मत्तः प्रियतरो नित्यं भ्राता रामस्य लक्ष्मणः। नियुक्तो धुरि यस्यां तु तामुद्वहति वीर्यवान्
लक्ष्मण नेहमी रामाला माझ्यापेक्षा अधिक प्रिय आहे. त्याला जी जबाबदारी दिली जाते, ती तो धैर्याने पार पाडतो.
यं दृष्ट्वा राघवो नैव वृत्तमार्यमनुस्मरत्। स ममार्थाय कुशलं वक्तव्यो वचनान्मम
ज्याला पाहून राघवाला सुद्धा सज्जनतेचे भान राहत नाही, त्याला माझ्या वतीने कुशलतेचे शब्द सांग.
मृदुर्नित्यं शुचिर्दक्षः प्रियो रामस्य लक्ष्मणः। यथा हि वानरश्रेष्ठ दुःखक्षयकरो भवेत्
लक्ष्मण नेहमीच सौम्य, शुद्ध, कुशल आणि रामाचा अत्यंत प्रिय आहे. वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, त्याने माझ्या दुःखाचा अंत करावा.
त्वमस्मिन् कार्यनिर्वाहे प्रमाणं हरियूथप। राघवस्त्वत्समारम्भान्मयि यत्नपरो भवेत्
या कार्यात तूच खरा आधार आहेस, वानरांचा प्रमुख. तुझ्या प्रयत्नांनी राघवाने माझ्याबद्दल अधिक काळजी घ्यावी.
इदं ब्रूयाश्च मे नाथं शूरं रामं पुनः पुनः। जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज
हे माझ्या स्वामी, शूर रामाला पुन्हा पुन्हा सांग, 'दशरथपुत्रा, मी फक्त एक महिना प्राण धारण करीन.'
ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं सत्येनाहं ब्रवीमि ते। रावणेनोपरुद्धां मां निकृत्या पापकर्मणा। त्रातुमर्हसि वीर त्वं पातालादिव कौशिकीम्
एक महिन्यानंतर मी जगू शकणार नाही—हे मी तुला सत्य सांगते. रावणाने कपटाने आणि पापाने मला पकडले आहे. हे वीर, तू मला वाचव, जशी कौशिकीला पाताळातून वाचवले होतेस.
ततो वस्त्रगतं मुक्त्वा दिव्यं चूडामणिं शुभम्। प्रदेयो राघवायेति सीता हनुमते ददौ
मग, वस्त्रातून दिव्य आणि सुंदर चूडामणी काढून, सीतेने हनुमानाला दिली आणि म्हणाली, 'ही राघवाला द्यावी.'
प्रतिगृह्य ततो वीरो मणिरत्नमनुत्तमम्। अङ्गुल्या योजयामास नह्यस्य प्राभवद् भुजः
तो अद्वितीय रत्नमणी घेतल्यावर, वीर हनुमानाने ती आपल्या बोटात घातली, कारण त्याचा हात त्यासाठी योग्य नव्हता.
मणिरत्नं कपिवरः प्रतिगृह्याभिवाद्य च। सीतां प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणतः पार्श्वतः स्थितः
मणिरत्न घेतल्यावर, श्रेष्ठ वानराने नम्रपणे साष्टांग दंडवत घातले आणि सीतेची प्रदक्षिणा करून तिच्या बाजूला आदराने उभा राहिला.
हर्षेण महता युक्तः सीतादर्शनजेन सः। हृदयेन गतो रामं लक्ष्मणं च सलक्षणम्
सीतेला पाहून मिळालेल्या मोठ्या आनंदाने भरून, त्याच्या मनाने तो राम आणि शुभ लक्षणांनी युक्त लक्ष्मण यांच्याकडे गेला.
मणिवरमुपगृह्य तं महार्हं जनकनृपात्मजया धृतं प्रभावात्। गिरिवरपवनावधूतमुक्तः सुखितमनाः प्रतिसंक्रमं प्रपेदे
राजा जनकाच्या कन्येने आपल्या केसांतून काढून, डोंगराच्या वाऱ्याने हलवलेला तो अनमोल मणी हातात घेऊन, आनंदी मनाने तो परतीच्या वाटेवर निघाला.
thumb|एकोनचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे एकोनचत्वारिंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा एकोणचाळिसावा सर्ग ऐका.
मणिं दत्त्वा ततः सीता हनूमन्तमथाब्रवीत्। अभिज्ञानमभिज्ञातमेतद् रामस्य तत्त्वतः
मग मणी देऊन, सीतेने हनुमंताला सांगितले, "हा रामासाठी ओळखीचा खरा पुरावा आहे."
मणिं दृष्ट्वा तु रामो वै त्रयाणां संस्मरिष्यति। वीरो जनन्या मम च राज्ञो दशरथस्य च
हा मणी पाहून, रामाला तीन जणांची आठवण येईल — तो वीर, माझी आई आणि राजा दशरथ.
स भूयस्त्वं समुत्साहचोदितो हरिसत्तम। अस्मिन् कार्यसमुत्साहे प्रचिन्तय यदुत्तरम्
म्हणून, श्रेष्ठ वानरा, या कार्यात उत्साहाने प्रेरित होऊन पुढे काय करता येईल ते नीट विचार कर.
त्वमस्मिन् कार्यनिर्योगे प्रमाणं हरिसत्तम। तस्य चिन्तय यो यत्नो दुःखक्षयकरो भवेत्
या कार्याच्या यशात तूच खरा आधार आहेस, श्रेष्ठ वानरा; कोणता प्रयत्न दु:खाचा अंत करील ते तू ठरव.
हनूमन् यत्नमास्थाय दुःखक्षयकरो भव। स तथेति प्रतिज्ञाय मारुतिर्भीमविक्रमः
हनुमाना, प्रयत्न कर आणि दु:ख दूर करणारा हो; वायुपुत्र भीमविक्रमाने असे वचन दिले आणि मान्य केले.
शिरसाऽऽवन्द्य वैदेहीं गमनायोपचक्रमे। ज्ञात्वा सम्प्रस्थितं देवी वानरं पवनात्मजम्
वायदेहीला डोक्याने वंदन करून, तो जाण्यास सज्ज झाला; वायुपुत्र वानर निघाला हे देवीला समजले.
बाष्पगद्गदया वाचा मैथिली वाक्यमब्रवीत्। हनूमन् कुशलं ब्रूयाः सहितौ रामलक्ष्मणौ
डोळ्यांत पाणी येऊन, मैथिलीने अशा शब्दात सांगितले, "हनुमाना, राम आणि लक्ष्मण यांना माझी कुशलता सांग."
सुग्रीवं च सहामात्यं सर्वान् वृद्धांश्च वानरान्। ब्रूयास्त्वं वानरश्रेष्ठ कुशलं धर्मसंहितम्
श्रेष्ठ वानरा, सुग्रीव, त्याचे मंत्री आणि सर्व वयोवृद्ध वानर यांना धर्मयुक्त आदरपूर्वक माझी कुशलता सांग.
यथा च स महाबाहुर्मां तारयति राघवः। अस्माद् दुःखाम्बुसंरोधात् त्वं समाधातुमर्हसि
जसा महाबाहू राघव मला या दु:खाच्या समुद्रातून तारेल, तसाच तूही हे साध्य करण्यासाठी प्रयत्न कर.
जीवन्तीं मां यथा रामः सम्भावयति कीर्तिमान्। तत् त्वया हनुमन् वाच्यं वाचा धर्ममवाप्नुहि
हनुमाना, कीर्तीमान रामाला सांग की मी अजून जिवंत आहे; हे शब्द सांग आणि धर्माचे पालन कर.
नित्यमुत्साहयुक्तस्य वाचः श्रुत्वा मयेरिताः। वर्धिष्यते दाशरथेः पौरुषं मदवाप्तये
माझ्याकडून नेहमी आशावादी असे शब्द ऐकून, दशरथपुत्राच्या माझ्या सुटकेसाठीच्या धैर्यात वाढ होईल.
मत्संदेशयुता वाचस्त्वत्तः श्रुत्वैव राघवः। पराक्रमे मतिं वीरो विधिवत् संविधास्यति
माझा संदेश घेऊन तू सांगितलेले शब्द ऐकून, वीर राघव योग्य रीतीने पराक्रमासाठी मन निश्चित करील.
सीतायास्तद् वचः श्रुत्वा हनूमान् मारुतात्मजः। शिरस्यञ्जलिमाधाय वाक्यमुत्तरमब्रवीत्
सीतेचे हे शब्द ऐकून, वायुपुत्र हनुमानाने हात जोडून डोक्यावर ठेवले आणि उत्तर दिले.
क्षिप्रमेष्यति काकुत्स्थो हर्यृक्षप्रवरैर्वृतः। यस्ते युधि विजित्यारीन् शोकं व्यपनयिष्यति
लवकरच काकुत्स्थ राम, श्रेष्ठ वानर आणि रानडुक्करांसह येईल आणि युद्धात शत्रूंना जिंकून तुझ्या दु:खाचा अंत करील.
नहि पश्यामि मर्त्येषु नासुरेषु सुरेषु वा। यस्तस्य वमतो बाणान् स्थातुमुत्सहतेऽग्रतः
माझ्या दृष्टीने, माणसांत, असुरांत किंवा देवांत असा कोणीही नाही, की त्याच्या बाणांचा वर्षाव सुरू झाला की त्याच्या समोर उभा राहू शकेल.
अप्यर्कमपि पर्जन्यमपि वैवस्वतं यमम्। स हि सोढुं रणे शक्तस्तव हेतोर्विशेषतः
तो रणांगणात, तुझ्या प्रेमासाठी, सूर्य, पर्जन्य किंवा यमधेखील सामना करू शकतो.
स हि सागरपर्यन्तां महीं साधितुमर्हति। त्वन्निमित्तो हि रामस्य जयो जनकनन्दिनि
तो समुद्राने वेढलेल्या या पृथ्वीवर विजय मिळवू शकतो; जनकनंदिनी, तुझ्या कारणासाठी रामाचा विजय निश्चित आहे.
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सम्यक् सत्यं सुभाषितम्। जानकी बहु मेने तं वचनं चेदमब्रवीत्
त्याचे हे सत्य आणि सुंदर बोल ऐकून जानकीने त्यांना फार मान दिला आणि पुढे असे म्हणाली.