हनूमांस्तु गुरून् वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखांस्तदा। कुमारमङ्गदं चैव सोऽवन्दत महाकपिः
मग महाकपी हनुमान जांबुवंत व इतर वडीलधाऱ्यांना आणि कुमार अंगदाला नमस्कार केला.
स ताभ्यां पूजितः पूज्यः कपिभिश्च प्रसादितः। दृष्टा देवीति विक्रान्तः संक्षेपेण न्यवेदयत्
त्यांनी त्याचा सन्मान केला आणि इतर वानरांनीही त्याला आदर दिला. मग शूर हनुमान थोडक्यात म्हणाला, 'सीता सापडली.'
निषसाद च हस्तेन गृहीत्वा वालिनः सुतम्। रमणीये वनोद्देशे महेन्द्रस्य गिरेस्तदा
मग हनुमान वाळीच्या मुलाचा हात धरून, त्या रम्य वनात, महेंद्र पर्वताच्या उतारावर बसला.
हनूमानब्रवीत् पृष्टस्तदा तान् वानरर्षभान्। अशोकवनिकासंस्था दृष्टा सा जनकात्मजा
मग हनुमान विचारल्यावर त्या श्रेष्ठ वानरांना म्हणाला, 'अशोकवनिकेत बसलेली जनकनंदिनी मला दिसली.'
रक्ष्यमाणा सुघोराभी राक्षसीभिरनिन्दिता। एकवेणीधरा बाला रामदर्शनलालसा
ती भीषण राक्षसींनी वेढलेली, निर्दोष, एक वेणी घातलेली, तरुण आणि रामदर्शनासाठी आतुर होती.
उपवासपरिश्रान्ता मलिना जटिला कृशा। ततो दृष्टेति वचनं महार्थममृतोपमम्
उपवासाने थकलेली, मळलेली, जटा वाढलेली, कृश झालेली — मग 'ती सापडली' हे मोठ्या अर्थाचे, अमृतासारखे शब्द उच्चारले गेले.
निशम्य मारुतेः सर्वे मुदिता वानराभवन्। क्ष्वेडन्त्यन्ये नदन्त्यन्ये गर्जन्त्यन्ये महाबलाः
हे हनुमानाच्या तोंडून ऐकून सगळे वानर आनंदित झाले; काही शिट्या वाजवू लागले, काही गर्जना करू लागले, काही मोठ्या ताकदीने गडगडले.
चक्रुः किलकिलामन्ये प्रतिगर्जन्ति चापरे। केचिदुच्छ्रितलाङ्गूलाः प्रहृष्टाः कपिकुञ्जराः
काहीजण किलबिल करू लागले, काही प्रत्युत्तर म्हणून गर्जना करू लागले; काही आनंदाने आपली लांब शेपटी उंच धरू लागले.
आयताञ्चितदीर्घाणि लाङ्गूलानि प्रविव्यधुः। अपरे तु हनूमन्तं श्रीमन्तं वानरोत्तमम्
त्यांनी आपली लांब व वाकडी शेपटी ताणली; तर काहीजण आनंदाने त्या तेजस्वी, श्रेष्ठ हनुमंताला स्पर्श करू लागले.
आप्लुत्य गिरिशृङ्गेषु संस्पृशन्ति स्म हर्षिताः। उक्तवाक्यं हनूमन्तमङ्गदस्तु तदाब्रवीत्
डोंगराच्या शिखरांवर उडी मारून, ते आनंदाने हनुमंताला मिठी मारू लागले; मग अंगदाने हनुमंताला असे शब्द सांगितले.
सर्वेषां हरिवीराणां मध्ये वाचमनुत्तमाम्। सत्त्वे वीर्ये न ते कश्चित् समो वानर विद्यते
सर्व वानर वीरांच्या मध्ये अङ्गदाने अतिशय उत्तम असे शब्द उच्चारले — 'धैर्य आणि बळ यामध्ये, वानरांमध्ये तुझ्याशी समकक्ष असा कोणीच नाही.'
यदवप्लुत्य विस्तीर्णं सागरं पुनरागतः। जीवितस्य प्रदाता नस्त्वमेको वानरोत्तम
'तू जे विशाल सागर उडी मारून ओलांडून पुन्हा परत आलास, हे वानरश्रेष्ठा, आमच्यासाठी तूच जीवनदाता आहेस.'
त्वत्प्रसादात् समेष्यामः सिद्धार्था राघवेण ह। अहो स्वामिनि ते भक्तिरहो वीर्यमहो धृतिः
'तुझ्या कृपेने आपण रामाशी भेटू आणि आपले कार्य साध्य होईल. अहो, आपल्या स्वामीवर तुझी भक्ती किती मोठी! तुझे बळ किती अपार! आणि तुझी स्थिरता किती महान!'
दिष्ट्या दृष्टा त्वया देवी रामपत्नी यशस्विनी। दिष्ट्या त्यक्ष्यति काकुत्स्थः शोकं सीतावियोगजम्
'सुदैवाने, तू रामपत्नी, यशस्विनी सीतेचे दर्शन घेतलेस. सुदैवाने, काकुत्स्थ राम सीतेच्या वियोगाने झालेला दुःख आता सोडून देईल.'
ततोऽङ्गदं हनूमन्तं जाम्बवन्तं च वानराः। परिवार्य प्रमुदिता भेजिरे विपुलाः शिलाः
मग सर्व वानरांनी आनंदाने अङ्गद, हनुमान आणि जांबवान यांना वेढून घेतले आणि मोठ्या मोठ्या दगडांवर जाऊन बसले.
उपविष्टा गिरेस्तस्य शिलासु विपुलासु ते। श्रोतुकामाः समुद्रस्य लङ्घनं वानरोत्तमाः
त्या डोंगराच्या विस्तीर्ण दगडांवर बसलेले वानरश्रेष्ठ, समुद्र ओलांडण्याची कथा ऐकायला उत्सुक झाले.
दर्शनं चापि लङ्कायाः सीताया रावणस्य च। तस्थुः प्राञ्जलयः सर्वे हनूमद्वदनोन्मुखाः
लङ्का, सीता आणि रावण यांचे दर्शन कसे झाले, हे ऐकण्यासाठी सर्वांनी हात जोडून हनुमानाकडे तोंड करून उभे राहिले.
तस्थौ तत्राङ्गदः श्रीमान् वानरैर्बहुभिर्वृतः। उपास्यमानो विबुधैर्दिवि देवपतिर्यथा
तेथे तेजस्वी अङ्गद अनेक वानरांनी वेढलेला उभा होता, जणू काही स्वर्गातील देवांचा राजा देवतांनी वेढलेला असावा.
हनूमता कीर्तिमता यशस्विना तथाङ्गदेनाङ्गदनद्धबाहुना। मुदा तदाध्यासितमुन्नतं मह- न्महीधराग्रं ज्वलितं श्रियाभवत्
तेव्हा प्रसिद्ध आणि तेजस्वी हनुमान आणि बलवान अङ्गद यांनी आनंदाने ज्या उंच पर्वतशिखरावर स्थान घेतले होते, ते शिखर त्यांच्या तेजाने उजळून निघाले.
thumb|अष्टपञ्चाशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा अठ्ठावन्नावा सर्ग ऐका.
ततस्तस्य गिरेः शृङ्गे महेन्द्रस्य महाबलाः। हनुमत्प्रमुखाः प्रीतिं हरयो जग्मुरुत्तमाम्
मग त्या महेन्द्र पर्वताच्या शिखरावर, हनुमान यांच्या नेतृत्वाखाली बलवान वानरांना अत्यंत आनंद झाला.
प्रीतिमत्सूपविष्टेषु वानरेषु महात्मसु। तं ततः प्रतिसंहृष्टः प्रीतियुक्तं महाकपिम्
सर्व महात्मा वानर आनंदाने एकत्र बसले असताना, जांबवान हर्षाने आणि प्रेमाने त्या महान वानराला संबोधित करतो.
जाम्बवान् कार्यवृत्तान्तमपृच्छदनिलात्मजम्। कथं दृष्टा त्वया देवी कथं वा तत्र वर्तते
जांबवान वायुपुत्र हनुमानाला विचारतो — 'तू देवीला कशी पाहिलीस? ती तिथे कशी आहे?'
तस्यां चापि कथं वृत्तः क्रूरकर्मा दशाननः। तत्त्वतः सर्वमेतन्नः प्रब्रूहि त्वं महाकपे
'त्या क्रूरकर्मी रावणाने तिच्याशी कसे वागले? हे सर्व खरेखुरे आम्हाला सांग, हे महाकपी.'
सम्मार्गिता कथं देवी किं च सा प्रत्यभाषत। श्रुतार्थाश्चिन्तयिष्यामो भूयः कार्यविनिश्चयम्
'देवीचा शोध कसा घेतला गेला आणि तिने काय उत्तर दिले? हे सर्व ऐकल्यावर आपण पुढे काय करावे, ते ठरवू.'
यश्चार्थस्तत्र वक्तव्यो गतैरस्माभिरात्मवान्। रक्षितव्यं च यत्तत्र तद् भवान् व्याकरोतु नः
'आता आपण परत आलो आहोत, आपल्याला काय बोलावे किंवा करावे लागेल आणि तिथे काय जपावे लागेल, हे सर्व तू आम्हाला समजावून सांग.'
स नियुक्तस्ततस्तेन सम्प्रहृष्टतनूरुहः। नमस्यन् शिरसा देव्यै सीतायै प्रत्यभाषत
त्याच्या सांगण्यावरून, हनुमान आनंदाने अंगावर रोमांच येऊन, देवी सीतेला डोकं झुकवून वंदन करून बोलू लागला.
प्रत्यक्षमेव भवतां महेन्द्राग्रात् खमाप्लुतः। उदधेर्दक्षिणं पारं काङ्क्षमाणः समाहितः
'तुमच्या सर्वांच्या समोर, महेन्द्र पर्वताच्या शिखरावरून मी आकाशात उडी मारली आणि समुद्राच्या दक्षिण किनाऱ्यावर पोहोचण्याचा निश्चय केला.'
गच्छतश्च हि मे घोरं विघ्नरूपमिवाभवत्। काञ्चनं शिखरं दिव्यं पश्यामि सुमनोहरम्
मी जात असताना, एक भयंकर अडथळा माझ्या वाटेत आला, तो सोन्यासारखा तेजस्वी आणि मनाला मोहवणारा पर्वत दिसला.
स्थितं पन्थानमावृत्य मेने विघ्नं च तं नगम्। उपसंगम्य तं दिव्यं काञ्चनं नगमुत्तमम्
तो पर्वत माझ्या वाटेत उभा राहून अडथळा निर्माण करत होता. मी त्या दिव्य, सोन्याच्या सुंदर पर्वताजवळ गेलो.