पदातिबलसम्पन्नान् प्रेषयामास रावणः। परिघेणैव तान् सर्वान् नयामि यमसादनम्
रावणाने पायदळाने सज्ज असलेले मंत्र्यांचे मुलं पाठवले. मी माझ्या गदाने त्यांना सर्वांना यमाच्या घरात पाठवले.
मन्त्रिपुत्रान् हतान् श्रुत्वा समरे लघुविक्रमान्। पञ्च सेनाग्रगान् शूरान् प्रेषयामास रावणः
मंत्र्यांचे मुलं, जे युद्धात चपळ होते, ठार झाल्याचे ऐकून रावणाने पाच शूर सेनापती पाठवले.
तानहं सहसैन्यान् वै सर्वानेवाभ्यसूदयम्। ततः पुनर्दशग्रीवः पुत्रमक्षं महाबलम्
मी त्यांना आणि त्यांच्या सैन्याला एकत्र नष्ट केले. मग पुन्हा दहा डोळ्यांचा रावणाने आपला शक्तिशाली मुलगा अक्षला पाठवले.
बहुभी राक्षसैः सार्धं प्रेषयामास संयुगे। तं तु मन्दोदरीपुत्रं कुमारं रणपण्डितम्
त्याने अक्षला अनेक राक्षसांसह युद्धात पाठवले. तो कुमार, मंदोदरीचा मुलगा, युद्धात पारंगत होता.
सहसा खं समुद्यन्तं पादयोश्च गृहीतवान्। तमासीनं शतगुणं भ्रामयित्वा व्यपेषयम्
तो अचानक आकाशात उडाला, मी त्याच्या पायांना पकडले, शंभर वेळा फिरवून जोरात खाली फेकले.
तमक्षमागतं भग्नं निशम्य स दशाननः। ततश्चेन्द्रजितं नाम द्वितीयं रावणः सुतम्
अक्ष आला आणि ठार झाला हे ऐकून दहा डोळ्यांचा रावणाने दुसरा मुलगा, इंद्रजित, रागाने पाठवला.
व्यादिदेश सुसंक्रुद्धो बलिनं युद्धदुर्मदम्। तच्चाप्यहं बलं सर्वं तं च राक्षसपुङ्गवम्
रावणाने अत्यंत संतप्त होऊन शक्तिशाली आणि युद्धात गर्विष्ठ इंद्रजितला पाठवले. मी त्या सर्व सैन्याला आणि राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याला सामोरा गेलो.
नष्टौजसं रणे कृत्वा परं हर्षमुपागतः। महतापि महाबाहुः प्रत्ययेन महाबलः
युद्धात त्याची शक्ती कमी झाली, तरी त्याला मोठा आनंद मिळाला. तरीही तो महाबली, मोठ्या विश्वासाने उभा होता.
प्रहितो रावणेनैष सह वीरैर्मदोद्धतैः। सोऽविषह्यं हि मां बुद्ध्वा स्वसैन्यं चावमर्दितम्
रावणाने गर्विष्ठ वीरांसह त्याला पाठवले. मी जिंकता येणार नाही आणि त्याचे सैन्य पराभूत झाले हे समजून त्याने असे केले.
ब्रह्मणोऽस्त्रेण स तु मां प्रबद्ध्वा चातिवेगिनः। रज्जुभिश्चापि बध्नन्ति ततो मां तत्र राक्षसाः
त्याने ब्रह्मास्त्राने, वाऱ्यासारखा वेगाने, मला बांधले. मग राक्षसांनी मला दोऱ्यांनी बांधले.
रावणस्य समीपं च गृहीत्वा मामुपागमन्। दृष्ट्वा सम्भाषितश्चाहं रावणेन दुरात्मना
मला पकडून त्यांनी रावणाच्या समोर आणले. मला पाहून दुष्ट रावणाने माझ्याशी बोलले.
पृष्टश्च लङ्कागमनं राक्षसानां च तं वधम्। तत्सर्वं च रणे तत्र सीतार्थमुपजल्पितम्
त्याने मला लंकेत येण्याबद्दल आणि राक्षसांचा वध कसा केला याबद्दल विचारले. हे सर्व युद्धात सीतेसाठी सांगितले.
तस्यास्तु दर्शनाकाङ्क्षी प्राप्तस्त्वद्भवनं विभो। मारुतस्यौरसः पुत्रो वानरो हनुमानहम्
सीतेला भेटण्याची इच्छा घेऊन मी तुझ्या घरात आलो आहे, प्रभो. मी मारुताचा पुत्र, वानर हनुमान आहे.
रामदूतं च मां विद्धि सुग्रीवसचिवं कपिम्। सोऽहं दौत्येन रामस्य त्वत्सकाशमिहागतः
माझा परिचय रामाचा दूत, सुग्रीवाचा सल्लागार आणि कपि म्हणून घे. मी रामाच्या कार्यासाठी तुझ्या समोर आलो आहे.
शृणु चापि समादेशं यदहं प्रब्रवीमि ते। राक्षसेश हरीशस्त्वां वाक्यमाह समाहितम्
हे ऐक, मी तुला सांगणारा आदेश आहे; राक्षसांचा राजा आणि वानरांचा राजा तुला हे संदेश पाठवतात.
सुग्रीवश्च महाभागः स त्वां कौशलमब्रवीत्। धर्मार्थकामसहितं हितं पथ्यमुवाच ह
सुग्रीव, मोठ्या भाग्याचा, तुझ्या कल्याणासाठी धर्म, अर्थ आणि काम यांचा संग घेऊन हिताचे आणि योग्य असे बोलला.
वसतो ऋष्यमूके मे पर्वते विपुलद्रुमे। राघवो रणविक्रान्तो मित्रत्वं समुपागतः
मी ऋष्यमूक पर्वतावर, मोठ्या झाडांमध्ये राहात असताना, रणात पराक्रमी राघव माझ्या मैत्रीसाठी आला.
तेन मे कथितं राजन् भार्या मे रक्षसा हृता। तत्र साहाय्यहेतोर्मे समयं कर्तुमर्हसि
त्याने मला सांगितले, 'राजा, माझी पत्नी राक्षसाने अपहरण केली आहे; मदतीसाठी तू माझ्याशी करार करावा.'
वालिना हृतराज्येन सुग्रीवेण सह प्रभुः। चक्रेऽग्निसाक्षिकं सख्यं राघवः सहलक्ष्मणः
वालिने राज्य हिरावून घेतलेल्या सुग्रीवासोबत, प्रभू राघव आणि लक्ष्मण यांनी अग्नी साक्षी ठेवून मैत्रीचा करार केला.
तेन वालिनमाहत्य शरेणैकेन संयुगे। वानराणां महाराजः कृतः सम्प्लवतां प्रभुः
राघवाने युद्धात एकाच बाणाने वालीला मारून, सुग्रीवाला वानरांचा राजा आणि उडणाऱ्यांचा अधिपती केले.
तस्य साहाय्यमस्माभिः कार्यं सर्वात्मना त्विह। तेन प्रस्थापितस्तुभ्यं समीपमिह धर्मतः
त्याला मदत करणे हे आमचे पूर्ण कर्तव्य आहे; त्याच्या आज्ञेने मी धर्माने तुझ्या जवळ आलो आहे.
क्षिप्रमानीयतां सीता दीयतां राघवस्य च। यावन्न हरयो वीरा विधमन्ति बलं तव
सीतेला लवकर आणून राघवाला द्यावी, अन्यथा शूर वानर तुझे सैन्य नष्ट करतील.
वानराणां प्रभावोऽयं न केन विदितः पुरा। देवतानां सकाशं च ये गच्छन्ति निमन्त्रिताः
वानरांची शक्ती पूर्वी कुणालाही माहित नव्हती; जे बोलावले जातात ते देवांच्या सान्निध्यातही जातात.
इति वानरराजस्त्वामाहेत्यभिहितो मया। मामैक्षत ततो रुष्टश्चक्षुषा प्रदहन्निव
वानरराजाने तुला हे सांगितले, मी ते तुझ्यापर्यंत पोहोचवले; मग तो माझ्याकडे रागाने, अग्नीप्रमाणे जळणाऱ्या नजरेने पाहिला.
तेन वध्योऽहमाज्ञप्तो रक्षसा रौद्रकर्मणा। मत्प्रभावमविज्ञाय रावणेन दुरात्मना
राक्षसाने, क्रूर कर्म करणाऱ्या रावणाने, माझी शक्ती न ओळखता, मला मारण्याची आज्ञा दिली.
ततो विभीषणो नाम तस्य भ्राता महामतिः। तेन राक्षसराजश्च याचितो मम कारणात्
मग त्याचा मोठ्या बुद्धीचा भाऊ, विभीषण, माझ्या कारणासाठी राक्षसांचा राजाला विनंती केली.
नैवं राक्षसशार्दूल त्यज्यतामेष निश्चयः। राजशास्त्रव्यपेतो हि मार्गः संलक्ष्यते त्वया
राक्षसांमध्ये श्रेष्ठा, असा निर्णय घेऊ नकोस; तू राजशास्त्राला विरोध करणारा मार्ग विचारात घेत आहेस.
दूतवध्या न दृष्टा हि राजशास्त्रेषु राक्षस। दूतेन वेदितव्यं च यथाभिहितवादिना
राक्षसा, राजशास्त्रात दूताचा वध मान्य नाही; दूताने सांगितलेले त्याच्या बोलण्यावरून समजून घ्यावे.
सुमहत्यपराधेऽपि दूतस्यातुलविक्रम। विरूपकरणं दृष्टं न वधोऽस्ति हि शास्त्रतः
अत्यंत मोठ्या अपराधातही, अतुल पराक्रमी दूताचा फक्त रूप बदलणे शास्त्रात सांगितले आहे, वध नाही.
विभीषणेनैवमुक्तो रावणः संदिदेश तान्। राक्षसानेतदेवाद्य लाङ्गूलं दह्यतामिति
विभीषणाने असे सांगितल्यावर रावणाने त्या राक्षसांना आज्ञा दिली, 'आज त्याचा शेपूट जाळा.'