तद् दृष्ट्वा व्यादितं त्वास्यं ह्रस्वं ह्यकरवं पुनः। तस्मिन् मुहूर्ते च पुनर्बभूवाङ्गुष्ठसम्मितः
तिचं तोंड एवढं मोठं उघडलेलं पाहून मी पुन्हा स्वतःला लहान केलं; आणि त्या क्षणी मी अंगठ्याएवढा झालो.
अभिपत्याशु तद्वक्त्रं निर्गतोऽहं ततः क्षणात् । अब्रवीत् सुरसा देवी स्वेन रूपेण मां पुनः
मी पटकन तिच्या तोंडात गेलो आणि लगेच बाहेर आलो; मग देवी सुरसा आपल्या मूळ रूपात मला म्हणाली.
अर्थसिद्धौ हरिश्रेष्ठ गच्छ सौम्य यथासुखम्। समानय च वैदेहीं राघवेण महात्मना
वानरांमध्ये श्रेष्ठा, सौम्य, आता आपल्या इच्छेप्रमाणे जा आणि आपलं कार्य पूर्ण कर; वैदेहीला महात्मा राघवाकडे घेऊन ये.
सुखी भव महाबाहो प्रीतास्मि तव वानर। ततोऽहं साधुसाध्वीति सर्वभूतैः प्रशंसितः
महाबाहू, सुखी हो; मी तुझ्यावर खूश आहे, वानरा. मग सर्व प्राण्यांनी 'शाब्बास! शाब्बास!' असं म्हणत माझं कौतुक केलं.
ततोऽन्तरिक्षं विपुलं प्लुतोऽहं गरुडो यथा। छाया मे निगृहीता च न च पश्यामि किंचन
मग मी गरुडासारखा विशाल आकाशात उडालो; माझी सावली पकडली गेली, पण मला काहीच दिसलं नाही.
सोऽहं विगतवेगस्तु दिशो दश विलोकयन्। न किंचित् तत्र पश्यामि येन मे विहता गतिः
मग माझा वेग थांबला आणि मी दहा दिशांना पाहिलं; पण तिथे असं काहीच दिसलं नाही ज्यामुळे माझी वाट अडवली गेली.
अथ मे बुद्धिरुत्पन्ना किंनाम गमने मम। ईदृशो विघ्न उत्पन्नो रूपमत्र न दृश्यते
मग माझ्या मनात विचार आला, 'माझ्या प्रवासात हे काय अडथळा आलाय? असं काहीतरी घडलंय, पण इथे काहीच रूप दिसत नाही.'
अधोभागे तु मे दृष्टिः शोचतः पतिता तदा। तत्राद्राक्षमहं भीमां राक्षसीं सलिलेशयाम्
मी दुःखी होऊन खाली पाहिलं, आणि तिथे पाण्यात पडलेली एक भयंकर राक्षसी मला दिसली.
प्रहस्य च महानादमुक्तोऽहं भीमया तया। अवस्थितमसम्भ्रान्तमिदं वाक्यमशोभनम्
ती मोठ्याने हसली आणि भीतीदायक आवाज केला; मी शांतपणे उभा राहिलो आणि तिने मला कठोर शब्दांत असं म्हटलं.
क्वासि गन्ता महाकाय क्षुधिताया ममेप्सितः। भक्षः प्रीणय मे देहं चिरमाहारवर्जितम्
'कुठे चाललास, मोठ्या अंगाचा? मी उपाशी आहे, तूच मला हवीस असलेली खाण आहेस. माझ्या उपाशी पोटाला तुझ्या देहाने तृप्त कर.'
बाढमित्येव तां वाणीं प्रत्यगृह्णामहं ततः। आस्यप्रमाणादधिकं तस्याः कायमपूरयम्
मी तिला 'ठीक आहे' असं उत्तर दिलं आणि तिच्या तोंडापेक्षा मोठ्या शरीरात मी स्वतःला भरून घेतलं.
तस्याश्चास्यं महद् भीमं वर्धते मम भक्षणे। न तु मां सा नु बुबुधे मम वा विकृतं कृतम्
मी तिच्या तोंडात जात असताना तिचं मोठं आणि भयंकर तोंड अजून वाढत होतं; पण तिला माझं काहीच कळलं नाही, किंवा मी रूप बदललं हेही तिला समजलं नाही.
ततोऽहं विपुलं रूपं संक्षिप्य निमिषान्तरात्। तस्या हृदयमादाय प्रपतामि नभःस्थलम्
मग मी एका क्षणात माझं मोठं रूप लहान केलं, तिचं हृदय पकडलं आणि आकाशात उडी मारली.
सा विसृष्टभुजा भीमा पपात लवणाम्भसि। मया पर्वतसंकाशा निकृत्तहृदया सती
ती भयंकर राक्षसी हात पसरून खारट पाण्यात पडली; मी तिचं हृदय फाडलं होतं आणि ती पर्वतासारखी दिसत होती.
शृणोमि खगतानां च वाचः सौम्या महात्मनाम्। राक्षसी सिंहिका भीमा क्षिप्रं हनुमता हता
आकाशातून जाणाऱ्या त्या महान आत्म्यांच्या कोमल आवाजात मी ऐकलं, 'भयंकर राक्षसी सिंहिका हनुमानाने लगेचच मारली आहे.'
तां हत्वा पुनरेवाहं कृत्यमात्ययिकं स्मरन्। गत्वा च महदध्वानं पश्यामि नगमण्डितम्
तीला मारल्यानंतर मी आपलं महत्त्वाचं काम आठवलं आणि मोठा प्रवास करून मी डोंगरांनी सजलेलं एक सुंदर शहर पाहिलं.
दक्षिणं तीरमुदधेर्लङ्का यत्र गता पुरी। अस्तं दिनकरे याते रक्षसां निलयं पुरीम्
दक्षिण समुद्रकिनाऱ्यावर, सूर्य मावळत असताना, मी राक्षसांचं निवासस्थान असलेली लंका नगरी गाठली.
प्रविष्टोऽहमविज्ञातो रक्षोभिर्भीमविक्रमैः। तत्र प्रविशतश्चापि कल्पान्तघनसप्रभा
मी आत शिरलो, तेव्हा त्या भयंकर पराक्रमी राक्षसांना माझी चाहूलही लागली नाही; आणि तिथे शिरताना, युगाच्या शेवटी जसा गडद मेघ चमकतो तशी एक तेजस्वी स्त्री माझ्यासमोर आली.
अट्टहासं विमुञ्चन्ती नारी काप्युत्थिता पुरः। जिघांसन्तीं ततस्तां तु ज्वलदग्निशिरोरुहाम्
ती स्त्री मोठ्याने खिदळत, माझ्यासमोर उभी राहिली; तिचे केस जणू जळत्या अग्नीसारखे होते आणि ती मला मारण्याच्या इर्षेने भरलेली होती.
सव्यमुष्टिप्रहारेण पराजित्य सुभैरवाम्। प्रदोषकाले प्रविशं भीतयाहं तयोदितः
डाव्या मुठीच्या एका फटक्याने मी त्या भयंकर स्त्रीला हरवलं; आणि संध्याकाळच्या वेळी मी आत जात असताना, घाबरलेल्या अवस्थेत तिने मला हाक मारली.
अहं लङ्कापुरी वीर निर्जिता विक्रमेण ते। यस्मात् तस्माद् विजेतासि सर्वरक्षांस्यशेषतः
'वीर, तुझ्या पराक्रमामुळे लंका नगरी तुझ्या ताब्यात आली आहे; म्हणून सर्व राक्षसांवर तू नक्कीच विजय मिळवशील.'
तत्राहं सर्वरात्रं तु विचरञ्जनकात्मजाम्। रावणान्तःपुरगतो न चापश्यं सुमध्यमाम्
तिथे मी संपूर्ण रात्र जनकनंदिनीचा शोध घेत फिरलो; रावणाच्या अंतःपुरातही गेलो, पण त्या सुलक्षणीला मला कुठेच पाहता आलं नाही.
ततः सीतामपश्यंस्तु रावणस्य निवेशने। शोकसागरमासाद्य न पारमुपलक्षये
रावणाच्या राजवाड्यात सीता दिसली नाही, तेव्हा मी दुःखाच्या अथांग समुद्रात बुडालो आणि त्यातून बाहेर पडायचा मार्गच दिसेना.
शोचता च मया दृष्टं प्राकारेणाभिसंवृतम्। काञ्चनेन विकृष्टेन गृहोपवनमुत्तमम्
दुःखात असताना, मी सोन्याच्या भिंतीने वेढलेलं एक सुंदर घर-उद्यान पाहिलं.
सप्राकारमवप्लुत्य पश्यामि बहुपादपम्। अशोकवनिकामध्ये शिंशपापादपो महान्
त्या भिंतीवरून उडी मारून, मी अनेक झाडांनी वेढलेलं आणि अशोकवनाच्या मध्यभागी असलेलं एक मोठं शिंशपा झाड पाहिलं.
तमारुह्य च पश्यामि काञ्चनं कदलीवनम्। अदूराच्छिंशपावृक्षात् पश्यामि वरवर्णिनीम्
त्या झाडावर चढून मी पाहिलं, जवळच सोन्याचं केळीचं बन होतं; आणि त्या शिंशपा झाडाजवळच एक तेजस्वी रंगाची स्त्री मला दिसली.
श्यामां कमलपत्राक्षीमुपवासकृशाननाम्। तदेकवासःसंवीतां रजोध्वस्तशिरोरुहाम्
ती सावळी, कमळाच्या पानासारख्या डोळ्यांची, उपवासामुळे कृश चेहरा, एकच वस्त्र परिधान केलेली आणि केस धुळीने मळलेले होते.
मांसशोणितभक्ष्याभिर्व्याघ्रीभिर्हरिणीं यथा। सा मया राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः
मांस आणि रक्त खाणाऱ्या राक्षसींनी तिला वेढलं होतं, जणू वाघिणींमध्ये एखादी हरिणी असावी; त्या तिला पुन्हा पुन्हा धमकावत होत्या आणि हे सर्व मी पाहत होतो.
एकवेणीधरा दीना भर्तृचिन्तापरायणा। भूमिशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे
एकच वेणी बांधलेली, दुःखी, पतीच्या आठवणीत मग्न, जमिनीवर झोपलेली, तिचं शरीर फिकट झालेलं, जणू हिवाळ्यातील कमळासारखी दिसत होती.
रावणाद् विनिवृत्तार्था मर्तव्ये कृतनिश्चया। कथंचिन्मृगशावाक्षी तूर्णमासादिता मया
रावणाकडून सर्व आशा सोडून, मरण्याचा निर्धार केलेली, हरिणीसारख्या डोळ्यांची ती स्त्री मला कशीबशी लवकर सापडली.