यो ह्ययं मम लाङ्गूले दीप्यते हव्यवाहनः। अस्य संतर्पणं न्याय्यं कर्तुमेभिर्गृहोत्तमैः
माझ्या शेपटीवर हा जणू हव्यवह्नीसारखा अग्नी पेटला आहे, तर या सुंदर घरांनी त्याची तृप्ती करणे योग्यच आहे.
ततः प्रदीप्तलाङ्गूलः सविद्युदिव तोयदः। भवनाग्रेषु लङ्काया विचचार महाकपिः
मग शेपटीला अग्नी लागलेला तो महाकपी, विजेसह मेघासारखा, लंकेच्या घरांसमोर फिरू लागला.
गृहाद् गृहं राक्षसानामुद्यानानि च वानरः। वीक्षमाणो ह्यसंत्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः
तो वानर राक्षसांच्या घरातून घरात, त्यांच्या बागांमधून, आणि राजवाड्यांतून निर्भयपणे हिंडू लागला.
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम्। अग्निं तत्र विनिक्षिप्य श्वसनेन समो बली
महावेगाने उडी मारून, बलाढ्य हनुमान प्रहस्ताच्या घरात गेला, तिथे अग्नी सोडला आणि वाऱ्यासारखा पुढे निघून गेला.
ततोऽन्यत् पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान्। मुमोच हनुमानग्निं कालानलशिखोपमम्
मग वीर हनुमान महापार्श्वाच्या घरावर उडी मारून, तिथेही काळाग्नीच्या ज्वाळेसारखा अग्नी सोडला.
वज्रदंष्ट्रस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः। शुकस्य च महातेजाः सारणस्य च धीमतः
त्यानंतर महाकपीने वज्रदंष्ट्र, शुक आणि बुद्धिमान सारण यांच्या घरांवरही उडी मारली आणि तिथेही तेजाने अग्नी पेटवला.
तथा चेन्द्रजितो वेश्म ददाह हरियूथपः। जम्बुमालेः सुमालेश्च ददाह भवनं ततः
त्याचप्रमाणे वानरांचा प्रमुख इंद्रजिताच्या घरातही आग लावली, आणि नंतर जंबुमाळी व सुमाळी यांच्या घरांनाही जाळले.
रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च। ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः
रश्मिकेतू, सूर्यशत्रू, ह्रस्वकर्ण, दंष्ट्र आणि राक्षस रोमश यांच्या घरांनाही त्याने जाळले.
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः। विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च
युद्धोन्मत्त, मत्त, ध्वजग्रीव, भयंकर विद्युज्जिह्व आणि हस्तिमुख या राक्षसांच्या घरांनाही त्याने पेटवले.
करालस्य विशालस्य शोणिताक्षस्य चैव हि। कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि
कराळ, विशाल, शोणिताक्ष, कुम्भकर्ण आणि मकराक्ष यांच्या घरांनाही त्याने जाळले.
नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः। यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च
नरांतक, कुम्भ, दुष्ट निकुम्भ, यज्ञशत्रू आणि ब्रह्मशत्रू यांच्या घरांनाही त्याने आग लावली.
वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति। क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः
फक्त विभीषणाचे घर सोडून, बलवान हनुमान एकामागोमाग एक घर जाळीत पुढे गेला.
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः। गृहेष्वृद्धिमतामृद्धिं ददाह कपिकुञ्जरः
त्या बहुमोल, भव्य घरांमध्ये, कीर्तीमान वानरराजाने श्रीमंतांच्या समृद्धीला जाळून टाकले.
सर्वेषां समतिक्रम्य राक्षसेन्द्रस्य वीर्यवान्। आससादाथ लक्ष्मीवान् रावणस्य निवेशनम्
सर्व घरांना मागे टाकून, पराक्रमी हनुमान मग तेजस्वी राक्षसाधिपती रावणाच्या निवासाकडे गेला.
ततस्तस्मिन् गृहे मुख्ये नानारत्नविभूषिते। मेरुमन्दरसंकाशे नानामङ्गलशोभिते
त्या मुख्य, विविध रत्नांनी सजवलेल्या, मेरू-मंदरसारख्या तेजस्वी आणि शुभचिन्हांनी शोभलेल्या घरात—
प्रदीप्तमग्निमुत्सृज्य लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितम्। ननाद हनुमान् वीरो युगान्तजलदो यथा
हनुमान वीराने आपल्या शेपटीच्या टोकावर असलेला प्रज्वलित अग्नी सोडला आणि युगाच्या शेवटी गडगडणाऱ्या मेघासारखा गर्जना केली.
श्वसनेन च संयोगादतिवेगो महाबलः। कालाग्निरिव जज्वाल प्रावर्धत हुताशनः
वाऱ्याच्या जोरामुळे, बलाढ्य अग्नी प्रचंड वेगाने भडकला, जणू काळाग्नीच वाढत आहे असे वाटले.
प्रदीप्तमग्निं पवनस्तेषु वेश्मसु चारयन्। तानि काञ्चनजालानि मुक्तामणिमयानि च
तो प्रज्वलित अग्नी त्या घरांमध्ये नेऊन, सोन्याच्या जाळ्या आणि मोती-माणिक्यांनी बनवलेल्या कडीही पेटवून टाकल्या.
भवनानि व्यशीर्यन्त रत्नवन्ति महान्ति च। तानि भग्नविमानानि निपेतुर्वसुधातले
मोत्यांनी व रत्नांनी सजलेली मोठी मोठी राजवाडे कोसळून तुटली; त्यांच्या तुटलेल्या मनोऱ्यांसह ती जमिनीवर पडली.
भवनानीव सिद्धानामम्बरात् पुण्यसंक्षये। संजज्ञे तुमुलः शब्दो राक्षसानां प्रधावताम्
जणू सिद्धांच्या पुण्याचा काळ संपल्यावर त्यांच्या स्वर्गातील महालांप्रमाणे, पळणाऱ्या राक्षसांच्या ओरडण्याचा मोठा गोंधळ उठला.
स्वे स्वे गृहपरित्राणे भग्नोत्साहोज्झितश्रियाम्। नूनमेषोऽग्निरायातः कपिरूपेण हा इति
प्रत्येकजण आपल्या घराचे रक्षण करताना, मनाने खचलेले आणि वैभव हरपलेले, म्हणू लागले—'नक्कीच हा अग्नी माकडाच्या रूपात आला आहे, हाय!'
क्रन्दन्त्यः सहसा पेतुः स्तनंधयधराः स्त्रियः। काश्चिदग्निपरीताङ्ग्यो हर्म्येभ्यो मुक्तमूर्धजाः
स्त्रिया, ज्या आपल्या बाळांना दूध पाजत होत्या, अचानक खाली पडल्या; काहींच्या अंगाला आग लागली होती, आणि त्या आपले केस मोकळे करत हवेलीमधून धावत बाहेर पडल्या.
पतन्त्योरेजिरेऽभ्रेभ्यः सौदामन्य इवाम्बरात्। वज्रविद्रुमवैदूर्यमुक्तारजतसंहतान्
त्या उंच हवेल्यांतून खाली पडताना आणि धावताना, त्या वीजेसारख्या चमकत होत्या—त्यांच्या अंगावर हिरा, माणिक, विद्रुम, मोती आणि चांदीचे दागिने झळकत होते.
विचित्रान् भवनाद्धातून् स्यन्दमानान् ददर्श सः। नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां तृणानां च यथा तथा
हनुमानाने त्या सुंदर राजवाड्यांतून वाहणारे विविध धातू पाहिले; जसा अग्नी कधीही लाकूड किंवा गवताने तृप्त होत नाही, तसाच—
हनूमान् राक्षसेन्द्राणां वधे किंचिन्न तृप्यति। न हनूमद्विशस्तानां राक्षसानां वसुन्धरा
हनुमानाला राक्षस राजांचे संहार करूनही समाधान मिळाले नाही; आणि हनुमानाने मारलेल्या राक्षसांनीही पृथ्वी तृप्त झाली नाही.
हनूमता वेगवता वानरेण महात्मना। लङ्कापुरं प्रदग्धं तद् रुद्रेण त्रिपुरं यथा
वेगवान आणि महान आत्म्याचा हनुमान या वानराने लंका नगरी जशी जळवली, तशीच कधीकाळी रुद्राने त्रिपुर जाळून टाकली होती.
ततः स लङ्कापुरपर्वताग्रे समुत्थितो भीमपराक्रमोऽग्निः। प्रसार्य चूडावलयं प्रदीप्तो हनूमता वेगवतोपसृष्टः
मग लंकेच्या पर्वतशिखरावर, भयंकर पराक्रमाचा अग्नी उगवला; त्याने आपली ज्वालांची टोपी पसरली, आणि तो वेगवान हनुमानाने पेटवला होता.
युगान्तकालानलतुल्यरूपः समारुतोऽग्निर्ववृधे दिवस्पृक्। विधूमरश्मिर्भवनेषु सक्तो रक्षःशरीराज्यसमर्पितार्चिः
युगाच्या अंताच्या ज्वाळेसारखा, वाऱ्याच्या जोरावर तो अग्नी वाढत गेला, आकाशाला भिडला; त्याच्या ज्वाळा धूररहित होत्या, राजवाड्यांमध्ये पसरल्या, आणि राक्षसांच्या शरीरातील चरबीने पोसल्या जात होत्या.
आदित्यकोटीसदृशः सुतेजा लङ्कां समस्तां परिवार्य तिष्ठन्। शब्दैरनेकैरशनिप्ररूढै- र्भिन्दन्निवाण्डं प्रबभौ महाग्निः
कोट्यवधी सूर्यांसारखा तेजस्वी, तो महाअग्नी संपूर्ण लंका वेढून उभा राहिला; त्यातून अनेक वज्राच्या गडगडाटासारखे आवाज येत होते, जणू काही विश्वाचे अंडे फोडले जात आहे.
तत्राम्बरादग्निरतिप्रवृद्धो रूक्षप्रभः किंशुकपुष्पचूडः। निर्वाणधूमाकुलराजयश्च नीलोत्पलाभाः प्रचकाशिरेऽभ्राः
तेथे आकाशातून प्रचंड अग्नी प्रकट झाला—त्याचा प्रकाश तिखट होता, जणू किंशुक फुलांची टोपी त्याने घातली होती; आणि निळ्या कमळासारखे काळे मेघ, विझणाऱ्या धुराने व राखेने भरलेले, चमकत होते.