अहं लङ्कापुरी वीर निर्जिता विक्रमेण ते। यस्मात् तस्माद् विजेतासि सर्वरक्षांस्यशेषतः
'वीर, तुझ्या पराक्रमामुळे लंका नगरी तुझ्या ताब्यात आली आहे; म्हणून सर्व राक्षसांवर तू नक्कीच विजय मिळवशील.'
तत्राहं सर्वरात्रं तु विचरञ्जनकात्मजाम्। रावणान्तःपुरगतो न चापश्यं सुमध्यमाम्
तिथे मी संपूर्ण रात्र जनकनंदिनीचा शोध घेत फिरलो; रावणाच्या अंतःपुरातही गेलो, पण त्या सुलक्षणीला मला कुठेच पाहता आलं नाही.
ततः सीतामपश्यंस्तु रावणस्य निवेशने। शोकसागरमासाद्य न पारमुपलक्षये
रावणाच्या राजवाड्यात सीता दिसली नाही, तेव्हा मी दुःखाच्या अथांग समुद्रात बुडालो आणि त्यातून बाहेर पडायचा मार्गच दिसेना.
शोचता च मया दृष्टं प्राकारेणाभिसंवृतम्। काञ्चनेन विकृष्टेन गृहोपवनमुत्तमम्
दुःखात असताना, मी सोन्याच्या भिंतीने वेढलेलं एक सुंदर घर-उद्यान पाहिलं.
सप्राकारमवप्लुत्य पश्यामि बहुपादपम्। अशोकवनिकामध्ये शिंशपापादपो महान्
त्या भिंतीवरून उडी मारून, मी अनेक झाडांनी वेढलेलं आणि अशोकवनाच्या मध्यभागी असलेलं एक मोठं शिंशपा झाड पाहिलं.
तमारुह्य च पश्यामि काञ्चनं कदलीवनम्। अदूराच्छिंशपावृक्षात् पश्यामि वरवर्णिनीम्
त्या झाडावर चढून मी पाहिलं, जवळच सोन्याचं केळीचं बन होतं; आणि त्या शिंशपा झाडाजवळच एक तेजस्वी रंगाची स्त्री मला दिसली.
श्यामां कमलपत्राक्षीमुपवासकृशाननाम्। तदेकवासःसंवीतां रजोध्वस्तशिरोरुहाम्
ती सावळी, कमळाच्या पानासारख्या डोळ्यांची, उपवासामुळे कृश चेहरा, एकच वस्त्र परिधान केलेली आणि केस धुळीने मळलेले होते.
मांसशोणितभक्ष्याभिर्व्याघ्रीभिर्हरिणीं यथा। सा मया राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः
मांस आणि रक्त खाणाऱ्या राक्षसींनी तिला वेढलं होतं, जणू वाघिणींमध्ये एखादी हरिणी असावी; त्या तिला पुन्हा पुन्हा धमकावत होत्या आणि हे सर्व मी पाहत होतो.
एकवेणीधरा दीना भर्तृचिन्तापरायणा। भूमिशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे
एकच वेणी बांधलेली, दुःखी, पतीच्या आठवणीत मग्न, जमिनीवर झोपलेली, तिचं शरीर फिकट झालेलं, जणू हिवाळ्यातील कमळासारखी दिसत होती.
रावणाद् विनिवृत्तार्था मर्तव्ये कृतनिश्चया। कथंचिन्मृगशावाक्षी तूर्णमासादिता मया
रावणाकडून सर्व आशा सोडून, मरण्याचा निर्धार केलेली, हरिणीसारख्या डोळ्यांची ती स्त्री मला कशीबशी लवकर सापडली.
तां दृष्ट्वा तादृशीं नारीं रामपत्नीं यशस्विनीम्। तत्रैव शिंशपावृक्षे पश्यन्नहमवस्थितः
अशी रामपत्नी, कीर्तीशाली स्त्री पाहून, मी त्या शिंशपा झाडावरच थांबून तिला पाहू लागलो.
ततो हलहलाशब्दं काञ्चीनूपुरमिश्रितम्। शृणोम्यधिकगम्भीरं रावणस्य निवेशने
मग मला रावणाच्या राजवाड्यातून कांच्यांचे आणि नुपुरांचे आवाज मिसळलेला, खोल आणि गडद गोंधळ ऐकू आला.
ततोऽहं परमोद्विग्नः स्वरूपं प्रत्यसंहरम्। अहं च शिंशपावृक्षे पक्षीव गहने स्थितः
मग मी फारच घाबरून माझं खरं रूप मागे घेतलं आणि शिंशपाच्या दाट फांद्यांमध्ये पक्ष्यासारखा लपून बसलो.
ततो रावणदाराश्च रावणश्च महाबलः। तं देशमनुसम्प्राप्तो यत्र सीताभवत् स्थिता
तेव्हा रावणाच्या बायका आणि बलवान रावण स्वतः ज्या ठिकाणी सीता होती तिथे आले.
तं दृष्ट्वाथ वरारोहा सीता रक्षोगणेश्वरम्। संकुच्योरू स्तनौ पीनौ बाहुभ्यां परिरभ्य च
राक्षसांचा राजा दिसताच सुंदर सिता घाबरून आपल्या मांडी जवळ घेतल्या आणि दोन्ही हातांनी छाती झाकली.
वित्रस्तां परमोद्विग्नां वीक्ष्यमाणामितस्ततः। त्राणं कंचिदपश्यन्तीं वेपमानां तपस्विनीम्
ती फारच घाबरलेली, मनातून अस्वस्थ, इकडे तिकडे पाहणारी, कुणी मदतीला नाही असं वाटणारी, थरथरणारी आणि व्रतस्थ अशी होती.
तामुवाच दशग्रीवः सीतां परमदुःखिताम्। अवाक्शिराः प्रपतितो बहुमन्यस्व मामिति
दशग्रीवाने दुःखाने भरलेल्या सीतेला म्हणाले, 'मी डोकं झुकवून तुझ्या पायांवर पडतोय, कृपया माझं मान ठेव.'
यदि चेत्त्वं तु मां दर्पान्नाभिनन्दसि गर्विते। द्विमासानन्तरं सीते पास्यामि रुधिरं तव
'अगं अभिमानी, जर तू गर्वाने मला स्वीकारणार नाहीस, तर दोन महिन्यांनी मी तुझं रक्त पिऊन टाकीन, सीते.'
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य रावणस्य दुरात्मनः। उवाच परमक्रुद्धा सीता वचनमुत्तमम्
रावणाच्या त्या दुष्ट बोल ऐकून, सीता फारच रागावून उत्तम शब्दांनी उत्तर दिलं.
राक्षसाधम रामस्य भार्याममिततेजसः। इक्ष्वाकुवंशनाथस्य स्नुषां दशरथस्य च
'अरे नीच राक्षसा! मी रामाची पत्नी आहे, ज्याचं तेज अमर्याद आहे, आणि इक्ष्वाकू वंशाच्या दसरथाची सून आहे.'
अवाच्यं वदतो जिह्वा कथं न पतिता तव। किंस्विद्वीर्य तवानार्य यो मां भर्तुरसंनिधौ
'अशी अपशब्द बोलताना तुझी जीभ अजून कशी पडली नाही? तुझ्यात काय ताकद आहे, जो तू माझ्या नवऱ्याच्या अनुपस्थितीत मला घेऊन गेलास?'
अपहृत्यागतः पाप तेनादृष्टो महात्मना। न त्वं रामस्य सदृशो दास्येऽप्यस्य न युज्यसे
'पाप्या, तू मला चोरून इथे आणलंस, त्या महात्म्याला न दिसता; तू रामाच्या तोडीचाही नाहीस, त्याचा दास व्हायलाही लायक नाहीस.'
अजेयः सत्यवाक् शूरो रणश्लाघी च राघवः। जानक्या परुषं वाक्यमेवमुक्तो दशाननः
'राघव अपराजेय, सत्यवचन, शूर आणि रणात प्रसिद्ध आहे.' अशा कठोर शब्दांनी जानकीने दशाननाला सुनावलं.
जज्वाल सहसा कोपाच्चितास्थ इव पावकः। विवृत्य नयने क्रूरे मुष्टिमुद्यम्य दक्षिणम्
तो रावण अचानक रागाने जणू अग्नीप्रमाणे धगधगला, डोळे मोठे करून उजवा मुठ उगारला.
मैथिलीं हन्तुमारब्धः स्त्रीभिर्हाहाकृतं तदा। स्त्रीणां मध्यात् समुत्पत्य तस्य भार्या दुरात्मनः
तो मैथिलीला मारायला पुढे सरसावला, बायका घाबरून ओरडू लागल्या; तेव्हा त्या दुष्टाच्याच बायकोने, बायकांच्या मधून उडी मारली.
वरा मन्दोदरी नाम तया स प्रतिषेधितः। उक्तश्च मधुरां वाणीं तया स मदनार्दितः
त्यात श्रेष्ठ अशी मंदोदरी नावाची त्याची पत्नी त्याला थांबवते, आणि प्रेमाने भारावून गोड शब्दांनी समजावते.
सीतया तव किं कार्यं महेन्द्रसमविक्रम। मया सह रमस्वाद्य मद्विशिष्टा न जानकी
'महेंद्रासारखी पराक्रमी सीतेशी तुला काय काम? माझ्यासोबत रम, जानकी माझ्याहून काहीच श्रेष्ठ नाही.'
देवगन्धर्वकन्याभिर्यक्षकन्याभिरेव च। सार्धं प्रभो रमस्वेति सीतया किं करिष्यसि
'देव, गंधर्व, यक्ष यांच्या कन्यांसोबत रम, प्रभु; सीतेशी तुला काय करायचं आहे?'
ततस्ताभिः समेताभिर्नारीभिः स महाबलः। उत्थाप्य सहसा नीतो भवनं स्वं निशाचरः
मग त्या सगळ्या स्त्रियांनी वेढून, तो बलाढ्य राक्षस पटकन उठवून त्याच्या महालात घेऊन गेला.
याते तस्मिन् दशग्रीवे राक्षस्यो विकृताननाः। सीतां निर्भर्त्सयामासुर्वाक्यैः क्रूरैः सुदारुणैः
दशग्रीव निघून गेल्यावर, विकृत चेहऱ्याच्या राक्षसी स्त्रिया सीतेला अतिशय कठोर आणि भीषण शब्दांनी धमकवू लागल्या.