कृता मे मनसा बुद्धिर्भेत्तव्योऽयं मयेति च। प्रहतस्य मया तस्य लाङ्गूलेन महागिरेः
माझ्या मनात ठरवलं, 'हा अडथळा मला पार करायचाच.' मग मी माझ्या शेपटीने त्या मोठ्या पर्वतावर जोरात प्रहार केला.
शिखरं सूर्यसंकाशं व्यशीर्यत सहस्रधा। व्यवसायं च तं बुद्ध्वा स होवाच महागिरिः
त्या पर्वताचं सूर्यासारखं तेजस्वी शिखर माझ्या प्रहाराने हजार तुकड्यांत फुटलं. माझा निर्धार ओळखून तो महान पर्वत बोलू लागला.
पुत्रेति मधुरां वाणीं मनः प्रह्लादयन्निव। पितृव्यं चापि मां विद्धि सखायं मातरिश्वनः
तो गोड आवाजात मला 'मुला' असं म्हणाला, ज्याने माझं मन आनंदित झालं. 'माझं ओळख, मी तुझ्या वडिलांचा भाऊ आहे आणि वायुदेवाचा मित्र आहे.'
मैनाकमिति विख्यातं निवसन्तं महोदधौ। पक्षवन्तः पुरा पुत्र बभूवुः पर्वतोत्तमाः
'मी महोदधीत राहणारा, 'मैनाक' म्हणून प्रसिद्ध आहे. पूर्वी, मुला, पर्वतांना पंख असायचे.'
छन्दतः पृथिवीं चेरुर्बाधमानाः समन्ततः। श्रुत्वा नगानां चरितं महेन्द्रः पाकशासनः
'ते पर्वत आपल्या इच्छेने पृथ्वीवर सर्वत्र फिरायचे आणि त्रास द्यायचे. पर्वतांची ही कृत्यं ऐकून, देवांचा राजा इंद्र—'
वज्रेण भगवान् पक्षौ चिच्छेदैषां सहस्रशः। अहं तु मोचितस्तस्मात् तव पित्रा महात्मना
'त्याने आपल्या वज्राने हजारो पर्वतांचे पंख तोडले. पण तुझ्या महान वडिलांमुळे मी वाचलो.'
मारुतेन तदा वत्स प्रक्षिप्तो वरुणालये। राघवस्य मया साह्ये वर्तितव्यमरिंदम
'मुला, त्यावेळी वायुदेवाने मला वरुणाच्या निवासस्थानी ठेवले. आता मला राघवाची मदत करायची आहे, जो शत्रूंचा संहार करणारा आहे.'
रामो धर्मभृतां श्रेष्ठो महेन्द्रसमविक्रमः। एतच्छ्रुत्वा मया तस्य मैनाकस्य महात्मनः
'राम हा धर्माचा पालन करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आणि महेंद्रासारखा पराक्रमी आहे.' हे महान मैनाक पर्वताने सांगितलं, ते मी ऐकलं.
कार्यमावेद्य च गिरेरुद्धतं वै मनो मम। तेन चाहमनुज्ञातो मैनाकेन महात्मना
मी पर्वताला माझ्या कामाबद्दल सांगितलं आणि माझं मन ठाम राहिलं. मग त्या महान मैनाक पर्वताने मला परवानगी दिली.
स चाप्यन्तर्हितः शैलो मानुषेण वपुष्मता। शरीरेण महाशैलः शैलेन च महोदधौ
तो पर्वत अदृश्य झाला आणि माणसासारखा रूप घेऊन, तो महापर्वत समुद्रात गेला.
उत्तमं जवमास्थाय शेषमध्वानमास्थितः। ततोऽहं सुचिरं कालं जवेनाभ्यगमं पथि
मी मोठ्या वेगाने उरलेला मार्ग चालू लागलो आणि बराच काळ मी वेगाने पुढे गेलो.
ततः पश्याम्यहं देवीं सुरसां नागमातरम्। समुद्रमध्ये सा देवी वचनं चेदमब्रवीत्
मग मला समुद्राच्या मधोमध नागमाता, देवी सुरसा दिसली. तिने मला असे शब्द सांगितले.
मम भक्ष्यः प्रदिष्टस्त्वममरैर्हरिसत्तम। ततस्त्वां भक्षयिष्यामि विहितस्त्वं हि मे सुरैः
'हे वानरश्रेष्ठ, देवांनी तुला माझ्या भक्षणासाठी ठरवलं आहे. म्हणून मी तुला गिळणार, कारण देवांनी मला तसं सांगितलं आहे.'
एवमुक्तः सुरसया प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः। विवर्णवदनो भूत्वा वाक्यं चेदमुदीरयम्
सुरसाने असं म्हटल्यावर मी हात जोडून, नम्रपणे उभा राहिलो. माझ्या चेहऱ्यावर रंग नव्हता आणि मी असे बोललो—
रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम्। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च परंतपः
'राम, दशरथांचा पुत्र, तेजस्वी आणि पराक्रमी, आपल्या भाऊ लक्ष्मण आणि पत्नी सीतेसह दंडकारण्यात गेला आहे.'
तस्य सीता हृता भार्या रावणेन दुरात्मना। तस्याः सकाशं दूतोऽहं गमिष्ये रामशासनात्
'त्याची पत्नी सीता दुष्ट रावणाने पळवली आहे. रामाच्या आज्ञेने मी तिच्याजवळ दूत म्हणून जात आहे.'
कर्तुमर्हसि रामस्य साहाय्यं विषये सती। अथवा मैथिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम्
रामाच्या या कामात तू त्याला मदत करावी हवी; किंवा, मैथिलीला आणि निष्कलंक रामाला पाहिल्यावर, तुला जसं वाटेल तसं वाग.
आगमिष्यामि ते वक्त्रं सत्यं प्रतिशृणोमि ते। एवमुक्ता मया सा तु सुरसा कामरूपिणी
मी तुझ्या तोंडात जाईन आणि लगेच परत येईन; हे मी तुला खरं वचन देतो. मी असं म्हटल्यावर, इच्छेप्रमाणे रूप धारण करणारी सुरसा म्हणाली.
अब्रवीन्नातिवर्तेत कश्चिदेष वरो मम। एवमुक्तः सुरसया दशयोजनमायतः
ती म्हणाली, 'हा वर मला मिळालाय, कोणीही याला ओलांडू शकत नाही.' सुरसाने असं म्हटल्यावर मी दहा योजन लांब झालो.
ततोऽर्धगुणविस्तारो बभूवाहं क्षणेन तु। मत्प्रमाणाधिकं चैव व्यादितं तु मुखं तया
त्याक्षणी मी अर्ध्यानेच रुंद झालो; आणि तिने माझ्या आकारापेक्षा मोठं तोंड उघडलं.
तद् दृष्ट्वा व्यादितं त्वास्यं ह्रस्वं ह्यकरवं पुनः। तस्मिन् मुहूर्ते च पुनर्बभूवाङ्गुष्ठसम्मितः
तिचं तोंड एवढं मोठं उघडलेलं पाहून मी पुन्हा स्वतःला लहान केलं; आणि त्या क्षणी मी अंगठ्याएवढा झालो.
अभिपत्याशु तद्वक्त्रं निर्गतोऽहं ततः क्षणात् । अब्रवीत् सुरसा देवी स्वेन रूपेण मां पुनः
मी पटकन तिच्या तोंडात गेलो आणि लगेच बाहेर आलो; मग देवी सुरसा आपल्या मूळ रूपात मला म्हणाली.
अर्थसिद्धौ हरिश्रेष्ठ गच्छ सौम्य यथासुखम्। समानय च वैदेहीं राघवेण महात्मना
वानरांमध्ये श्रेष्ठा, सौम्य, आता आपल्या इच्छेप्रमाणे जा आणि आपलं कार्य पूर्ण कर; वैदेहीला महात्मा राघवाकडे घेऊन ये.
सुखी भव महाबाहो प्रीतास्मि तव वानर। ततोऽहं साधुसाध्वीति सर्वभूतैः प्रशंसितः
महाबाहू, सुखी हो; मी तुझ्यावर खूश आहे, वानरा. मग सर्व प्राण्यांनी 'शाब्बास! शाब्बास!' असं म्हणत माझं कौतुक केलं.
ततोऽन्तरिक्षं विपुलं प्लुतोऽहं गरुडो यथा। छाया मे निगृहीता च न च पश्यामि किंचन
मग मी गरुडासारखा विशाल आकाशात उडालो; माझी सावली पकडली गेली, पण मला काहीच दिसलं नाही.
सोऽहं विगतवेगस्तु दिशो दश विलोकयन्। न किंचित् तत्र पश्यामि येन मे विहता गतिः
मग माझा वेग थांबला आणि मी दहा दिशांना पाहिलं; पण तिथे असं काहीच दिसलं नाही ज्यामुळे माझी वाट अडवली गेली.
अथ मे बुद्धिरुत्पन्ना किंनाम गमने मम। ईदृशो विघ्न उत्पन्नो रूपमत्र न दृश्यते
मग माझ्या मनात विचार आला, 'माझ्या प्रवासात हे काय अडथळा आलाय? असं काहीतरी घडलंय, पण इथे काहीच रूप दिसत नाही.'
अधोभागे तु मे दृष्टिः शोचतः पतिता तदा। तत्राद्राक्षमहं भीमां राक्षसीं सलिलेशयाम्
मी दुःखी होऊन खाली पाहिलं, आणि तिथे पाण्यात पडलेली एक भयंकर राक्षसी मला दिसली.
प्रहस्य च महानादमुक्तोऽहं भीमया तया। अवस्थितमसम्भ्रान्तमिदं वाक्यमशोभनम्
ती मोठ्याने हसली आणि भीतीदायक आवाज केला; मी शांतपणे उभा राहिलो आणि तिने मला कठोर शब्दांत असं म्हटलं.
क्वासि गन्ता महाकाय क्षुधिताया ममेप्सितः। भक्षः प्रीणय मे देहं चिरमाहारवर्जितम्
'कुठे चाललास, मोठ्या अंगाचा? मी उपाशी आहे, तूच मला हवीस असलेली खाण आहेस. माझ्या उपाशी पोटाला तुझ्या देहाने तृप्त कर.'