सोत्तरीयमिवाम्भोदैः शृङ्गान्तरविलम्बिभिः। बोध्यमानमिव प्रीत्या दिवाकरकरैः शुभैः
शिखरांमध्ये अडकलेल्या ढगांनी जणू वरचं वस्त्र घेतलं आहे, आणि तेजस्वी सूर्यकिरणांनी आनंदानं जागं केलं आहे असं वाटत होतं.
उन्मिषन्तमिवोद्धूतैर्लोचनैरिव धातुभिः। तोयौघनिःस्वनैर्मन्द्रैः प्राधीतमिव पर्वतम्
चमकणाऱ्या खनिजांनी जणू डोंगराची डोळे उघडली आहेत, आणि पाण्याच्या मंद गर्जनेने तो पर्वत जणू आनंदानं मंत्र म्हणतो आहे असं भासत होतं.
प्रगीतमिव विस्पष्टं नानाप्रस्रवणस्वनैः। देवदारुभिरुद्धूतैरूर्ध्वबाहुमिव स्थितम्
अनेक झऱ्यांच्या स्पष्ट आवाजांनी जणू गाणं गात आहे असं वाटत होतं, आणि वाऱ्याने हलणाऱ्या देवदारांच्या झाडांनी जणू हात वर करून उभा आहे असं दिसत होतं.
प्रपातजलनिर्घोषैः प्राक्रुष्टमिव सर्वतः। वेपमानमिव श्यामैः कम्पमानैः शरद्वनैः
धबधब्यांच्या गडगडाटाने सर्व बाजूंनी जणू हाक मारली जात आहे, आणि शरद ऋतूच्या वाऱ्यात हलणाऱ्या काळ्या जंगलांनी जणू तो डोंगर थरथरत आहे असं वाटत होतं.
वेणुभिर्मारुतोद्धूतैः कूजन्तमिव कीचकैः। निःश्वसन्तमिवामर्षाद् घोरैराशीविषोत्तमैः
वाऱ्याने हलणाऱ्या बांबूच्या आवाजाने जणू कूजन करत आहे, आणि भयंकर विषारी सर्पांच्या फुसफुसण्याने जणू रागाने उसासे टाकतो आहे असं वाटत होतं.
नीहारकृतगम्भीरैर्ध्यायन्तमिव गह्वरैः। मेघपादनिभैः पादैः प्रक्रान्तमिव सर्वतः
धुक्याने भरलेल्या खोल गुहांमुळे जणू ध्यानमग्न आहे असं वाटत होतं, आणि ढगांच्या पायासारख्या पायांनी सर्व बाजूंनी पुढे सरकत आहे असं भासत होतं.
जृम्भमाणमिवाकाशे शिखरैरभ्रमालिभिः। कूटैश्च बहुधा कीर्णं शोभितं बहुकन्दरैः
मेघांनी वेढलेल्या शिखरांनी जणू आकाशात तोंड उघडत आहे असं वाटत होतं, आणि अनेक कड्यांनी व असंख्य गुहांनी तो डोंगर शोभून दिसत होता.
सालतालैश्च कर्णैश्च वंशैश्च बहुभिर्वृतम्। लतावितानैर्विततैः पुष्पवद्भिरलंकृतम्
साळ, ताड, कर्ण आणि अनेक बांबूच्या झाडांनी वेढलेला, फुलांनी भरलेल्या वेलांच्या छत्रांनी सुंदरपणे सजलेला होता.
नानामृगगणैः कीर्णं धातुनिष्यन्दभूषितम्। बहुप्रस्रवणोपेतं शिलासंचयसंकटम्
नानाविध वन्य प्राण्यांनी भरलेला, खनिजांच्या प्रवाहांनी सजलेला, अनेक झऱ्यांनी युक्त आणि दगडांच्या गटांनी गच्च भरलेला होता.
महर्षियक्षगन्धर्वकिंनरोरगसेवितम्। लतापादपसम्बाधं सिंहाधिष्ठितकन्दरम्
महर्षी, यक्ष, गंधर्व, किन्नर आणि नाग यांनी वावरलेला, वेलांनी व झाडांनी दाटलेला, आणि सिंहांनी व्यापलेल्या गुहांनी युक्त असा तो डोंगर होता.
व्याघ्रादिभिः समाकीर्णं स्वादुमूलफलद्रुमम्। आरुरोहानिलसुतः पर्वतं प्लवगोत्तमः
वाघ व इतर जनावरांनी भरलेला, गोड मुळं आणि फळ bearing झाडांनी युक्त, वायुपुत्र वानरश्रेष्ठ त्या पर्वतावर चढला.
रामदर्शनशीघ्रेण प्रहर्षेणाभिचोदितः। तेन पादतलक्रान्ता रम्येषु गिरिसानुषु
रामाचं दर्शन घेण्याच्या आनंदाने भारावून, त्याने आपल्या पायांनी रम्य पर्वतशिखरांवर पाऊल ठेवलं.
सघोषाः समशीर्यन्त शिलाश्चूर्णीकृतास्ततः। स तमारुह्य शैलेन्द्रं व्यवर्धत महाकपिः
मोठ्या गडगडाटाने दगडं तुटून चुरचुर झाली; तो महाकपी त्या डोंगरावर चढून अधिक सामर्थ्यवान झाला.
दक्षिणादुत्तरं पारं प्रार्थयँल्लवणाम्भसः। अधिरुह्य ततो वीरः पर्वतं पवनात्मजः
दक्षिणेकडून उत्तरेकडे खारट समुद्र पार करण्याची इच्छा ठेवून, तो वीर वायुपुत्र त्या डोंगरावर चढला.
ददर्श सागरं भीमं भीमोरगनिषेवितम्। स मारुत इवाकाशं मारुतस्यात्मसम्भवः
त्याने भीषण सागर पाहिला, जिथे भयंकर सर्प वावरत होते; वायुपुत्र जसा वारा आकाशाकडे पाहतो तसा त्याने आकाशाकडे पाहिलं.
प्रपेदे हरिशार्दूलो दक्षिणादुत्तरां दिशम्। स तदा पीडितस्तेन कपिना पर्वतोत्तमः
तो वानरांचा सिंह दक्षिण दिशेहून उत्तरेकडे गेला; त्या वेळी त्या वानराने तो मोठा पर्वत दाबला.
ररास विविधैर्भूतैः प्राविशद् वसुधातलम्। कम्पमानैश्च शिखरैः पतद्भिरपि च द्रुमैः
त्या पर्वतावर अनेक प्रकारच्या जीवांनी मोठ्या आवाजात गोंधळ केला, तो पर्वत थरथरत खाली जमिनीत शिरला, त्याच्या शिखरांना कंप आला आणि झाडं कोसळू लागली.
तस्योरुवेगोन्मथिताः पादपाः पुष्पशालिनः। निपेतुर्भूतले भग्नाः शक्रायुधहता इव
त्याच्या प्रचंड ताकदीने फुलांनी बहरलेली झाडं मुळासकट उपटली गेली आणि तुटून खाली पडली, जणू काही इंद्राच्या वज्राने फोडली असावीत.
कन्दरोदरसंस्थानां पीडितानां महौजसाम्। सिंहानां निनदो भीमो नभो भिन्दन् हि शुश्रुवे
कंदरांमध्ये राहणाऱ्या आणि दडपल्या गेलेल्या बलवान सिंहांचा भीषण गर्जना आकाश फाडणारा ऐकू येऊ लागला.
त्रस्तव्याविद्धवसना व्याकुलीकृतभूषणाः। विद्याधर्यः समुत्पेतुः सहसा धरणीधरात्
भीतीने त्यांच्या वस्त्रांची घडी विस्कटलेली आणि दागिने अस्ताव्यस्त झालेलेल्या विद्याधरी अचानक पर्वतावरून उडून गेल्या.
अतिप्रमाणा बलिनो दीप्तजिह्वा महाविषाः। निपीडितशिरोग्रीवा व्यवेष्टन्त महाहयः
अत्यंत मोठे, बलवान, प्रखर जिव्हा आणि घातक विष असलेले सर्प, त्यांच्या डोकी आणि माने दाबल्या गेल्याने जोरजोरात वळवळू लागले.
किंनरोरगगन्धर्वयक्षविद्याधरास्तथा। पीडितं तं नगवरं त्यक्त्वा गगनमास्थिताः
किंनर, सर्प, गंधर्व, यक्ष आणि विद्याधर यांनीही तो दडपलेला महान पर्वत सोडून आकाशात उड्डाण केले.
स च भूमिधरः श्रीमान् बलिना तेन पीडितः। सवृक्षशिखरोदग्रः प्रविवेश रसातलम्
तो तेजस्वी पर्वत, त्याच्या उंच झाडांच्या शिखरांसह, त्या बलाढ्याच्या दडपणाने खाली जाऊन पाताळात शिरला.
दशयोजनविस्तारस्त्रिंशद्योजनमुच्छ्रितः। धरण्यां समतां यातः स बभूव धराधरः
दहा योजन रुंद आणि तीस योजन उंच असलेला तो पर्वत जमिनीशी समतल झाला.
स लिलङ्घयिषुर्भीमं सलीलं लवणार्णवम्। कल्लोलास्फालवेलान्तमुत्पपात नभो हरिः
भयंकर खारट समुद्रावर सहजपणे उडी मारण्याची इच्छा धरून, तो वानर लाटा उसळणाऱ्या किनाऱ्यापर्यंत आकाशात झेपावला.
thumb|सप्तपञ्चाशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे सप्तपञ्चाशः सर्गः ॥५-
आता पंचावन्नाव्या सर्गाचे श्रवण करा.
आप्लुत्य च महावेगः पक्षवानिव पर्वतः। भुजङ्गयक्षगन्धर्वप्रबुद्धकमलोत्पलम्
झेप घेतल्यावर, प्रचंड वेगवान आणि पंख असलेल्या पर्वतासारखा तो, सर्प, यक्ष, गंधर्व आणि फुललेल्या कमळ-उपलांवरून पुढे गेला.
स चन्द्रकुमुदं रम्यं सार्ककारण्डवं शुभम्। तिष्यश्रवणकादम्बमभ्रशैवलशाद्वलम्
त्याने चंद्राला सुंदर कुमुदासारखा, सूर्याला तेजस्वी कारंडवासारखा, ताऱ्यांना कदंबफुलांसारखे आणि मेघांना आभाळातील हिरवळीसारखे पाहिले.
पुनर्वसुमहामीनं लोहिताङ्गमहाग्रहम्। ऐरावतमहाद्वीपं स्वातीहंसविलासितम्
पुनर्वसू नक्षत्र त्याला मोठ्या मास्यासारखे, मंगळ मोठ्या ग्राहासारखा, ऐरावत मोठ्या बेटासारखा आणि स्वाती नक्षत्र खेळणाऱ्या हंसासारखे दिसले.
वातसंघातजालोर्मिचन्द्रांशुशिशिराम्बुमत्। हनूमानपरिश्रान्तः पुप्लुवे गगनार्णवम्
वाऱ्याच्या लाटा आणि चंद्रकिरणांनी थंडावलेले पाणी असलेल्या आकाशसमुद्रावरून थकलेला हनुमान झेपावत होता.