। सन्नतिर्हि तवाख्याति भविष्यच्छुभयोग्यताम्
हे बोलणं फक्त तुझ्यालाच शोभतं, दुसऱ्या कोणालाही नाही; तुझ्या नम्रतेमुळे भविष्यातील शुभ योग्यता दिसून येते.
सर्वे वयमपि प्राप्तास्तत्र गन्तुं कृतक्षणाः। स यत्र हरिवीराणां सुग्रीवः पतिरव्ययः
आम्ही सगळेही तिथे जायला तयार आहोत, जिथे वानरवीरांचा अविनाशी स्वामी सुग्रीव आहे.
त्वया ह्यनुक्तैर्हरिभिर्नैव शक्यं पदात् पदम्। क्वचिद् गन्तुं हरिश्रेष्ठ ब्रूमः सत्यमिदं तु ते
वानरश्रेष्ठा, तुझ्या आज्ञेविना या वानरांना कुठेही एक पाऊलही टाकता येणार नाही; आम्ही तुला हे खरं सांगतो.
एवं तु वदतां तेषामङ्गदः प्रत्यभाषत। साधु गच्छाम इत्युक्त्वा खमुत्पेतुर्महाबलाः
ते असं बोलत असताना अंगद म्हणाला, 'चला, आपण जाऊया,' आणि ते सर्व बलवान वानर आकाशात उडाले.
उत्पतन्तमनूत्पेतुः सर्वे ते हरियूथपाः। कृत्वाऽऽकाशं निराकाशं यन्त्रोत्क्षिप्ता इवोपलाः
सर्व वानर सेनापती एकत्र उडाले, ज्यामुळे आकाश रिकामं झाल्यासारखं वाटलं, जणू काही यंत्रातून दगड फेकले आहेत.
अङ्गदं पुरतः कृत्वा हनूमन्तं च वानरम्। तेऽम्बरं सहसोत्पत्य वेगवन्तः प्लवङ्गमाः
अंगदाला पुढे आणि हनुमानाला मध्ये ठेवून, ते वेगवान वानर अचानक आकाशात झेपावले.
विनदन्तो महानादं घना वातेरिता यथा। अङ्गदे समनुप्राप्ते सुग्रीवो वानरेश्वरः
ते सर्व मोठ्या आवाजात गर्जना करत होते, जणू वाऱ्याने ढग हलवले आहेत; अंगद पोहोचल्यावर वानरांचा राजा सुग्रीव—
उवाच शोकसंतप्तं रामं कमललोचनम्। समाश्वसिहि भद्रं ते दृष्टा देवी न संशयः
—कमलासारख्या डोळ्यांच्या आणि दुःखाने व्याकुळ झालेल्या रामाला म्हणाला, 'धीर धर, तुझं कल्याण होवो; देवी सITAला नक्कीच पाहिलं आहे.'
नागन्तुमिह शक्यं तैरतीतसमयैरिह। अङ्गदस्य प्रहर्षाच्च जानामि शुभदर्शन
'ठरलेल्या वेळेपेक्षा जास्त उशीर झाल्यावर त्यांना इथे परत येणं शक्य नव्हतं, शुभदर्शना; आणि अंगदाच्या आनंदावरून मला समजतं की देवी सITA सापडली आहे.'
न मत्सकाशमागच्छेत् कृत्ये हि विनिपातिते। युवराजो महाबाहुः प्लवतामङ्गदो वरः
'जर काम अपयशी ठरलं असतं, तर बलवान आणि युवराज असलेला अंगद वानरश्रेष्ठ माझ्याकडे आला नसता.'
यद्यप्यकृतकृत्यानामीदृशः स्यादुपक्रमः। भवेत् तु दीनवदनो भ्रान्तविप्लुतमानसः
'जर त्यांचं काम पूर्ण झालं नसतं, तर त्यांचं येणं असं असतं—सर्वांचे चेहरे उतरलेले, मन गोंधळलेलं आणि दुःखी.'