ईदृग्विधैस्तु हरिभिर्वृतो दन्तनखायुधैः। शतैः शतसहस्रैश्च कोटिभिश्चायुतैरपि
'अशा दात-नखांचे शस्त्र असलेल्या वानरांनी, शेकडो, लाखो, कोटी आणि दहा कोटी वानरांनी वेढले जाईल.'
आगमिष्यति सुग्रीवः सर्वेषां वो निषूदनः। नेयमस्ति पुरी लङ्का न यूयं न च रावणः। यस्य त्विक्ष्वाकुवीरेण बद्धं वैरं महात्मना
'सुग्रीव, जो सर्वांचा संहार करणारा आहे, लवकरच येईल; आता या लंकेला, तुम्हाला आणि रावणालाही काही आशा उरलेली नाही, कारण इक्ष्वाकू कुळातील त्या महान वीराशी वैर जडले आहे.'
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे त्रिचत्वारिंशः सर्गः ॥ ५.
अशा प्रकारे वाल्मिकी ऋषी रचलेल्या पवित्र रामायणाच्या सुंदरकांडातील त्रेचाळीसावा सर्ग समाप्त झाला.
thumb|चतुश्चत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः ॥५-
पवित्र वाल्मिकी रामायणाच्या सुंदरकांडातील चव्वेचाळीसावा सर्ग ऐका.
संदिष्टो राक्षसेन्द्रेण प्रहस्तस्य सुतो बली । जम्बुमाली महादंष्ट्रो निर्जगाम धनुर्धरः
राक्षसांचा राजा रावणाने आज्ञा दिल्यावर प्रहस्ताचा बलाढ्य पुत्र, मोठ्या दातांचा आणि धनुष्यधारी जंबुमाळी रणभूमीत उतरला.
रक्तमाल्याम्बरधरः स्रग्वी रुचिरकुण्डलः । महान् विवृत्तनयनश्चण्डः समरदुर्जयः
त्याने लाल फुलांच्या माळा आणि वस्त्रे घातली होती, गळ्यात हार आणि कानात तेजस्वी कुंडले होती; त्याच्या डोळ्यांत क्रोध आणि भीषणता होती, आणि तो युद्धात अजिंक्य होता.
धनुः शक्रधनुःप्रख्यं महद्रुचिरसायकम् । विस्फारयानो वेगेन वज्राशनिसमस्वनम्
त्याचे धनुष्य इंद्राच्या इंद्रधनुष्याप्रमाणे मोठे आणि सुंदर होते, त्यावर सुंदर बाण चढवलेला होता; आणि तो वेगाने ते ओढताना वज्र आणि विजेसारखा आवाज झाला.
तस्य विस्फारघोषेण धनुषो महता दिशः । प्रदिशश्च नभश्चॆव सहसा समपूर्यत
त्याच्या धनुष्याच्या प्रचंड टणत्काराने सर्व दिशांना, उपदिशांना आणि आकाशालाही अचानक आवाजाने भरून टाकले.
रथेन खरयुक्तेन तमागतमुदीक्ष्य सः । हनुमान् वेगसंपन्नो जहर्ष च ननाद च
गाढवांनी ओढलेल्या रथातून तो येताना पाहून, वेगवान हनुमान आनंदित झाला आणि मोठ्याने गर्जना केली.
तं तोरणविटङ्कस्थं हनुमन्तं महाकपिम् । जम्बुमाली महाबाहुर्विव्याध निशितैः शरैः
तो हनुमान महाकपि तोरणाच्या कमानीवर उभा असताना, महाबली जंबूमाळीने तीक्ष्ण बाणांनी त्याच्यावर वार केला.
अर्धचन्द्रेण वदने शिरस्येकेन कर्णिना । बाह्वोर्विव्याध नाराचैर्दशभिस्तं कपीश्वरम्
अर्धचंद्राकार बाणाने त्याच्या तोंडावर, काटेरी बाणाने डोक्यावर आणि दहा लोखंडी बाणांनी त्या कपिराजाच्या दोन्ही हातांवर जंबूमाळीने घाव घातला.
तस्य तच्छुशुभे ताम्रं शरेणाभिहतं मुखम् । शरदीवाम्बुजम्फुल्लं विद्धं भास्कररश्मिना
तांबड्या बाणाने घायाळ झालेले त्याचे तोंड, जणू शरद ऋतूतील सूर्यकिरणांनी भेदलेले उमललेले कमळच भासत होते.
तत्तस्य रक्तं रक्तेन रञ्जितं शुशुभे मुखम् । यथाकाशे महापद्मं सिक्तं चन्दनबिन्दुभिः
रक्ताने माखलेले त्याचे तोंड, जणू आकाशात चंदनाच्या थेंबांनी शिंपडलेले मोठे कमळच शोभून दिसत होते.
चुकोप बाणाभिहतो राक्षसस्य महाकपिः । ततः पार्श्वेतिविपुलां ददर्श महतीं शिलाम्
राक्षसाच्या बाणांनी घायाळ झाल्यावर महाकपि हनुमानाला राग आला; मग त्याच्या बाजूला एक मोठी शिळा दिसली.
तरसा तां समुत्पाट्य चिक्षेप बलवद्बली । तां शरैर्दशभिः क्रुद्धस्ताडयामास राक्षसः
हनुमानाने ती शिळा जोरात उपटून ताकदीने फेकली; रागावलेल्या राक्षसाने दहा बाणांनी तिच्यावर प्रहार केला.
विपन्नं कर्म तद्दृष्ट्वा हनुमांश्चण्डविक्रमः । सालं विपुलमुत्पाट्य भ्रामयामास वीर्यवान्
आपला प्रयत्न फसला हे पाहून, प्रचंड पराक्रमी हनुमानाने एक मोठा सालवृक्ष उपटून फिरवू लागला.
भ्रामयन्तं कपिं दृष्ट्वा सालवृक्षं महाबलम् । चिक्षेप सुबहून् बाणान् जम्बुमाली महाबलः
महाबली हनुमान सालवृक्ष फिरवत आहे हे पाहून, महाबली जंबूमाळीने त्याच्यावर अनेक बाण सोडले.
सालं चतुर्भिश्चिच्छेद वानरं पञ्चभिर्भुजे । शिरस्येकेन बाणेन दशभिस्तु स्तनान्तरे
चार बाणांनी सालवृक्ष तोडला, पाच बाणांनी वानराच्या हातावर, एका बाणाने डोक्यावर आणि दहा बाणांनी छातीवर घाव घातला.
स शरैः पूरिततनुः क्रोधेन महता वृतः । तमेव परिघं गृह्य भ्रामयामास वेगतः
बाणांनी भरलेले शरीर आणि प्रचंड रागाने व्यापलेला हनुमान, तोच लोखंडी गदा उचलून वेगाने फिरवू लागला.
अतिवेगोतिवेगेन भ्रामयित्वा बलोत्कटः । परिघं पातयामास जम्बुमालेर्महोरसि
अतिशय वेगाने आणि ताकदीने गदा फिरवून, हनुमानाने ती जंबूमाळीच्या विशाल छातीवर आपटली.
तस्य चैव शिरो नास्ति न बाहू न च जानुनी । न धनुर्नरथो नाश्वास्तत्रादृश्यन्त नेषवः
त्याचे डोके, हात, गुडघे काहीच उरले नाही; ना धनुष्य, ना रथ, ना घोडे, ना बाण तिथे दिसले.
स हतस्तरसा तेन जम्बुमाली महाबलः । पपात निहतो भूवौ चूर्णिताङ्गविभूषणः
हनुमानाच्या जोरदार प्रहाराने तो महाबली जंबूमाळी जागीच मृत पडला; त्याचे दागिने आणि अवयव चुरडले गेले.
जम्बुमालिं च निहतं किङ्करांश्च महाबलान् । चुक्रोध रावणः श्रुत्वा कोपसंरक्त लोचनः
जंबूमाळी मारला गेला आणि बलाढ्य किंकरही मारले गेले, हे ऐकून रावणाचा राग अनावर झाला, त्याच्या डोळ्यांत संतापाने रक्त उतरले.
स रोषसंवर्तितताम्रलोचनः प्रहस्त पुत्रे निहते महाबले । अमात्यपुत्रानतिवीर्यविक्रमान् समादिदेशाशु निशाचरेश्वरः
प्रहस्ताचा बलाढ्य पुत्र मारला गेला म्हणून, संतापाने डोळे तांबडे झालेले राक्षसांचा स्वामी रावण, मध्यम सामर्थ्य आणि शौर्य असलेल्या आपल्या मंत्र्यांच्या पुत्रांना लगेच आज्ञा देतो.
thumb|पञ्चचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे पञ्चचत्वारिंशः सर्गः ॥५-
पंचेचाळीसावे सर्गाचे ऐकावे.
ततस्ते राक्षसेन्द्रेण चोदिता मन्त्रिणः सुताः। निर्ययुर्भवनात् तस्मात् सप्त सप्तार्चिवर्चसः
मग राक्षसाधिपतीच्या आज्ञेने, मंत्र्यांचे सात तेजस्वी पुत्र त्या राजवाड्यातून बाहेर पडले.
हेमजालपरिक्षिप्तैर्ध्वजवद्भिः पताकिभिः। तोयदस्वननिर्घोषैर्वाजियुक्तैर्महारथैः
सोन्याच्या जाळ्यांनी वेढलेले, ध्वजांसारख्या पताका लावलेल्या, आणि घोड्यांनी ओढलेल्या, मेघांसारखा गडगडाट करणाऱ्या मोठ्या रथांसह ते निघाले.
तप्तकाञ्चनचित्राणि चापान्यमितविक्रमाः। विस्फारयन्तः संहृष्टास्तडिद्वन्त इवाम्बुदाः
तप्त सोन्याने सजवलेली धनुष्ये ताणताना, ते शूरवीर आनंदाने चमकत होते, जणू काही वीज चमकणाऱ्या मेघांसारखे.
जनन्यस्तास्ततस्तेषां विदित्वा किंकरान् हतान्। बभूवुः शोकसम्भ्रान्ताः सबान्धवसुहृज्जनाः
त्यांच्या मातांना, आपले सेवक मारले गेले हे कळताच, आप्तेष्ट आणि मित्रांसह त्या दुःखाने गोंधळून गेल्या.
ते परस्परसंघर्षात् तप्तकाञ्चनभूषणाः। अभिपेतुर्हनूमन्तं तोरणस्थमवस्थितम्
तप्त सोन्याच्या दागिन्यांनी मढवलेले ते सर्वजण एकत्र येऊन, तोरणावर उभ्या असलेल्या हनुमानाकडे धावले.