अर्धचन्द्रेण वदने शिरस्येकेन कर्णिना । बाह्वोर्विव्याध नाराचैर्दशभिस्तं कपीश्वरम्
अर्धचंद्राकार बाणाने त्याच्या तोंडावर, काटेरी बाणाने डोक्यावर आणि दहा लोखंडी बाणांनी त्या कपिराजाच्या दोन्ही हातांवर जंबूमाळीने घाव घातला.
तस्य तच्छुशुभे ताम्रं शरेणाभिहतं मुखम् । शरदीवाम्बुजम्फुल्लं विद्धं भास्कररश्मिना
तांबड्या बाणाने घायाळ झालेले त्याचे तोंड, जणू शरद ऋतूतील सूर्यकिरणांनी भेदलेले उमललेले कमळच भासत होते.
तत्तस्य रक्तं रक्तेन रञ्जितं शुशुभे मुखम् । यथाकाशे महापद्मं सिक्तं चन्दनबिन्दुभिः
रक्ताने माखलेले त्याचे तोंड, जणू आकाशात चंदनाच्या थेंबांनी शिंपडलेले मोठे कमळच शोभून दिसत होते.
चुकोप बाणाभिहतो राक्षसस्य महाकपिः । ततः पार्श्वेतिविपुलां ददर्श महतीं शिलाम्
राक्षसाच्या बाणांनी घायाळ झाल्यावर महाकपि हनुमानाला राग आला; मग त्याच्या बाजूला एक मोठी शिळा दिसली.
तरसा तां समुत्पाट्य चिक्षेप बलवद्बली । तां शरैर्दशभिः क्रुद्धस्ताडयामास राक्षसः
हनुमानाने ती शिळा जोरात उपटून ताकदीने फेकली; रागावलेल्या राक्षसाने दहा बाणांनी तिच्यावर प्रहार केला.
विपन्नं कर्म तद्दृष्ट्वा हनुमांश्चण्डविक्रमः । सालं विपुलमुत्पाट्य भ्रामयामास वीर्यवान्
आपला प्रयत्न फसला हे पाहून, प्रचंड पराक्रमी हनुमानाने एक मोठा सालवृक्ष उपटून फिरवू लागला.
भ्रामयन्तं कपिं दृष्ट्वा सालवृक्षं महाबलम् । चिक्षेप सुबहून् बाणान् जम्बुमाली महाबलः
महाबली हनुमान सालवृक्ष फिरवत आहे हे पाहून, महाबली जंबूमाळीने त्याच्यावर अनेक बाण सोडले.
सालं चतुर्भिश्चिच्छेद वानरं पञ्चभिर्भुजे । शिरस्येकेन बाणेन दशभिस्तु स्तनान्तरे
चार बाणांनी सालवृक्ष तोडला, पाच बाणांनी वानराच्या हातावर, एका बाणाने डोक्यावर आणि दहा बाणांनी छातीवर घाव घातला.
स शरैः पूरिततनुः क्रोधेन महता वृतः । तमेव परिघं गृह्य भ्रामयामास वेगतः
बाणांनी भरलेले शरीर आणि प्रचंड रागाने व्यापलेला हनुमान, तोच लोखंडी गदा उचलून वेगाने फिरवू लागला.
अतिवेगोतिवेगेन भ्रामयित्वा बलोत्कटः । परिघं पातयामास जम्बुमालेर्महोरसि
अतिशय वेगाने आणि ताकदीने गदा फिरवून, हनुमानाने ती जंबूमाळीच्या विशाल छातीवर आपटली.
तस्य चैव शिरो नास्ति न बाहू न च जानुनी । न धनुर्नरथो नाश्वास्तत्रादृश्यन्त नेषवः
त्याचे डोके, हात, गुडघे काहीच उरले नाही; ना धनुष्य, ना रथ, ना घोडे, ना बाण तिथे दिसले.
स हतस्तरसा तेन जम्बुमाली महाबलः । पपात निहतो भूवौ चूर्णिताङ्गविभूषणः
हनुमानाच्या जोरदार प्रहाराने तो महाबली जंबूमाळी जागीच मृत पडला; त्याचे दागिने आणि अवयव चुरडले गेले.
जम्बुमालिं च निहतं किङ्करांश्च महाबलान् । चुक्रोध रावणः श्रुत्वा कोपसंरक्त लोचनः
जंबूमाळी मारला गेला आणि बलाढ्य किंकरही मारले गेले, हे ऐकून रावणाचा राग अनावर झाला, त्याच्या डोळ्यांत संतापाने रक्त उतरले.
स रोषसंवर्तितताम्रलोचनः प्रहस्त पुत्रे निहते महाबले । अमात्यपुत्रानतिवीर्यविक्रमान् समादिदेशाशु निशाचरेश्वरः
प्रहस्ताचा बलाढ्य पुत्र मारला गेला म्हणून, संतापाने डोळे तांबडे झालेले राक्षसांचा स्वामी रावण, मध्यम सामर्थ्य आणि शौर्य असलेल्या आपल्या मंत्र्यांच्या पुत्रांना लगेच आज्ञा देतो.
thumb|पञ्चचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे पञ्चचत्वारिंशः सर्गः ॥५-
पंचेचाळीसावे सर्गाचे ऐकावे.
ततस्ते राक्षसेन्द्रेण चोदिता मन्त्रिणः सुताः। निर्ययुर्भवनात् तस्मात् सप्त सप्तार्चिवर्चसः
मग राक्षसाधिपतीच्या आज्ञेने, मंत्र्यांचे सात तेजस्वी पुत्र त्या राजवाड्यातून बाहेर पडले.
हेमजालपरिक्षिप्तैर्ध्वजवद्भिः पताकिभिः। तोयदस्वननिर्घोषैर्वाजियुक्तैर्महारथैः
सोन्याच्या जाळ्यांनी वेढलेले, ध्वजांसारख्या पताका लावलेल्या, आणि घोड्यांनी ओढलेल्या, मेघांसारखा गडगडाट करणाऱ्या मोठ्या रथांसह ते निघाले.
तप्तकाञ्चनचित्राणि चापान्यमितविक्रमाः। विस्फारयन्तः संहृष्टास्तडिद्वन्त इवाम्बुदाः
तप्त सोन्याने सजवलेली धनुष्ये ताणताना, ते शूरवीर आनंदाने चमकत होते, जणू काही वीज चमकणाऱ्या मेघांसारखे.
जनन्यस्तास्ततस्तेषां विदित्वा किंकरान् हतान्। बभूवुः शोकसम्भ्रान्ताः सबान्धवसुहृज्जनाः
त्यांच्या मातांना, आपले सेवक मारले गेले हे कळताच, आप्तेष्ट आणि मित्रांसह त्या दुःखाने गोंधळून गेल्या.
ते परस्परसंघर्षात् तप्तकाञ्चनभूषणाः। अभिपेतुर्हनूमन्तं तोरणस्थमवस्थितम्
तप्त सोन्याच्या दागिन्यांनी मढवलेले ते सर्वजण एकत्र येऊन, तोरणावर उभ्या असलेल्या हनुमानाकडे धावले.
सृजन्तो बाणवृष्टिं ते रथगर्जितनिःस्वनाः। प्रावृट्काल इवाम्भोदा विचेरुर्नैर्ऋताम्बुदाः
ते रथ गडगडाट करत असताना, बाणांचा वर्षाव करत, ते राक्षस पावसाळ्यातील मेघांसारखे इकडे तिकडे फिरू लागले.
अवकीर्णस्ततस्ताभिर्हनूमान् शरवृष्टिभिः। अभवत् संवृताकारः शैलराडिव वृष्टिभिः
त्या बाणांच्या वर्षावाने हनुमान पूर्णपणे झाकला गेला, जणू एखादा डोंगर पावसाने आच्छादला जातो.
स शरान् वञ्चयामास तेषामाशुचरः कपिः। रथवेगांश्च वीराणां विचरन् विमलेऽम्बरे
तो वानर त्यांच्या बाणांना आणि शूरवीरांच्या रथांच्या वेगाला चुकवत, स्वच्छ आकाशात फिरू लागला.
स तैः क्रीडन् धनुष्मद्भिर्व्योम्नि वीरः प्रकाशते। धनुष्मद्भिर्यथा मेघैर्मारुतः प्रभुरम्बरे
आकाशात त्या धनुर्धारींमध्ये खेळताना तो वीर चमकत होता, जणू वाऱ्याचा देव धनुष्यधारी मेघांमध्ये चमकत असतो.
स कृत्वा निनदं घोरं त्रासयंस्तां महाचमूम्। चकार हनुमान् वेगं तेषु रक्षःसु वीर्यवान्
हनुमानाने भीषण गर्जना करून ती मोठी सेना घाबरवली आणि त्या राक्षसांमध्ये आपल्या वेगाचे प्रदर्शन केले.
तलेनाभिहनत् कांश्चित् पादैः कांश्चित् परंतपः। मुष्टिभिश्चाहनत् कांश्चिन्नखैः कांश्चिद् व्यदारयत्
तो शत्रूंचा छळ करणारा काहींना तळहाताने, काहींना पायाने, काहींना मुठीने, तर काहींना नखांनी फाडून टाकू लागला.
प्रममाथोरसा कांश्चिदूरुभ्यामपरानपि। केचित् तस्यैव नादेन तत्रैव पतिता भुवि
काहींना छातीने, काहींना मांड्यांनी चिरडले; आणि काही फक्त त्याच्या गर्जनेनेच तिथेच जमिनीवर कोसळले.
ततस्तेष्ववसन् नेषु भूमौ निपतितेषु च। तत्सैन्यमगमत् सर्वं दिशो दश भयार्दितम्
जे उरलेले होते तेही जमिनीवर पडताच, ती संपूर्ण सेना भीतीने दहा दिशांना पळून गेली.
विनेदुर्विस्वरं नागा निपेतुर्भुवि वाजिनः। भग्ननीडध्वजच्छत्रैर्भूश्च कीर्णाभवद् रथैः
हत्ती कर्कश आवाजात किंकाळ्या फोडू लागले, घोडे जमिनीवर कोसळले, आणि तुटलेल्या ध्वज, पताका, छत्रांनी रथांनी सगळी जमीन भरून गेली.
स्रवता रुधिरेणाथ स्रवन्त्यो दर्शिताः पथि। विविधैश्च स्वनैर्लङ्का ननाद विकृतं तदा
रक्त वाहत रस्त्यावर दिसू लागले, आणि वेगवेगळ्या विचित्र आवाजांनी लंका त्या वेळी भयंकर गर्जना करू लागली.