जानकीरक्षणार्थं वा श्रमाद् वा नोपलक्ष्यते। अथवा कः श्रमस्तस्य सैव तेनाभिरक्षिता
जानकीचं रक्षण करण्यासाठी की दमल्यामुळे, हे कळलं नाही; पण त्याला दमणं कुठे शक्य आहे? म्हणून फक्त तिलाच त्याने जपलं.
चारुपल्लवपत्राढ्यं यं सीता स्वयमास्थिता। प्रवृद्धः शिंशपावृक्षः स च तेनाभिरक्षितः
ज्या मोठ्या, सुंदर पानांनी भरलेल्या शिंशपा झाडावर सीता बसली होती, ते झाडही त्याने जपलं.
तस्योग्ररूपस्योग्रं त्वं दण्डमाज्ञातुमर्हसि। सीता सम्भाषिता येन वनं तेन विनाशितम्
ज्याने सीतेशी बोललं आणि उद्यान उद्ध्वस्त केलं, त्या भयंकर रूपाच्या वानराला कठोर शिक्षा द्यावी असं आम्हाला वाटतं.
मनःपरिगृहीतां तां तव रक्षोगणेश्वर। कः सीतामभिभाषेत यो न स्यात् त्यक्तजीवितः
राक्षसांचा अधिपती, ज्याच्यावर तुझं मन जडलं आहे, अशा सीतेशी कोण बोलण्याचं धाडस करील, जो स्वतःचा जीव गमवायला तयार नसेल?
राक्षसीनां वचः श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः। चिताग्निरिव जज्वाल कोपसंवर्तितेक्षणः
राक्षसींची वचने ऐकून रावण, राक्षसांचा राजा, अग्नीप्रमाणे धगधगू लागला, त्याच्या डोळ्यांत प्रचंड रागाने ज्वाळा उठल्या.
तस्य क्रुद्धस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः। दीप्ताभ्यामिव दीपाभ्यां सार्चिषः स्नेहबिन्दवः
त्याच्या रागाने भरलेल्या डोळ्यांतून अश्रूंचे थेंब खाली पडले, जणू काही पेटलेल्या दिव्यातून तेलाचे थेंब गळतात तसे.
आत्मनः सदृशान् वीरान् किंकरान्नाम राक्षसान्। व्यादिदेश महातेजा निग्रहार्थं हनूमतः
त्या तेजस्वी रावणाने स्वतःसारख्या पराक्रमी कींकर नावाच्या राक्षसांना हनुमंताला पकडायला सांगितले.
तेषामशीतिसाहस्रं किंकराणां तरस्विनाम्। निर्ययुर्भवनात् तस्मात् कूटमुद्गरपाणयः
त्या वेगवान कींकर राक्षसांपैकी ऐंशी हजार जण हातात गदा आणि मुसळ घेऊन त्या राजवाड्यातून बाहेर पडले.
महोदरा महादंष्ट्रा घोररूपा महाबलाः। युद्धाभिमनसः सर्वे हनूमद्ग्रहणोन्मुखाः
मोठ्या पोटाचे, मोठ्या दातांचे, भयंकर रूपाचे आणि अफाट बळाचे, हे सगळे युद्धासाठी तयार होऊन हनुमंताला पकडायला निघाले.
ते कपिं तं समासाद्य तोरणस्थमवस्थितम्। अभिपेतुर्महावेगाः पतंगा इव पावकम्
ते सगळे त्या वानराला, जो तोरणावर उभा होता, मोठ्या वेगाने झेपावले, जणू पतंग जसे ज्वाळेकडे धावतात तसे.
ते गदाभिर्विचित्राभिः परिघैः काञ्चनाङ्गदैः। आजग्मुर्वानरश्रेष्ठं शरैरादित्यसंनिभैः
सुंदर गदा, सोन्याच्या कड्यांनी मढवलेले लोखंडी सळई आणि सूर्यासारखे तेजस्वी बाण घेऊन, ते वानरश्रेष्ठ हनुमंताकडे आले.
मुद्गरैः पट्टिशैः शूलैः प्रासतोमरपाणयः। परिवार्य हनूमन्तं सहसा तस्थुरग्रतः
मुसळ, पट्टे, भाले, प्रास आणि कुऱ्हाडी हातात घेऊन, त्यांनी हनुमंताला वेढले आणि अचानक समोर उभे राहिले.
हनूमानपि तेजस्वी श्रीमान् पर्वतसंनिभः। क्षितावाविद्ध्य लाङ्गूलं ननाद च महाध्वनिम्
तेजस्वी आणि श्रीमंत, पर्वतासारखा भासणारा हनुमान, आपल्या शेपटीने जमिनीवर आपटून मोठा गजर केला.
स भूत्वा तु महाकायो हनूमान् मारुतात्मजः। पुच्छमास्फोटयामास लङ्कां शब्देन पूरयन्
माऱुतीचा पुत्र हनुमान, मोठे रूप धारण करून, शेपटी जोरात फडफडवू लागला आणि लंका त्या आवाजाने भरून गेली.
तस्यास्फोटितशब्देन महता चानुनादिना। पेतुर्विहङ्गा गगनादुच्चैश्चेदमघोषयत्
त्याच्या शेपटीच्या मोठ्या आवाजाने आणि घुमणाऱ्या निनादाने, आकाशातून पक्षी खाली पडले आणि पृथ्वी त्या गजराने थरथरली.
जयत्यतिबलो रामो लक्ष्मणश्च महाबलः। राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः
अतिशय बलवान राम आणि महाबली लक्ष्मण यांचा विजय असो; राघवाच्या रक्षणाखालील राजा सुग्रीव याचा विजय असो.
दासोऽहं कोसलेन्द्रस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः। हनूमान् शत्रुसैन्यानां निहन्ता मारुतात्मजः
मी कोसलराज्याच्या रामाचा, ज्याची कर्मे कधीही थकत नाहीत, त्याचा सेवक आहे; मी माऱुतीचा पुत्र हनुमान, शत्रूंच्या सैन्याचा संहार करणारा.
न रावणसहस्रं मे युद्धे प्रतिबलं भवेत्। शिलाभिश्च प्रहरतः पादपैश्च सहस्रशः
युद्धात हजार रावण जरी आले तरी ते माझ्याशी जिंकू शकणार नाहीत; मी हजारो दगड आणि झाडे फेकून त्यांच्यावर प्रहार करू शकतो.
अर्दयित्वा पुरीं लङ्कामभिवाद्य च मैथिलीम्। समृद्धार्थो गमिष्यामि मिषतां सर्वरक्षसाम्
लंकापुरीला हादरवून आणि मैथिलीला वंदन करून, माझे कार्य पूर्ण करून, सर्व राक्षसांच्या डोळ्यांसमोर मी निघून जाईन.
तस्य संनादशब्देन तेऽभवन् भयशङ्किताः। ददृशुश्च हनूमन्तं संध्यामेघमिवोन्नतम्
त्याच्या गजराच्या आवाजाने ते सगळे घाबरले आणि शंका घेऊ लागले; त्यांनी हनुमंताला संध्याकाळच्या मेघासारखा उंच उभा पाहिला.
स्वामिसंदेशनिःशङ्कास्ततस्ते राक्षसाः कपिम्। चित्रैः प्रहरणैर्भीमैरभिपेतुस्ततस्ततः
मालकाच्या आज्ञेवर विश्वास ठेवून, त्या राक्षसांनी विचित्र आणि भयंकर शस्त्रांनी सर्व बाजूंनी वानरावर हल्ला चढवला.
स तैः परिवृतः शूरैः सर्वतः स महाबलः। आससादायसं भीमं परिघं तोरणाश्रितम्
त्या महाबली हनुमंताला सर्व बाजूंनी शूर राक्षसांनी वेढले, तेव्हा तो तोरणाजवळ ठेवलेल्या भयंकर लोखंडी गदेकडे गेला.
स तं परिघमादाय जघान रजनीचरान्। सपन्नगमिवादाय स्फुरन्तं विनतासुतः
त्याने तो मोठा गज उचलून, रात्री हिंडणाऱ्या राक्षसांना जसा गरुडाने वेटोळे घालणाऱ्या सर्पाला पकडावे तसा जबरदस्तपणे मारले.
विचचाराम्बरे वीरः परिगृह्य च मारुतिः। सूदयामास वज्रेण दैत्यानिव सहस्रदृक्
तो वीर वायुपुत्र मारुती, गज हातात घेऊन आकाशात संचारू लागला आणि इंद्र जसा वज्राने दैत्यांचा संहार करतो, तसा त्याने राक्षसांचा नाश केला.
स हत्वा राक्षसान् वीरः किंकरान् मारुतात्मजः। युद्धाकाङ्क्षी महावीरस्तोरणं समवस्थितः
राक्षस कींकरांना ठार मारून, युद्धाची इच्छा असलेला तो महावीर वायुपुत्र मारुती तोरणाजवळ ठामपणे उभा राहिला.
ततस्तस्माद् भयान्मुक्ताः कतिचित्तत्र राक्षसाः। निहतान् किंकरान् सर्वान् रावणाय न्यवेदयन्
मग तिथे काही राक्षस भीतीतून मुक्त होऊन, सर्व कींकर मारले गेले आहेत हे रावणाला जाऊन सांगू लागले.
स राक्षसानां निहतं महाबलं निशम्य राजा परिवृत्तलोचनः। समादिदेशाप्रतिमं पराक्रमे प्रहस्तपुत्रं समरे सुदुर्जयम्
राक्षसांच्या बलाढ्य कींकरांचा संहार झाल्याचे ऐकून, रावण राजाने रागाने डोळे फिरवत, युद्धात अतुलनीय आणि जिंकता न येणारा प्रहस्ताचा पुत्र पुढे पाठवण्याचा आदेश दिला.
thumb|त्रिचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे त्रिचत्वारिंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा त्रेचाळीसावा सर्ग ऐका.
ततः स किंकरान् हत्वा हनूमान् ध्यानमास्थितः। वनं भग्नं मया चैत्यप्रासादो न विनाशितः
कींकरांचा वध केल्यावर, हनुमान ध्यानधारणेत मग्न झाला आणि विचार करू लागला – 'मी वन नष्ट केले, पण चैत्यप्रासादाचा विध्वंस केला नाही.'
चैत्यप्रासादमुत्प्लुत्य मेरुशृङ्गमिवोन्नतम्। आरुरोह हरिश्रेष्ठो हनूमान् मारुतात्मजः
चैत्यप्रासादावर, जो मेरू पर्वताच्या शिखरासारखा उंच होता, वायुपुत्र हनुमान, वानरांमध्ये श्रेष्ठ, उडी मारून चढला.