ततः समासाद्य रणे दशाननं समन्त्रिवर्गं सबलं सयायिनम्। हृदि स्थितं तस्य मतं बलं च सुखेन मत्वाहमितः पुनर्व्रजे
मग मी युद्धात रावणाला, त्याच्या मंत्र्यांसह, सैन्यासह आणि रथांसह सामोरा जाईन; त्याच्या मनात काय आहे आणि त्याचं बळ काय आहे हे समजून, मी इथून निर्धास्तपणे परत जाईन.
इदमस्य नृशंसस्य नन्दनोपममुत्तमम्। वनं नेत्रमनःकान्तं नानाद्रुमलतायुतम्
हा सुंदर बगिचा, डोळ्यांना आणि मनाला आनंद देणारा, जणू काही स्वर्गासारखा, त्या क्रूर रावणाचा आहे आणि विविध झाडांनी व वेलींनी भरलेला आहे.
इदं विध्वंसयिष्यामि शुष्कं वनमिवानलः। अस्मिन् भग्ने ततः कोपं करिष्यति स रावणः
हे वन मी अग्नी जसा कोरड्या जंगलाला जाळतो तसं नष्ट करीन; हे उद्ध्वस्त झाल्यावर रावणाला मोठा राग येईल.
ततो महत्साश्वमहारथद्विपं बलं समानेष्यति राक्षसाधिपः। त्रिशूलकालायसपट्टिशायुधं ततो महद्युद्धमिदं भविष्यति
मग राक्षसांचा राजा घोडे, मोठे रथ, हत्ती आणि त्रिशूळ, लोखंडी गदा, भाले अशा शस्त्रांनी सज्ज मोठं सैन्य गोळा करेल; आणि मग मोठं युद्ध होईल.
अहं च तैः संयति चण्डविक्रमैः समेत्य रक्षोभिरभङ्गविक्रमः। निहत्य तद् रावणचोदितं बलं सुखं गमिष्यामि हरीश्वरालयम्
मग मी त्या भयंकर शौर्य असलेल्या राक्षसांशी युद्ध करीन, रावणाने पाठवलेलं सैन्य पराभूत करीन आणि आनंदाने वानरराजाच्या निवासस्थानी परत जाईन.
ततो मारुतवत् क्रुद्धो मारुतिर्भीमविक्रमः। ऊरुवेगेन महता द्रुमान् क्षेप्तुमथारभत्
मग वायूसारखा, प्रचंड बळाचा आणि संतापलेला मारुती, आपल्या मांड्यांच्या जोरावर मोठमोठी झाडं उचलून फेकू लागला.
ततस्तद्धनुमान् वीरो बभञ्ज प्रमदावनम्। मत्तद्विजसमाघुष्टं नानाद्रुमलतायुतम्
मग त्या वीर हनुमानाने, मद्यधुंद पक्ष्यांच्या आवाजांनी गजबजलेल्या आणि विविध झाडांनी व वेलींनी भरलेल्या रमणीय बगिच्याचा विध्वंस केला.
तद्वनं मथितैर्वृक्षैर्भिन्नैश्च सलिलाशयैः। चूर्णितैः पर्वताग्रैश्च बभूवाप्रियदर्शनम्
ते वन, फोडलेल्या झाडांनी, तुटलेल्या जलाशयांनी आणि चूर्ण झालेल्या पर्वतशिखरांनी, पाहायला अगदी अप्रिय झालं.
नानाशकुन्तविरुतैः प्रभिन्नसलिलाशयैः। ताम्रैः किसलयैः क्लान्तैः क्लान्तद्रुमलतायुतैः
वेगवेगळ्या पक्ष्यांच्या आवाजांनी, तुटलेल्या जलाशयांनी, तांबड्या व थकलेल्या पानांनी आणि दमलेल्या झाडांनी व वेलींनी ते वन भरलेलं होतं.
न बभौ तद् वनं तत्र दावानलहतं यथा। व्याकुलावरणा रेजुर्विह्वला इव ता लताः
ते जंगल जणू काही दावानळाने जळून गेलेलं नव्हतं, पण वेलींनी आपली आवरणं विस्कटली होती आणि त्या घाबरलेल्या सारख्या थरथरत होत्या.
लतागृहैश्चित्रगृहैश्च सादितै- र्व्यालैर्मृगैरार्तरवैश्च पक्षिभिः। शिलागृहैरुन्मथितैस्तथा गृहैः प्रणष्टरूपं तदभून्महद् वनम्
वेलींच्या घरांनी, रंगीबेरंगी झोपड्यांनी, फाडलेल्या वन्य प्राण्यांनी, व्याकुळ आवाज करणाऱ्या पक्ष्यांनी आणि तुटलेल्या दगडी घरांनी, ते मोठं वन ओळखू येणारं राहिलं नव्हतं.
सा विह्वलाशोकलताप्रताना वनस्थली शोकलताप्रताना। जाता दशास्यप्रमदावनस्य कपेर्बलाद्धि प्रमदावनस्य
त्या वनभूमीत, दुःखाने वाकलेल्या वेल्यांचे गुच्छ दिसत होते, जणू दशलोक रावणाच्या स्त्रियांचा आनंदवनच वानराच्या बळामुळे दुःखमय झालं.
ततः स कृत्वा जगतीपतेर्महान् महद् व्यलीकं मनसो महात्मनः। युयुत्सुरेको बहुभिर्महाबलैः श्रिया ज्वलंस्तोरणमाश्रितः कपिः
मग त्या वानराने पृथ्वीच्या राजावर मोठा अपराध केला, मनाने त्या महात्म्यावर अपराध केला; पण तो एकटा असूनही अनेक बलाढ्य योद्ध्यांशी लढायला सज्ज झाला आणि तेजाने उजळत तो मुख्य द्वाराजवळ उभा राहिला.
thumb|द्विचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे द्विचत्वारिंशः सर्गः ॥५-
आता ऐका, श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा बेचाळीसावा सर्ग.
ततः पक्षिनिनादेन वृक्षभङ्गस्वनेन च। बभूवुस्त्राससम्भ्रान्ताः सर्वे लङ्कानिवासिनः
मग पक्ष्यांच्या आवाजाने आणि झाडं तुटण्याच्या गजराने, लंकेतील सगळे रहिवासी घाबरून गोंधळले.
ततो गतायां निद्रायां राक्षस्यो विकृताननाः। तद् वनं ददृशुर्भग्नं तं च वीरं महाकपिम्
निद्रा गेल्यावर, विकृत चेहऱ्याच्या त्या राक्षसींनी ते उद्ध्वस्त झालेलं वन आणि तो वीर महाकपि पाहिला.
स ता दृष्ट्वा महाबाहुर्महासत्त्वो महाबलः। चकार सुमहद्रूपं राक्षसीनां भयावहम्
त्या राक्षसींना पाहून, बलाढ्य आणि पराक्रमी हनुमानाने अत्यंत भयानक रूप धारण केले, ज्यामुळे त्या सगळ्या घाबरून गेल्या.
ततस्तु गिरिसंकाशमतिकायं महाबलम्। राक्षस्यो वानरं दृष्ट्वा पप्रच्छुर्जनकात्मजाम्
मग पर्वतासारखे मोठे आणि बलशाली वानर पाहून त्या राक्षसींनी जनकनंदिनी सीतेला विचारले.
कोऽयं कस्य कुतो वायं किंनिमित्तमिहागतः। कथं त्वया सहानेन संवादः कृत इत्युत
हा कोण आहे? कुणाचा आहे? कुठून आला? इथे कशासाठी आला? आणि तुझं याच्याशी बोलणं कसं झालं?
आचक्ष्व नो विशालाक्षि मा भूत्ते सुभगे भयम्। संवादमसितापाङ्गि त्वया किं कृतवानयम्
अगं विशाल नेत्रांच्या सीते, आम्हाला सांग, घाबरू नकोस. काळ्या डोळ्यांनो, याच्याशी तुझं काय बोलणं झालं ते सांग.
अथाब्रवीत् तदा साध्वी सीता सर्वाङ्गशोभना। रक्षसां कामरूपाणां विज्ञाने का गतिर्मम
तेव्हा ती सती, सर्वांग सुंदर सीता म्हणाली, 'या इच्छेनुसार रूप बदलणाऱ्या राक्षसांना ओळखण्यात माझं काय चालणार?'
यूयमेवास्य जानीत योऽयं यद् वा करिष्यति। अहिरेव ह्यहेः पादान् विजानाति न संशयः
तुम्हीच जाणता हा कोण आहे आणि काय करणार आहे. जसं साप दुसऱ्या सापाचे पाय ओळखतो, तसं तुम्हाला नक्कीच माहीत आहे.
अहमप्यतिभीतास्मि नैव जानामि को ह्ययम्। वेद्मि राक्षसमेवैनं कामरूपिणमागतम्
मीसुद्धा फार घाबरले आहे; मला मुळीच माहीत नाही हा कोण आहे. मला वाटतं हा इच्छेनुसार रूप घेणारा राक्षसच असावा.
वैदेह्या वचनं श्रुत्वा राक्षस्यो विद्रुता द्रुतम्। स्थिताः काश्चिद्गताः काश्चिद् रावणाय निवेदितुम्
वैदेहीचं बोलणं ऐकून त्या राक्षसींनी पटकन पळ काढला; काही तिथेच राहिल्या, तर काही रावणाकडे सांगायला गेल्या.
रावणस्य समीपे तु राक्षस्यो विकृताननाः। विरूपं वानरं भीमं रावणाय न्यवेदिषुः
रावणाच्या समोर त्या विकृत चेहऱ्याच्या राक्षसींनी भयंकर आणि विचित्र वानराची बातमी सांगितली.
अशोकवनिकामध्ये राजन् भीमवपुः कपिः। सीतया कृतसंवादस्तिष्ठत्यमितविक्रमः
राजा, अशोकवनात एक भयंकर रूपाचा आणि अपार पराक्रम असलेला वानर आहे, ज्याने सीतेशी संवाद साधला आहे.
न च तं जानकी सीता हरिं हरिणलोचना। अस्माभिर्बहुधा पृष्टा निवेदयितुमिच्छति
पण जनकनंदिनी, हरिणासारख्या डोळ्यांची सीता, आम्ही कितीही विचारलं तरी त्या वानराविषयी काहीच सांगायला तयार नाही.
वासवस्य भवेद् दूतो दूतो वैश्रवणस्य वा। प्रेषितो वापि रामेण सीतान्वेषणकाङ्क्षया
तो इंद्राचा दूत असावा, किंवा कुबेराचा दूत असावा, किंवा रामानेच सीतेचा शोध घेण्यासाठी पाठवला असावा.
तेनैवाद्भुतरूपेण यत्तत्तव मनोहरम्। नानामृगगणाकीर्णं प्रमृष्टं प्रमदावनम्
त्याच अद्भुत आणि मन मोहून टाकणाऱ्या रूपाने त्याने विविध हरिणांनी भरलेलं हे रमणीय उद्यान नासवून टाकलं.
न तत्र कश्चिदुद्देशो यस्तेन न विनाशितः। यत्र सा जानकी देवी स तेन न विनाशितः
त्या उद्यानात जिथे जिथे तो गेला तिथे काहीच शिल्लक राहिलं नाही; फक्त जिथे जानकी देवी होती, तो भाग त्याने तसाच ठेवला.