तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ राजपुत्रौ महाबलौ। त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लोकान् भस्मीकरिष्यतः
ते दोघेही पुरुषांमध्ये वाघासारखे, राजपुत्र आणि प्रचंड बळाचे आहेत. तुझ्या दर्शनासाठी उत्सुक होऊन, ते संपूर्ण जग जाळून टाकतील.
हत्वा च समरक्रूरं रावणं सहबान्धवम्। राघवस्त्वां विशालाक्षि स्वां पुरीं प्रति नेष्यति
समरात क्रूर असलेल्या रावणाला आणि त्याच्या सगळ्या नातेवाईकांना ठार मारून, राघव तुला, मोठ्या डोळ्यांची सिता, आपल्या नगरात घेऊन जाईल.
ब्रूहि यद् राघवो वाच्यो लक्ष्मणश्च महाबलः। सुग्रीवो वापि तेजस्वी हरयो वा समागताः
राघव, बलवान लक्ष्मण, तेजस्वी सुग्रीव किंवा एकत्र आलेल्या वानरांना कोणता संदेश द्यायचा आहे, ते मला सांग.
इत्युक्तवति तस्मिंश्च सीता पुनरथाब्रवीत्। कौसल्या लोकभर्तारं सुषुवे यं मनस्विनी
हनुमान असे बोलल्यावर, सीता पुन्हा म्हणाली, 'ज्याला कौसल्या या मनस्विनीने जन्म दिला, तोच या जगाचा पालनकर्ता आहे.'
तं ममार्थे सुखं पृच्छ शिरसा चाभिवादय। स्रजश्च सर्वरत्नानि प्रियायाश्च वराङ्गनाः
माझ्यासाठी त्याची कुशलता विचार आणि डोक्याने वंदन कर. तसेच, पुष्पमाळा आणि सर्व रत्ने घातलेल्या त्याच्या प्रिय स्त्रियांसाठीही.
ऐश्वर्यं च विशालायां पृथिव्यामपि दुर्लभम्। पितरं मातरं चैव सम्मान्याभिप्रसाद्य च
या मोठ्या पृथ्वीवर मिळणारे दुर्मिळ राज्यसुद्धा, त्याच्या वडिलांना आणि आईला मान देऊन त्यांना प्रसन्न करावं.
अनुप्रव्रजितो रामं सुमित्रा येन सुप्रजाः। आनुकूल्येन धर्मात्मा त्यक्त्वा सुखमनुत्तमम्
सुमित्रेचा धर्मनिष्ठ आणि चांगला मुलगा, ज्याने रामासोबत वनवास पत्करला, त्याने मोठ्या सुखाचा त्याग केला.
अनुगच्छति काकुत्स्थं भ्रातरं पालयन् वने। सिंहस्कन्धो महाबाहुर्मनस्वी प्रियदर्शनः
तो काकुत्स्थ रामाच्या मागे जातो, वनात आपल्या भावाची रक्षा करतो. सिंहासारखे खांदे, मोठे हात, विचारशील आणि देखणा आहे.
पितृवद् वर्तते रामे मातृवन्मां समाचरत्। ह्रियमाणां तदा वीरो न तु मां वेद लक्ष्मणः
तो रामाशी वडिलांसारखा वागतो आणि माझ्याशी आईसारखा. पण मला हरवून नेत असताना, त्या वीर लक्ष्मणाला काहीच कळलं नाही.
वृद्धोपसेवी लक्ष्मीवान् शक्तो न बहुभाषिता। राजपुत्रप्रियश्रेष्ठः सदृशः श्वशुरस्य मे
लक्ष्मण वडिलधाऱ्यांची सेवा करणारा, सौभाग्यशाली, समर्थ आणि कमी बोलणारा आहे. राजपुत्राचा सर्वात प्रिय आणि माझ्या सासऱ्यासारखा आहे.
मत्तः प्रियतरो नित्यं भ्राता रामस्य लक्ष्मणः। नियुक्तो धुरि यस्यां तु तामुद्वहति वीर्यवान्
लक्ष्मण नेहमी रामाला माझ्यापेक्षा अधिक प्रिय आहे. त्याला जी जबाबदारी दिली जाते, ती तो धैर्याने पार पाडतो.
यं दृष्ट्वा राघवो नैव वृत्तमार्यमनुस्मरत्। स ममार्थाय कुशलं वक्तव्यो वचनान्मम
ज्याला पाहून राघवाला सुद्धा सज्जनतेचे भान राहत नाही, त्याला माझ्या वतीने कुशलतेचे शब्द सांग.
मृदुर्नित्यं शुचिर्दक्षः प्रियो रामस्य लक्ष्मणः। यथा हि वानरश्रेष्ठ दुःखक्षयकरो भवेत्
लक्ष्मण नेहमीच सौम्य, शुद्ध, कुशल आणि रामाचा अत्यंत प्रिय आहे. वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, त्याने माझ्या दुःखाचा अंत करावा.
त्वमस्मिन् कार्यनिर्वाहे प्रमाणं हरियूथप। राघवस्त्वत्समारम्भान्मयि यत्नपरो भवेत्
या कार्यात तूच खरा आधार आहेस, वानरांचा प्रमुख. तुझ्या प्रयत्नांनी राघवाने माझ्याबद्दल अधिक काळजी घ्यावी.
इदं ब्रूयाश्च मे नाथं शूरं रामं पुनः पुनः। जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज
हे माझ्या स्वामी, शूर रामाला पुन्हा पुन्हा सांग, 'दशरथपुत्रा, मी फक्त एक महिना प्राण धारण करीन.'
ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं सत्येनाहं ब्रवीमि ते। रावणेनोपरुद्धां मां निकृत्या पापकर्मणा। त्रातुमर्हसि वीर त्वं पातालादिव कौशिकीम्
एक महिन्यानंतर मी जगू शकणार नाही—हे मी तुला सत्य सांगते. रावणाने कपटाने आणि पापाने मला पकडले आहे. हे वीर, तू मला वाचव, जशी कौशिकीला पाताळातून वाचवले होतेस.
ततो वस्त्रगतं मुक्त्वा दिव्यं चूडामणिं शुभम्। प्रदेयो राघवायेति सीता हनुमते ददौ
मग, वस्त्रातून दिव्य आणि सुंदर चूडामणी काढून, सीतेने हनुमानाला दिली आणि म्हणाली, 'ही राघवाला द्यावी.'
प्रतिगृह्य ततो वीरो मणिरत्नमनुत्तमम्। अङ्गुल्या योजयामास नह्यस्य प्राभवद् भुजः
तो अद्वितीय रत्नमणी घेतल्यावर, वीर हनुमानाने ती आपल्या बोटात घातली, कारण त्याचा हात त्यासाठी योग्य नव्हता.
मणिरत्नं कपिवरः प्रतिगृह्याभिवाद्य च। सीतां प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणतः पार्श्वतः स्थितः
मणिरत्न घेतल्यावर, श्रेष्ठ वानराने नम्रपणे साष्टांग दंडवत घातले आणि सीतेची प्रदक्षिणा करून तिच्या बाजूला आदराने उभा राहिला.
हर्षेण महता युक्तः सीतादर्शनजेन सः। हृदयेन गतो रामं लक्ष्मणं च सलक्षणम्
सीतेला पाहून मिळालेल्या मोठ्या आनंदाने भरून, त्याच्या मनाने तो राम आणि शुभ लक्षणांनी युक्त लक्ष्मण यांच्याकडे गेला.
मणिवरमुपगृह्य तं महार्हं जनकनृपात्मजया धृतं प्रभावात्। गिरिवरपवनावधूतमुक्तः सुखितमनाः प्रतिसंक्रमं प्रपेदे
राजा जनकाच्या कन्येने आपल्या केसांतून काढून, डोंगराच्या वाऱ्याने हलवलेला तो अनमोल मणी हातात घेऊन, आनंदी मनाने तो परतीच्या वाटेवर निघाला.
thumb|एकोनचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे एकोनचत्वारिंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा एकोणचाळिसावा सर्ग ऐका.
मणिं दत्त्वा ततः सीता हनूमन्तमथाब्रवीत्। अभिज्ञानमभिज्ञातमेतद् रामस्य तत्त्वतः
मग मणी देऊन, सीतेने हनुमंताला सांगितले, "हा रामासाठी ओळखीचा खरा पुरावा आहे."
मणिं दृष्ट्वा तु रामो वै त्रयाणां संस्मरिष्यति। वीरो जनन्या मम च राज्ञो दशरथस्य च
हा मणी पाहून, रामाला तीन जणांची आठवण येईल — तो वीर, माझी आई आणि राजा दशरथ.
स भूयस्त्वं समुत्साहचोदितो हरिसत्तम। अस्मिन् कार्यसमुत्साहे प्रचिन्तय यदुत्तरम्
म्हणून, श्रेष्ठ वानरा, या कार्यात उत्साहाने प्रेरित होऊन पुढे काय करता येईल ते नीट विचार कर.
त्वमस्मिन् कार्यनिर्योगे प्रमाणं हरिसत्तम। तस्य चिन्तय यो यत्नो दुःखक्षयकरो भवेत्
या कार्याच्या यशात तूच खरा आधार आहेस, श्रेष्ठ वानरा; कोणता प्रयत्न दु:खाचा अंत करील ते तू ठरव.
हनूमन् यत्नमास्थाय दुःखक्षयकरो भव। स तथेति प्रतिज्ञाय मारुतिर्भीमविक्रमः
हनुमाना, प्रयत्न कर आणि दु:ख दूर करणारा हो; वायुपुत्र भीमविक्रमाने असे वचन दिले आणि मान्य केले.
शिरसाऽऽवन्द्य वैदेहीं गमनायोपचक्रमे। ज्ञात्वा सम्प्रस्थितं देवी वानरं पवनात्मजम्
वायदेहीला डोक्याने वंदन करून, तो जाण्यास सज्ज झाला; वायुपुत्र वानर निघाला हे देवीला समजले.
बाष्पगद्गदया वाचा मैथिली वाक्यमब्रवीत्। हनूमन् कुशलं ब्रूयाः सहितौ रामलक्ष्मणौ
डोळ्यांत पाणी येऊन, मैथिलीने अशा शब्दात सांगितले, "हनुमाना, राम आणि लक्ष्मण यांना माझी कुशलता सांग."
सुग्रीवं च सहामात्यं सर्वान् वृद्धांश्च वानरान्। ब्रूयास्त्वं वानरश्रेष्ठ कुशलं धर्मसंहितम्
श्रेष्ठ वानरा, सुग्रीव, त्याचे मंत्री आणि सर्व वयोवृद्ध वानर यांना धर्मयुक्त आदरपूर्वक माझी कुशलता सांग.