उत्पपाताथ वेगेन ननाद च महाकपिः। पुरद्वारं ततः श्रीमान् शैलशृङ्गमिवोन्नतम्
मग तो वेगाने उडी मारून मोठ्याने गर्जना करू लागला; आणि तिथून तो शहराच्या दरवाजापाशी पोहोचला, जणू काही एखाद्या पर्वताचं शिखरच उभं आहे.
विभक्तरक्षःसम्बाधमाससादानिलात्मजः। स भूत्वा शैलसंकाशः क्षणेन पुनरात्मवान्
वायुपुत्राने राक्षसांची गर्दी फेकून दिली आणि तो पर्वतासारखा तिथे उभा राहिला; क्षणातच तो पुन्हा आपल्याच मूळ रूपात आला.
ह्रस्वतां परमां प्राप्तो बन्धनान्यवशातयत्। विमुक्तश्चाभवच्छ्रीमान् पुनः पर्वतसंनिभः
तो अगदी लहान झाला, बंधनांतून सुटला आणि मुक्त होताच पुन्हा तेजस्वी, पर्वतासारख्या रूपात उभा राहिला.
वीक्षमाणश्च ददृशे परिघं तोरणाश्रितम्। स तं गृह्य महाबाहुः कालायसपरिष्कृतम्। रक्षिणस्तान् पुनः सर्वान् सूदयामास मारुतिः
चोहीकडे पाहताना त्याला दरवाजाजवळ लोखंडाचा गज दिसला. तो महाबाहू हनुमान काळ्या पोलादाने मढवलेला तो गज उचलून, पुन्हा सर्व रक्षकांना ठार करू लागला.
स तान् निहत्वा रणचण्डविक्रमः समीक्षमाणः पुनरेव लङ्काम्। प्रदीप्तलाङ्गूलकृतार्चिमाली प्रकाशितादित्य इवार्चिमाली
म्हणून त्या रणधाडसी वानराने सर्वांना ठार करून पुन्हा लंकेकडे पाहिलं; त्याच्या जळत्या शेपटीच्या ज्वाळांनी तो जणू सूर्याच्या किरणांनी वेढलेला तेजस्वी सूर्यच दिसत होता.
thumb|चतुःपञ्चाशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे चतुःपञ्चाशः सर्गः ॥५-
आता ऐका, श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील चोपन्नावा सर्ग.
वीक्षमाणस्ततो लङ्कां कपिः कृतमनोरथः। वर्धमानसमुत्साहः कार्यशेषमचिन्तयत्
मग मनातील इच्छा पूर्ण झाल्यावर, तो वानर लंकेकडे पाहू लागला, त्याचा उत्साह वाढत गेला आणि अजून कोणतं काम बाकी आहे याचा विचार करू लागला.
किं नु खल्ववशिष्टं मे कर्तव्यमिह साम्प्रतम्। यदेषां रक्षसां भूयः संतापजननं भवेत्
इथे अजून माझ्याकडून काय करायचं बाकी आहे, ज्यामुळे या राक्षसांना अजून जास्त त्रास होईल?
वनं तावत्प्रमथितं प्रकृष्टा राक्षसा हताः। बलैकदेशः क्षपितः शेषं दुर्गविनाशनम्
वन उद्ध्वस्त झालं आहे, बरेच राक्षस मारले गेले, सैन्याचा एक भाग नष्ट झाला; आता फक्त किल्ल्याचा नाश करणं बाकी आहे.
दुर्गे विनाशिते कर्म भवेत् सुखपरिश्रमम्। अल्पयत्नेन कार्येऽस्मिन् मम स्यात् सफलः श्रमः
किल्ला नष्ट केला तर काम सहज पूर्ण होईल, आणि या कार्यात माझा परिश्रम थोड्याशा प्रयत्नात फळाला येईल.
यो ह्ययं मम लाङ्गूले दीप्यते हव्यवाहनः। अस्य संतर्पणं न्याय्यं कर्तुमेभिर्गृहोत्तमैः
माझ्या शेपटीवर हा जणू हव्यवह्नीसारखा अग्नी पेटला आहे, तर या सुंदर घरांनी त्याची तृप्ती करणे योग्यच आहे.
ततः प्रदीप्तलाङ्गूलः सविद्युदिव तोयदः। भवनाग्रेषु लङ्काया विचचार महाकपिः
मग शेपटीला अग्नी लागलेला तो महाकपी, विजेसह मेघासारखा, लंकेच्या घरांसमोर फिरू लागला.
गृहाद् गृहं राक्षसानामुद्यानानि च वानरः। वीक्षमाणो ह्यसंत्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः
तो वानर राक्षसांच्या घरातून घरात, त्यांच्या बागांमधून, आणि राजवाड्यांतून निर्भयपणे हिंडू लागला.
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम्। अग्निं तत्र विनिक्षिप्य श्वसनेन समो बली
महावेगाने उडी मारून, बलाढ्य हनुमान प्रहस्ताच्या घरात गेला, तिथे अग्नी सोडला आणि वाऱ्यासारखा पुढे निघून गेला.
ततोऽन्यत् पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान्। मुमोच हनुमानग्निं कालानलशिखोपमम्
मग वीर हनुमान महापार्श्वाच्या घरावर उडी मारून, तिथेही काळाग्नीच्या ज्वाळेसारखा अग्नी सोडला.
वज्रदंष्ट्रस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः। शुकस्य च महातेजाः सारणस्य च धीमतः
त्यानंतर महाकपीने वज्रदंष्ट्र, शुक आणि बुद्धिमान सारण यांच्या घरांवरही उडी मारली आणि तिथेही तेजाने अग्नी पेटवला.
तथा चेन्द्रजितो वेश्म ददाह हरियूथपः। जम्बुमालेः सुमालेश्च ददाह भवनं ततः
त्याचप्रमाणे वानरांचा प्रमुख इंद्रजिताच्या घरातही आग लावली, आणि नंतर जंबुमाळी व सुमाळी यांच्या घरांनाही जाळले.
रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च। ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः
रश्मिकेतू, सूर्यशत्रू, ह्रस्वकर्ण, दंष्ट्र आणि राक्षस रोमश यांच्या घरांनाही त्याने जाळले.
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः। विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च
युद्धोन्मत्त, मत्त, ध्वजग्रीव, भयंकर विद्युज्जिह्व आणि हस्तिमुख या राक्षसांच्या घरांनाही त्याने पेटवले.
करालस्य विशालस्य शोणिताक्षस्य चैव हि। कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि
कराळ, विशाल, शोणिताक्ष, कुम्भकर्ण आणि मकराक्ष यांच्या घरांनाही त्याने जाळले.
नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः। यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च
नरांतक, कुम्भ, दुष्ट निकुम्भ, यज्ञशत्रू आणि ब्रह्मशत्रू यांच्या घरांनाही त्याने आग लावली.
वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति। क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः
फक्त विभीषणाचे घर सोडून, बलवान हनुमान एकामागोमाग एक घर जाळीत पुढे गेला.
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः। गृहेष्वृद्धिमतामृद्धिं ददाह कपिकुञ्जरः
त्या बहुमोल, भव्य घरांमध्ये, कीर्तीमान वानरराजाने श्रीमंतांच्या समृद्धीला जाळून टाकले.
सर्वेषां समतिक्रम्य राक्षसेन्द्रस्य वीर्यवान्। आससादाथ लक्ष्मीवान् रावणस्य निवेशनम्
सर्व घरांना मागे टाकून, पराक्रमी हनुमान मग तेजस्वी राक्षसाधिपती रावणाच्या निवासाकडे गेला.
ततस्तस्मिन् गृहे मुख्ये नानारत्नविभूषिते। मेरुमन्दरसंकाशे नानामङ्गलशोभिते
त्या मुख्य, विविध रत्नांनी सजवलेल्या, मेरू-मंदरसारख्या तेजस्वी आणि शुभचिन्हांनी शोभलेल्या घरात—
प्रदीप्तमग्निमुत्सृज्य लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितम्। ननाद हनुमान् वीरो युगान्तजलदो यथा
हनुमान वीराने आपल्या शेपटीच्या टोकावर असलेला प्रज्वलित अग्नी सोडला आणि युगाच्या शेवटी गडगडणाऱ्या मेघासारखा गर्जना केली.
श्वसनेन च संयोगादतिवेगो महाबलः। कालाग्निरिव जज्वाल प्रावर्धत हुताशनः
वाऱ्याच्या जोरामुळे, बलाढ्य अग्नी प्रचंड वेगाने भडकला, जणू काळाग्नीच वाढत आहे असे वाटले.
प्रदीप्तमग्निं पवनस्तेषु वेश्मसु चारयन्। तानि काञ्चनजालानि मुक्तामणिमयानि च
तो प्रज्वलित अग्नी त्या घरांमध्ये नेऊन, सोन्याच्या जाळ्या आणि मोती-माणिक्यांनी बनवलेल्या कडीही पेटवून टाकल्या.
भवनानि व्यशीर्यन्त रत्नवन्ति महान्ति च। तानि भग्नविमानानि निपेतुर्वसुधातले
मोत्यांनी व रत्नांनी सजलेली मोठी मोठी राजवाडे कोसळून तुटली; त्यांच्या तुटलेल्या मनोऱ्यांसह ती जमिनीवर पडली.
भवनानीव सिद्धानामम्बरात् पुण्यसंक्षये। संजज्ञे तुमुलः शब्दो राक्षसानां प्रधावताम्
जणू सिद्धांच्या पुण्याचा काळ संपल्यावर त्यांच्या स्वर्गातील महालांप्रमाणे, पळणाऱ्या राक्षसांच्या ओरडण्याचा मोठा गोंधळ उठला.