उत्तमं जवमास्थाय शेषमध्वानमास्थितः। ततोऽहं सुचिरं कालं जवेनाभ्यगमं पथि
मी मोठ्या वेगाने उरलेला मार्ग चालू लागलो आणि बराच काळ मी वेगाने पुढे गेलो.
ततः पश्याम्यहं देवीं सुरसां नागमातरम्। समुद्रमध्ये सा देवी वचनं चेदमब्रवीत्
मग मला समुद्राच्या मधोमध नागमाता, देवी सुरसा दिसली. तिने मला असे शब्द सांगितले.
मम भक्ष्यः प्रदिष्टस्त्वममरैर्हरिसत्तम। ततस्त्वां भक्षयिष्यामि विहितस्त्वं हि मे सुरैः
'हे वानरश्रेष्ठ, देवांनी तुला माझ्या भक्षणासाठी ठरवलं आहे. म्हणून मी तुला गिळणार, कारण देवांनी मला तसं सांगितलं आहे.'
एवमुक्तः सुरसया प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः। विवर्णवदनो भूत्वा वाक्यं चेदमुदीरयम्
सुरसाने असं म्हटल्यावर मी हात जोडून, नम्रपणे उभा राहिलो. माझ्या चेहऱ्यावर रंग नव्हता आणि मी असे बोललो—
रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम्। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च परंतपः
'राम, दशरथांचा पुत्र, तेजस्वी आणि पराक्रमी, आपल्या भाऊ लक्ष्मण आणि पत्नी सीतेसह दंडकारण्यात गेला आहे.'
तस्य सीता हृता भार्या रावणेन दुरात्मना। तस्याः सकाशं दूतोऽहं गमिष्ये रामशासनात्
'त्याची पत्नी सीता दुष्ट रावणाने पळवली आहे. रामाच्या आज्ञेने मी तिच्याजवळ दूत म्हणून जात आहे.'
कर्तुमर्हसि रामस्य साहाय्यं विषये सती। अथवा मैथिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम्
रामाच्या या कामात तू त्याला मदत करावी हवी; किंवा, मैथिलीला आणि निष्कलंक रामाला पाहिल्यावर, तुला जसं वाटेल तसं वाग.
आगमिष्यामि ते वक्त्रं सत्यं प्रतिशृणोमि ते। एवमुक्ता मया सा तु सुरसा कामरूपिणी
मी तुझ्या तोंडात जाईन आणि लगेच परत येईन; हे मी तुला खरं वचन देतो. मी असं म्हटल्यावर, इच्छेप्रमाणे रूप धारण करणारी सुरसा म्हणाली.
अब्रवीन्नातिवर्तेत कश्चिदेष वरो मम। एवमुक्तः सुरसया दशयोजनमायतः
ती म्हणाली, 'हा वर मला मिळालाय, कोणीही याला ओलांडू शकत नाही.' सुरसाने असं म्हटल्यावर मी दहा योजन लांब झालो.
ततोऽर्धगुणविस्तारो बभूवाहं क्षणेन तु। मत्प्रमाणाधिकं चैव व्यादितं तु मुखं तया
त्याक्षणी मी अर्ध्यानेच रुंद झालो; आणि तिने माझ्या आकारापेक्षा मोठं तोंड उघडलं.
तद् दृष्ट्वा व्यादितं त्वास्यं ह्रस्वं ह्यकरवं पुनः। तस्मिन् मुहूर्ते च पुनर्बभूवाङ्गुष्ठसम्मितः
तिचं तोंड एवढं मोठं उघडलेलं पाहून मी पुन्हा स्वतःला लहान केलं; आणि त्या क्षणी मी अंगठ्याएवढा झालो.
अभिपत्याशु तद्वक्त्रं निर्गतोऽहं ततः क्षणात् । अब्रवीत् सुरसा देवी स्वेन रूपेण मां पुनः
मी पटकन तिच्या तोंडात गेलो आणि लगेच बाहेर आलो; मग देवी सुरसा आपल्या मूळ रूपात मला म्हणाली.
अर्थसिद्धौ हरिश्रेष्ठ गच्छ सौम्य यथासुखम्। समानय च वैदेहीं राघवेण महात्मना
वानरांमध्ये श्रेष्ठा, सौम्य, आता आपल्या इच्छेप्रमाणे जा आणि आपलं कार्य पूर्ण कर; वैदेहीला महात्मा राघवाकडे घेऊन ये.
सुखी भव महाबाहो प्रीतास्मि तव वानर। ततोऽहं साधुसाध्वीति सर्वभूतैः प्रशंसितः
महाबाहू, सुखी हो; मी तुझ्यावर खूश आहे, वानरा. मग सर्व प्राण्यांनी 'शाब्बास! शाब्बास!' असं म्हणत माझं कौतुक केलं.
ततोऽन्तरिक्षं विपुलं प्लुतोऽहं गरुडो यथा। छाया मे निगृहीता च न च पश्यामि किंचन
मग मी गरुडासारखा विशाल आकाशात उडालो; माझी सावली पकडली गेली, पण मला काहीच दिसलं नाही.
सोऽहं विगतवेगस्तु दिशो दश विलोकयन्। न किंचित् तत्र पश्यामि येन मे विहता गतिः
मग माझा वेग थांबला आणि मी दहा दिशांना पाहिलं; पण तिथे असं काहीच दिसलं नाही ज्यामुळे माझी वाट अडवली गेली.
अथ मे बुद्धिरुत्पन्ना किंनाम गमने मम। ईदृशो विघ्न उत्पन्नो रूपमत्र न दृश्यते
मग माझ्या मनात विचार आला, 'माझ्या प्रवासात हे काय अडथळा आलाय? असं काहीतरी घडलंय, पण इथे काहीच रूप दिसत नाही.'
अधोभागे तु मे दृष्टिः शोचतः पतिता तदा। तत्राद्राक्षमहं भीमां राक्षसीं सलिलेशयाम्
मी दुःखी होऊन खाली पाहिलं, आणि तिथे पाण्यात पडलेली एक भयंकर राक्षसी मला दिसली.
प्रहस्य च महानादमुक्तोऽहं भीमया तया। अवस्थितमसम्भ्रान्तमिदं वाक्यमशोभनम्
ती मोठ्याने हसली आणि भीतीदायक आवाज केला; मी शांतपणे उभा राहिलो आणि तिने मला कठोर शब्दांत असं म्हटलं.
क्वासि गन्ता महाकाय क्षुधिताया ममेप्सितः। भक्षः प्रीणय मे देहं चिरमाहारवर्जितम्
'कुठे चाललास, मोठ्या अंगाचा? मी उपाशी आहे, तूच मला हवीस असलेली खाण आहेस. माझ्या उपाशी पोटाला तुझ्या देहाने तृप्त कर.'
बाढमित्येव तां वाणीं प्रत्यगृह्णामहं ततः। आस्यप्रमाणादधिकं तस्याः कायमपूरयम्
मी तिला 'ठीक आहे' असं उत्तर दिलं आणि तिच्या तोंडापेक्षा मोठ्या शरीरात मी स्वतःला भरून घेतलं.
तस्याश्चास्यं महद् भीमं वर्धते मम भक्षणे। न तु मां सा नु बुबुधे मम वा विकृतं कृतम्
मी तिच्या तोंडात जात असताना तिचं मोठं आणि भयंकर तोंड अजून वाढत होतं; पण तिला माझं काहीच कळलं नाही, किंवा मी रूप बदललं हेही तिला समजलं नाही.
ततोऽहं विपुलं रूपं संक्षिप्य निमिषान्तरात्। तस्या हृदयमादाय प्रपतामि नभःस्थलम्
मग मी एका क्षणात माझं मोठं रूप लहान केलं, तिचं हृदय पकडलं आणि आकाशात उडी मारली.
सा विसृष्टभुजा भीमा पपात लवणाम्भसि। मया पर्वतसंकाशा निकृत्तहृदया सती
ती भयंकर राक्षसी हात पसरून खारट पाण्यात पडली; मी तिचं हृदय फाडलं होतं आणि ती पर्वतासारखी दिसत होती.
शृणोमि खगतानां च वाचः सौम्या महात्मनाम्। राक्षसी सिंहिका भीमा क्षिप्रं हनुमता हता
आकाशातून जाणाऱ्या त्या महान आत्म्यांच्या कोमल आवाजात मी ऐकलं, 'भयंकर राक्षसी सिंहिका हनुमानाने लगेचच मारली आहे.'
तां हत्वा पुनरेवाहं कृत्यमात्ययिकं स्मरन्। गत्वा च महदध्वानं पश्यामि नगमण्डितम्
तीला मारल्यानंतर मी आपलं महत्त्वाचं काम आठवलं आणि मोठा प्रवास करून मी डोंगरांनी सजलेलं एक सुंदर शहर पाहिलं.
दक्षिणं तीरमुदधेर्लङ्का यत्र गता पुरी। अस्तं दिनकरे याते रक्षसां निलयं पुरीम्
दक्षिण समुद्रकिनाऱ्यावर, सूर्य मावळत असताना, मी राक्षसांचं निवासस्थान असलेली लंका नगरी गाठली.
प्रविष्टोऽहमविज्ञातो रक्षोभिर्भीमविक्रमैः। तत्र प्रविशतश्चापि कल्पान्तघनसप्रभा
मी आत शिरलो, तेव्हा त्या भयंकर पराक्रमी राक्षसांना माझी चाहूलही लागली नाही; आणि तिथे शिरताना, युगाच्या शेवटी जसा गडद मेघ चमकतो तशी एक तेजस्वी स्त्री माझ्यासमोर आली.
अट्टहासं विमुञ्चन्ती नारी काप्युत्थिता पुरः। जिघांसन्तीं ततस्तां तु ज्वलदग्निशिरोरुहाम्
ती स्त्री मोठ्याने खिदळत, माझ्यासमोर उभी राहिली; तिचे केस जणू जळत्या अग्नीसारखे होते आणि ती मला मारण्याच्या इर्षेने भरलेली होती.
सव्यमुष्टिप्रहारेण पराजित्य सुभैरवाम्। प्रदोषकाले प्रविशं भीतयाहं तयोदितः
डाव्या मुठीच्या एका फटक्याने मी त्या भयंकर स्त्रीला हरवलं; आणि संध्याकाळच्या वेळी मी आत जात असताना, घाबरलेल्या अवस्थेत तिने मला हाक मारली.