अहं तु हनुमान्नाम मारुतस्यौरसः सुतः। सीतायास्तु कृते तूर्णं शतयोजनमायतम्
मी मात्र हनुमान नावाचा, वायूचा खरा पुत्र आहे. सीतेसाठी मी शंभर योजन रुंद समुद्र झपाट्याने ओलांडला.
समुद्रं लङ्घयित्वैव त्वां दिदृक्षुरिहागतः। भ्रमता च मया दृष्टा गृहे ते जनकात्मजा
समुद्र ओलांडून, तुला पाहण्यासाठी मी इथे आलो. इकडे इकडे फिरताना, तुझ्या घरात मला जनकात्मजा सीता दिसली.
तद् भवान् दृष्टधर्मार्थस्तपःकृतपरिग्रहः। परदारान् महाप्राज्ञ नोपरोद्धुं त्वमर्हसि
म्हणून, तुम्ही धर्म आणि अर्थ जाणणारे, तप करून मिळवलेले सर्व काही सांभाळणारे, हे महाबुद्धिमान, दुसऱ्याच्या पत्नीला त्रास देणं तुम्हाला शोभत नाही.
नहि धर्मविरुद्धेषु बह्वपायेषु कर्मसु। मूलघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः
कारण, तुमच्यासारखे शहाणे लोक, धर्माच्या विरोधात, मोठ्या संकटात टाकणाऱ्या आणि मुळापासून नाश करणाऱ्या वाईट कृत्यांत कधीच गुंतत नाहीत.
कश्च लक्ष्मणमुक्तानां रामकोपानुवर्तिनाम्। शराणामग्रतः स्थातुं शक्तो देवासुरेष्वपि
लक्ष्मणाने सोडलेल्या, रामाच्या रागानुसार चालणाऱ्या बाणांसमोर देव किंवा दैत्यांपैकी कोण उभा राहू शकेल?
न चापि त्रिषु लोकेषु राजन् विद्येत कश्चन। राघवस्य व्यलीकं यः कृत्वा सुखमवाप्नुयात्
राजा, या तिन्ही लोकांत असा कोणीही नाही की ज्याने राघवावर अन्याय केला आणि तरीही सुखात राहिला.
तत् त्रिकालहितं वाक्यं धर्म्यमर्थानुयायि च। मन्यस्व नरदेवाय जानकी प्रतिदीयताम्
म्हणून, सर्व काळात उपयुक्त, धर्म आणि अर्थाशी जुळणारे हे माझे शब्द ऐका—जानकीला नराधिपाला परत द्या.
दृष्टा हीयं मया देवी लब्धं यदिह दुर्लभम्। उत्तरं कर्म यच्छेषं निमित्तं तत्र राघवः
ही देवी मला दिसली आहे; इथे काही दुर्मिळ मिळालं असेल, तर उरलेलं काम आता राघवाचं आहे, कारण या सगळ्याचा मूळ तोच आहे.
लक्षितेयं मया सीता तथा शोकपरायणा। गृहे यां नाभिजानासि पञ्चास्यामिव पन्नगीम्
मी ही सीता पाहिली आहे, जी दुःखातच रमलेली आहे; तिला तू आपल्या घरात ओळखत नाहीस, जशी पाच तोंडांची नागी घरात असली तरी लक्षात येत नाही.
नेयं जरयितुं शक्या सासुरैरमरैरपि। विषसंस्पृष्टमत्यर्थं भुक्तमन्नमिवौजसा
तिला देव किंवा दैत्यही जिंकू शकत नाहीत, जसं विष लागलेलं अन्न कितीही बलवान असला तरी पचवता येत नाही.
तपःसंतापलब्धस्ते सोऽयं धर्मपरिग्रहः। न स नाशयितुं न्याय्य आत्मप्राणपरिग्रहः
तपाने मिळवलेला हा तुझा धर्म, हे मिळवलेलं जीवन, हे सहज नष्ट करू नकोस.
अवध्यतां तपोभिर्यां भवान् समनुपश्यति। आत्मनः सासुरैर्देवैर्हेतुस्तत्राप्ययं महान्
तपामुळे मिळालेली जी अमरता किंवा अभेद्यता तू समजतोस, ती देव-दैत्यांसमोरही, तिचा नाश होण्याचा मोठा कारण इथेच आहे.
सुग्रीवो न च देवोऽयं न यक्षो न च राक्षसः। मानुषो राघवो राजन् सुग्रीवश्च हरीश्वरः। तस्मात् प्राणपरित्राणं कथं राजन् करिष्यसि
सुग्रीव हा ना देव आहे, ना यक्ष, ना राक्षस; राघव हा माणूस आहे, राजा, आणि सुग्रीव हा वानरांचा राजा आहे; मग राजा, तू आपले प्राण कसे वाचवशील?
न तु धर्मोपसंहारमधर्मफलसंहितम्। तदेव फलमन्वेति धर्मश्चाधर्मनाशनः
पण अधर्माचे फळ, जे वाईट कर्माशी जोडलेले असते, ते कधीच धर्माची पूर्णता घडवत नाही; उलट धर्म हा अधर्माचा नाश करतो.
प्राप्तं धर्मफलं तावद् भवता नात्र संशयः। फलमस्याप्यधर्मस्य क्षिप्रमेव प्रपत्स्यसे
तू धर्माचे फळ मिळवलं आहेस—यात शंका नाही; पण या अधर्माचे फळही लवकरच तुला मिळणार आहे.
जनस्थानवधं बुद्ध्वा वालिनश्च वधं तथा। रामसुग्रीवसख्यं च बुद्ध्यस्व हितमात्मनः
जनस्थानातील हत्याकांड, वालीचा वध आणि राम-सुग्रीव यांची मैत्री—हे सर्व आठवून, स्वतःसाठी काय हितकारक आहे ते विचार कर.
कामं खल्वहमप्येकः सवाजिरथकुञ्जराम्। लङ्कां नाशयितुं शक्तस्तस्यैष तु न निश्चयः
खरं तर, मी एकटाही, घोडे, रथ, हत्तींसकट लंकेचा नाश करू शकतो; पण या वेळी माझा असा निर्धार नाही.
रामेण हि प्रतिज्ञातं हर्यृक्षगणसंनिधौ। उत्सादनममित्राणां सीता यैस्तु प्रधर्षिता
रामाने माकड-भल्लुकांच्या उपस्थितीत, ज्या शत्रूंनी सीतेचा अपमान केला, त्यांचा संपूर्ण नाश करण्याची प्रतिज्ञा केली आहे.
अपकुर्वन् हि रामस्य साक्षादपि पुरंदरः। न सुखं प्राप्नुयादन्यः किं पुनस्त्वद्विधो जनः
रामाला त्रास दिल्यास, अगदी इंद्रालाही सुख मिळणार नाही—मग तुझ्यासारख्या माणसाची काय कथा!
यां सीतेत्यभिजानासि येयं तिष्ठति ते गृहे। कालरात्रीति तां विद्धि सर्वलङ्काविनाशिनीम्
जिला तू सीता म्हणून ओळखतोस, जी तुझ्या घरात आहे—तीच खरी काळरात्र आहे, जी संपूर्ण लंकेचा नाश करणार आहे.
तदलं कालपाशेन सीताविग्रहरूपिणा। स्वयं स्कन्धावसक्तेन क्षेममात्मनि चिन्त्यताम्
सीतेशी वैराचा हा काळाचा फास पुरेसा झाला. तो तुझ्या खांद्यावर लटकतो आहे. आता स्वतःच्या कल्याणाचा विचार कर.
सीतायास्तेजसा दग्धां रामकोपप्रदीपिताम्। दह्यमानामिमां पश्य पुरीं साट्टप्रतोलिकाम्
सीतेच्या तेजाने पेटलेली, रामाच्या रागाने भडकलेली ही तटबंदी आणि दरवाजे असलेली लंका जळताना पाहा.
स्वानि मित्राणि मन्त्रींश्च ज्ञातीन् भ्रातॄन् सुतान्हितान्। भोगान् दारांश्च लङ्कां च मा विनाशमुपानय
आपल्या मित्रांना, सल्लागारांना, नातेवाईकांना, भावांना, मुलांना, संपत्तीला, पत्नीला आणि लंकेलाही विनाशाकडे नेऊ नकोस.
सत्यं राक्षसराजेन्द्र शृणुष्व वचनं मम। रामदासस्य दूतस्य वानरस्य विशेषतः
राक्षसांच्या राजांनो, मी रामाचा दूत आणि विशेषतः वानर म्हणून जे बोलतो ते सत्य आहे, ते माझे शब्द ऐक.
सर्वाल्ँ लोकान् सुसंहृत्य सभूतान् सचराचरान्। पुनरेव तथा स्रष्टुं शक्तो रामो महायशाः
महाप्रसिद्ध राम सर्व जग, सर्व चराचर सृष्टी पुन्हा पुन्हा संहारून पुन्हा निर्माण करण्यास समर्थ आहे.
देवासुरनरेन्द्रेषु यक्षरक्षोरगेषु च। विद्याधरेषु नागेषु गन्धर्वेषु मृगेषु च
देवतांचे, असुरांचे, माणसांचे, यक्षांचे, राक्षसांचे, सर्पांचे, विद्याधरांचे, नागांचे, गंधर्वांचे आणि पशूंच्या राजांमध्ये—
सिद्धेषु किंनरेन्द्रेषु पतत्त्रिषु च सर्वतः। सर्वत्र सर्वभूतेषु सर्वकालेषु नास्ति सः
सिद्ध, किन्नरांचे राजे आणि सर्व पक्ष्यांमध्ये, सर्वत्र, सर्व काळात आणि सर्व प्राण्यांमध्ये रामासारखा कोणीच नाही.
यो रामं प्रति युध्येत विष्णुतुल्यपराक्रमम्। सर्वलोकेश्वरस्येह कृत्वा विप्रियमीदृशम्। रामस्य राजसिंहस्य दुर्लभं तव जीवितम्
जो कोणी विष्णुसमान पराक्रमी, सर्व लोकांचा स्वामी रामाविरुद्ध लढेल आणि असे पाप करील, त्याला या जगात जगणेही कठीण होईल, हे राजसिंहा.
देवाश्च दैत्याश्च निशाचरेन्द्र गन्धर्वविद्याधरनागयक्षाः। रामस्य लोकत्रयनायकस्य स्थातुं न शक्ताः समरेषु सर्वे
राक्षसराज, देव, दैत्य, गंधर्व, विद्याधर, नाग, यक्ष—हे सर्व मिळूनसुद्धा तीनही लोकांचा स्वामी असलेल्या रामासमोर युद्धात उभे राहू शकत नाहीत.
ब्रह्मा स्वयम्भूश्चतुराननो वा रुद्रस्त्रिनेत्रस्त्रिपुरान्तको वा। इन्द्रो महेन्द्रः सुरनायको वा स्थातुं न शक्ता युधि राघवस्य
स्वयंभू ब्रह्मा, चतुर्मुख ब्रह्मा, त्रिनेत्री रुद्र, त्रिपुरांचा संहार करणारा, किंवा महेंद्र इंद्र—हे कोणीही युद्धात राघवाच्या समोर टिकू शकत नाहीत.