ते नगाग्रान्नगाग्राणि शिखराच्छिखराणि च। प्रहृष्टाः समपद्यन्त हनूमन्तं दिदृक्षवः
ते आनंदित वानर एका शिखरावरून दुसऱ्या शिखरावर, एका टोकावरून दुसऱ्या टोकावर हनुमानाला पाहण्यासाठी धावत होते.
ते प्रीताः पादपाग्रेषु गृह्य शाखामवस्थिताः। वासांसि च प्रकाशानि समाविध्यन्त वानराः
ते सर्व वानर आनंदाने झाडांच्या फांद्यांवर उभे राहिले, फांद्या पकडल्या आणि आपल्या तेजस्वी वस्त्रांचे झेंडे फडकावू लागले.
गिरिगह्वरसंलीनो यथा गर्जति मारुतः। एवं जगर्ज बलवान् हनूमान् मारुतात्मजः
जसा वारा डोंगराच्या गुहेत लपून मोठ्या आवाजात गडगडतो, तसाच बलवान हनुमान, वायुपुत्र, जोरात गर्जना करू लागला.
तमभ्रघनसंकाशमापतन्तं महाकपिम्। दृष्ट्वा ते वानराः सर्वे तस्थुः प्राञ्जलयस्तदा
तो महाकपी काळ्या ढगासारखा खाली येताना पाहून सगळे वानर हात जोडून तिथे उभे राहिले.
ततस्तु वेगवान् वीरो गिरेर्गिरिनिभः कपिः। निपपात गिरेस्तस्य शिखरे पादपाकुले
मग तो वेगवान आणि शूर वानर, डोंगरासारखा दिसणारा, त्या डोंगराच्या टोकावर झाडांच्या गर्दीत उतरला.
हर्षेणापूर्यमाणोऽसौ रम्ये पर्वतनिर्झरे। छिन्नपक्ष इवाकाशात् पपात धरणीधरः
आनंदाने भरून गेलेला तो सुंदर डोंगराच्या झऱ्यात उतरला, जणू काही पंख तोडलेला डोंगर आकाशातून खाली पडतो तसा.
ततस्ते प्रीतमनसः सर्वे वानरपुङ्गवाः। हनूमन्तं महात्मानं परिवार्योपतस्थिरे
मग सगळे वानरांचे प्रमुख आनंदाने हनुमंताच्या भोवती गोळा झाले आणि त्या महात्म्याचा सन्मान केला.
परिवार्य च ते सर्वे परां प्रीतिमुपागताः। प्रहृष्टवदनाः सर्वे तमागतमुपागमन्
त्याच्या भोवती जमून, सगळ्यांना मोठा आनंद झाला आणि हसऱ्या चेहऱ्याने त्यांनी त्याचे स्वागत केले.
उपायनानि चादाय मूलानि च फलानि च। प्रत्यर्चयन् हरिश्रेष्ठं हरयो मारुतात्मजम्
मूळं आणि फळं घेऊन वानरांनी वायुपुत्र हनुमंत या श्रेष्ठ वानराचा सन्मान केला.
विनेदुर्मुदिताः केचित् केचित् किलकिलां तथा। हृष्टाः पादपशाखाश्च आनिन्युर्वानरर्षभाः
काहीजण आनंदाने गाणी म्हणू लागले, काहीजण आनंदाने आवाज करू लागले, आणि काही उत्साही वानरांनी झाडांच्या फांद्या आणल्या.
हनूमांस्तु गुरून् वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखांस्तदा। कुमारमङ्गदं चैव सोऽवन्दत महाकपिः
मग महाकपी हनुमान जांबुवंत व इतर वडीलधाऱ्यांना आणि कुमार अंगदाला नमस्कार केला.
स ताभ्यां पूजितः पूज्यः कपिभिश्च प्रसादितः। दृष्टा देवीति विक्रान्तः संक्षेपेण न्यवेदयत्
त्यांनी त्याचा सन्मान केला आणि इतर वानरांनीही त्याला आदर दिला. मग शूर हनुमान थोडक्यात म्हणाला, 'सीता सापडली.'
निषसाद च हस्तेन गृहीत्वा वालिनः सुतम्। रमणीये वनोद्देशे महेन्द्रस्य गिरेस्तदा
मग हनुमान वाळीच्या मुलाचा हात धरून, त्या रम्य वनात, महेंद्र पर्वताच्या उतारावर बसला.
हनूमानब्रवीत् पृष्टस्तदा तान् वानरर्षभान्। अशोकवनिकासंस्था दृष्टा सा जनकात्मजा
मग हनुमान विचारल्यावर त्या श्रेष्ठ वानरांना म्हणाला, 'अशोकवनिकेत बसलेली जनकनंदिनी मला दिसली.'
रक्ष्यमाणा सुघोराभी राक्षसीभिरनिन्दिता। एकवेणीधरा बाला रामदर्शनलालसा
ती भीषण राक्षसींनी वेढलेली, निर्दोष, एक वेणी घातलेली, तरुण आणि रामदर्शनासाठी आतुर होती.
उपवासपरिश्रान्ता मलिना जटिला कृशा। ततो दृष्टेति वचनं महार्थममृतोपमम्
उपवासाने थकलेली, मळलेली, जटा वाढलेली, कृश झालेली — मग 'ती सापडली' हे मोठ्या अर्थाचे, अमृतासारखे शब्द उच्चारले गेले.
निशम्य मारुतेः सर्वे मुदिता वानराभवन्। क्ष्वेडन्त्यन्ये नदन्त्यन्ये गर्जन्त्यन्ये महाबलाः
हे हनुमानाच्या तोंडून ऐकून सगळे वानर आनंदित झाले; काही शिट्या वाजवू लागले, काही गर्जना करू लागले, काही मोठ्या ताकदीने गडगडले.
चक्रुः किलकिलामन्ये प्रतिगर्जन्ति चापरे। केचिदुच्छ्रितलाङ्गूलाः प्रहृष्टाः कपिकुञ्जराः
काहीजण किलबिल करू लागले, काही प्रत्युत्तर म्हणून गर्जना करू लागले; काही आनंदाने आपली लांब शेपटी उंच धरू लागले.
आयताञ्चितदीर्घाणि लाङ्गूलानि प्रविव्यधुः। अपरे तु हनूमन्तं श्रीमन्तं वानरोत्तमम्
त्यांनी आपली लांब व वाकडी शेपटी ताणली; तर काहीजण आनंदाने त्या तेजस्वी, श्रेष्ठ हनुमंताला स्पर्श करू लागले.
आप्लुत्य गिरिशृङ्गेषु संस्पृशन्ति स्म हर्षिताः। उक्तवाक्यं हनूमन्तमङ्गदस्तु तदाब्रवीत्
डोंगराच्या शिखरांवर उडी मारून, ते आनंदाने हनुमंताला मिठी मारू लागले; मग अंगदाने हनुमंताला असे शब्द सांगितले.
सर्वेषां हरिवीराणां मध्ये वाचमनुत्तमाम्। सत्त्वे वीर्ये न ते कश्चित् समो वानर विद्यते
सर्व वानर वीरांच्या मध्ये अङ्गदाने अतिशय उत्तम असे शब्द उच्चारले — 'धैर्य आणि बळ यामध्ये, वानरांमध्ये तुझ्याशी समकक्ष असा कोणीच नाही.'
यदवप्लुत्य विस्तीर्णं सागरं पुनरागतः। जीवितस्य प्रदाता नस्त्वमेको वानरोत्तम
'तू जे विशाल सागर उडी मारून ओलांडून पुन्हा परत आलास, हे वानरश्रेष्ठा, आमच्यासाठी तूच जीवनदाता आहेस.'
त्वत्प्रसादात् समेष्यामः सिद्धार्था राघवेण ह। अहो स्वामिनि ते भक्तिरहो वीर्यमहो धृतिः
'तुझ्या कृपेने आपण रामाशी भेटू आणि आपले कार्य साध्य होईल. अहो, आपल्या स्वामीवर तुझी भक्ती किती मोठी! तुझे बळ किती अपार! आणि तुझी स्थिरता किती महान!'
दिष्ट्या दृष्टा त्वया देवी रामपत्नी यशस्विनी। दिष्ट्या त्यक्ष्यति काकुत्स्थः शोकं सीतावियोगजम्
'सुदैवाने, तू रामपत्नी, यशस्विनी सीतेचे दर्शन घेतलेस. सुदैवाने, काकुत्स्थ राम सीतेच्या वियोगाने झालेला दुःख आता सोडून देईल.'
ततोऽङ्गदं हनूमन्तं जाम्बवन्तं च वानराः। परिवार्य प्रमुदिता भेजिरे विपुलाः शिलाः
मग सर्व वानरांनी आनंदाने अङ्गद, हनुमान आणि जांबवान यांना वेढून घेतले आणि मोठ्या मोठ्या दगडांवर जाऊन बसले.
उपविष्टा गिरेस्तस्य शिलासु विपुलासु ते। श्रोतुकामाः समुद्रस्य लङ्घनं वानरोत्तमाः
त्या डोंगराच्या विस्तीर्ण दगडांवर बसलेले वानरश्रेष्ठ, समुद्र ओलांडण्याची कथा ऐकायला उत्सुक झाले.
दर्शनं चापि लङ्कायाः सीताया रावणस्य च। तस्थुः प्राञ्जलयः सर्वे हनूमद्वदनोन्मुखाः
लङ्का, सीता आणि रावण यांचे दर्शन कसे झाले, हे ऐकण्यासाठी सर्वांनी हात जोडून हनुमानाकडे तोंड करून उभे राहिले.
तस्थौ तत्राङ्गदः श्रीमान् वानरैर्बहुभिर्वृतः। उपास्यमानो विबुधैर्दिवि देवपतिर्यथा
तेथे तेजस्वी अङ्गद अनेक वानरांनी वेढलेला उभा होता, जणू काही स्वर्गातील देवांचा राजा देवतांनी वेढलेला असावा.
हनूमता कीर्तिमता यशस्विना तथाङ्गदेनाङ्गदनद्धबाहुना। मुदा तदाध्यासितमुन्नतं मह- न्महीधराग्रं ज्वलितं श्रियाभवत्
तेव्हा प्रसिद्ध आणि तेजस्वी हनुमान आणि बलवान अङ्गद यांनी आनंदाने ज्या उंच पर्वतशिखरावर स्थान घेतले होते, ते शिखर त्यांच्या तेजाने उजळून निघाले.
thumb|अष्टपञ्चाशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा अठ्ठावन्नावा सर्ग ऐका.