स च भूमिधरः श्रीमान् बलिना तेन पीडितः। सवृक्षशिखरोदग्रः प्रविवेश रसातलम्
तो तेजस्वी पर्वत, त्याच्या उंच झाडांच्या शिखरांसह, त्या बलाढ्याच्या दडपणाने खाली जाऊन पाताळात शिरला.
दशयोजनविस्तारस्त्रिंशद्योजनमुच्छ्रितः। धरण्यां समतां यातः स बभूव धराधरः
दहा योजन रुंद आणि तीस योजन उंच असलेला तो पर्वत जमिनीशी समतल झाला.
स लिलङ्घयिषुर्भीमं सलीलं लवणार्णवम्। कल्लोलास्फालवेलान्तमुत्पपात नभो हरिः
भयंकर खारट समुद्रावर सहजपणे उडी मारण्याची इच्छा धरून, तो वानर लाटा उसळणाऱ्या किनाऱ्यापर्यंत आकाशात झेपावला.
thumb|सप्तपञ्चाशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे सप्तपञ्चाशः सर्गः ॥५-
आता पंचावन्नाव्या सर्गाचे श्रवण करा.
आप्लुत्य च महावेगः पक्षवानिव पर्वतः। भुजङ्गयक्षगन्धर्वप्रबुद्धकमलोत्पलम्
झेप घेतल्यावर, प्रचंड वेगवान आणि पंख असलेल्या पर्वतासारखा तो, सर्प, यक्ष, गंधर्व आणि फुललेल्या कमळ-उपलांवरून पुढे गेला.
स चन्द्रकुमुदं रम्यं सार्ककारण्डवं शुभम्। तिष्यश्रवणकादम्बमभ्रशैवलशाद्वलम्
त्याने चंद्राला सुंदर कुमुदासारखा, सूर्याला तेजस्वी कारंडवासारखा, ताऱ्यांना कदंबफुलांसारखे आणि मेघांना आभाळातील हिरवळीसारखे पाहिले.
पुनर्वसुमहामीनं लोहिताङ्गमहाग्रहम्। ऐरावतमहाद्वीपं स्वातीहंसविलासितम्
पुनर्वसू नक्षत्र त्याला मोठ्या मास्यासारखे, मंगळ मोठ्या ग्राहासारखा, ऐरावत मोठ्या बेटासारखा आणि स्वाती नक्षत्र खेळणाऱ्या हंसासारखे दिसले.
वातसंघातजालोर्मिचन्द्रांशुशिशिराम्बुमत्। हनूमानपरिश्रान्तः पुप्लुवे गगनार्णवम्
वाऱ्याच्या लाटा आणि चंद्रकिरणांनी थंडावलेले पाणी असलेल्या आकाशसमुद्रावरून थकलेला हनुमान झेपावत होता.
ग्रसमान इवाकाशं ताराधिपमिवोल्लिखन्। हरन्निव सनक्षत्रं गगनं सार्कमण्डलम्
तो जणू आकाश गिळतो आहे, चंद्राला खरवडतो आहे, तारे आणि सूर्याचा मंडल घेऊन जातो आहे, अशा प्रकारे उंच झेपावत होता.
अपारमपरिश्रान्तश्चाम्बुधिं समगाहत। हनूमान् मेघजालानि विकर्षन्निव गच्छति
थकलेला असूनही, हनुमान त्या अथांग मेघसमुद्रात शिरला आणि जणू मेघांचे समूह ओढत पुढे जात होता.
पाण्डुरारुणवर्णानि नीलमाञ्जिष्ठकानि च। हरितारुणवर्णानि महाभ्राणि चकाशिरे
पांढऱ्या, लाल, निळ्या, गडद तांबड्या, हिरव्या आणि केशरी अशा रंगांचे मोठे मेघ चमकत होते.
प्रविशन्नभ्रजालानि निष्क्रमंश्च पुनः पुनः। प्रकाशश्चाप्रकाशश्च चन्द्रमा इव दृश्यते
तो पुन्हा पुन्हा मेघांच्या समूहात शिरत आणि बाहेर पडत होता, कधी उजळून तर कधी लपून, जणू चंद्रासारखा दिसत होता.
विविधाभ्रघनापन्नगोचरो धवलाम्बरः। दृश्यादृश्यतनुर्वीरस्तथा चन्द्रायतेऽम्बरे
विविध दाट ढगांमध्ये वावरणारा, कधी दिसणारा तर कधी लपणारा, शुभ्र वस्त्र परिधान केलेला तो वीर आकाशात चंद्रासारखा चमकत होता.
तार्क्ष््यायमाणो गगने स बभौ वायुनन्दनः। दारयन् मेघवृन्दानि निष्पतंश्च पुनः पुनः
तो वायुपुत्र गरुडासारखा आकाशात झेपावत होता. ढगांच्या गर्दीला फाडत, पुन्हा पुन्हा बाहेर पडत तो तेजस्वी दिसत होता.
नदन् नादेन महता मेघस्वनमहास्वनः। प्रवरान् राक्षसान् हत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः
महाकपि मोठ्या गजरात, जणू मेघांचा गडगडाटच, श्रेष्ठ राक्षसांचा वध करून आणि आपले नाव मोठ्याने सांगून गर्जला.
आकुलां नगरीं कृत्वा व्यथयित्वा च रावणम्। अर्दयित्वा महावीरान् वैदेहीमभिवाद्य च
त्याने संपूर्ण नगरीत गोंधळ उडवला, रावणाला त्रास दिला, मोठ्या वीरांना हरवले आणि वैदेहीला वंदन केले.
आजगाम महातेजाः पुनर्मध्येन सागरम्। पर्वतेन्द्रं सुनाभं च समुपस्पृश्य वीर्यवान्
महातेजस्वी हनुमान पुन्हा समुद्राच्या मधून परत आला आणि बलाने परिपूर्ण होऊन पर्वतांचा राजा सुनाभाच्या शिखराला स्पर्श केला.
ज्यामुक्त इव नाराचो महावेगोऽभ्युपागमत्। स किंचिदारात् सम्प्राप्तः समालोक्य महागिरिम्
जणू धनुष्याच्या दोऱ्यांतून सुटलेला वेगवान बाण, तसा तो मोठ्या वेगाने पुढे गेला आणि थोडा जवळ येऊन त्या महान पर्वताकडे पाहू लागला.
महेन्द्रं मेघसंकाशं ननाद स महाकपिः। स पूरयामास कपिर्दिशो दश समन्ततः
महाकपिने मेघासारखा काळा असलेल्या महेंद्र पर्वताकडे पाहून मोठ्याने गर्जना केली आणि त्याचा आवाज दहा दिशांना भरून गेला.
नदन् नादेन महता मेघस्वनमहास्वनः। स तं देशमनुप्राप्तः सुहृद्दर्शनलालसः
महाकपि मोठ्या आवाजात, जणू मेघांचा गडगडाटच, गर्जत त्या ठिकाणी पोहोचला. त्याला आपल्या मित्रांना पाहण्याची आतुरता होती.
ननाद सुमहानादं लाङ्गूलं चाप्यकम्पयत्। तस्य नानद्यमानस्य सुपर्णाचरिते पथि
त्याने प्रचंड गर्जना केली आणि आपली शेपटी हलवली; गरुडाच्या वाटेवरून जात असताना त्याचा आवाज घुमत राहिला.
फलतीवास्य घोषेण गगनं सार्कमण्डलम्। ये तु तत्रोत्तरे कूले समुद्रस्य महाबलाः
त्याच्या गर्जनेने सूर्याचा मंडळासह आकाश जणू हलल्यासारखे झाले. आणि जे महासामर्थ्यवान वानर समुद्राच्या उत्तरेकडील काठावर होते—
पूर्वं संविष्ठिताः शूरा वायुपुत्रदिदृक्षवः। महतो वायुनुन्नस्य तोयदस्येव निःस्वनम्। शुश्रुवुस्ते तदा घोषमूरुवेगं हनूमतः
पूर्वीच तिथे बसलेले, वायुपुत्राला पाहण्याची इच्छा असलेले शूर वानर, वाऱ्याने ढकललेल्या मोठ्या मेघाच्या गडगडाटासारखा हनुमानाचा प्रचंड आवाज ऐकू लागले.
ते दीनमनसः सर्वे शुश्रुवुः काननौकसः। वानरेन्द्रस्य निर्घोषं पर्जन्यनिनदोपमम्
ते सर्व वनात राहणारे वानर, दुःखी मनाने, वानरराजाचा मेघगर्जनेसारखा प्रचंड आवाज ऐकू लागले.
निशम्य नदतो नादं वानरास्ते समन्ततः। बभूवुरुत्सुकाः सर्वे सुहृद्दर्शनकाङ्क्षिणः
तो मोठा गडगडाट सर्वत्र घुमताना ऐकून सर्व वानर आपल्या प्रिय मित्राला पाहण्यासाठी उत्सुक झाले.
जाम्बवान् स हरिश्रेष्ठः प्रीतिसंहृष्टमानसः। उपामन्त्र्य हरीन् सर्वानिदं वचनमब्रवीत्
जांबवान हा श्रेष्ठ वानर आनंदाने आणि प्रेमाने भरून, सर्व वानरांना हाक मारून म्हणाला—
सर्वथा कृतकार्योऽसौ हनूमान् नात्र संशयः। न ह्यस्याकृतकार्यस्य नाद एवंविधो भवेत्
नक्कीच हनुमानाने आपले कार्य पूर्ण केले आहे, यात शंका नाही. कारण त्याचे कार्य अपूर्ण असते, तर असा आवाज त्याच्याकडून कधीच आला नसता.
तस्य बाहूरुवेगं च निनादं च महात्मनः। निशम्य हरयो हृष्टाः समुत्पेतुर्यतस्ततः
त्या महात्म्याच्या हातापायांचा वेग आणि त्याची प्रचंड गर्जना ऐकून सर्व वानर आनंदित होऊन जिथे होते तिथून उड्या मारू लागले.
ते नगाग्रान्नगाग्राणि शिखराच्छिखराणि च। प्रहृष्टाः समपद्यन्त हनूमन्तं दिदृक्षवः
ते आनंदित वानर एका शिखरावरून दुसऱ्या शिखरावर, एका टोकावरून दुसऱ्या टोकावर हनुमानाला पाहण्यासाठी धावत होते.
ते प्रीताः पादपाग्रेषु गृह्य शाखामवस्थिताः। वासांसि च प्रकाशानि समाविध्यन्त वानराः
ते सर्व वानर आनंदाने झाडांच्या फांद्यांवर उभे राहिले, फांद्या पकडल्या आणि आपल्या तेजस्वी वस्त्रांचे झेंडे फडकावू लागले.