न च शक्ष्ये त्वया सार्धं गन्तुं शत्रुविनाशन। कलत्रवति संदेहस्त्वयि स्यादप्यसंशयम्
शत्रूंचा नाश करणाऱ्या, मी तुझ्यासोबत जाऊ शकत नाही; कारण तुझ्याबद्दल, तुझ्या पत्नी असल्यामुळे, नक्कीच शंका निर्माण होईल.
ह्रियमाणां तु मां दृष्ट्वा राक्षसा भीमविक्रमाः। अनुगच्छेयुरादिष्टा रावणेन दुरात्मना
माझं अपहरण होताना पाहून, रावणाने आज्ञा दिलेले भयंकर आणि बलवान राक्षस आपल्यामागे लागतील.
तैस्त्वं परिवृतः शूरैः शूलमुद्गरपाणिभिः। भवेस्त्वं संशयं प्राप्तो मया वीर कलत्रवान्
त्या शूरवीरांनी, शूल आणि गदा हातात घेऊन तुला वेढून टाकले की, वीर, तुझ्या सोबत मी असल्यामुळे तुला मोठा धोका निर्माण होईल.
सायुधा बहवो व्योम्नि राक्षसास्त्वं निरायुधः। कथं शक्ष्यसि संयातुं मां चैव परिरक्षितुम्
आकाशात अनेक राक्षस शस्त्रांनी सज्ज असतील, आणि तू मात्र निःशस्त्र असशील; अशा वेळी तू कसा लढशील आणि मला कसा वाचवशील?
युध्यमानस्य रक्षोभिस्ततस्तैः क्रूरकर्मभिः। प्रपतेयं हि ते पृष्ठाद् भयार्ता कपिसत्तम
तू त्या क्रूर कर्म करणाऱ्या राक्षसांशी लढत असताना, भयभीत होऊन मी तुझ्या पाठीवरून खाली पडेन, हे वानरश्रेष्ठ.
अथ रक्षांसि भीमानि महान्ति बलवन्ति च। कथंचित् साम्पराये त्वां जयेयुः कपिसत्तम
किंवा, वानरश्रेष्ठ, ते भयंकर, बलवान राक्षस युद्धात कदाचित तुला हरवू शकतात.
अथवा युध्यमानस्य पतेयं विमुखस्य ते। पतितां च गृहीत्वा मां नयेयुः पापराक्षसाः
किंवा, तू लढत असताना आणि तुझं लक्ष दुसरीकडे गेलं, तर मी खाली पडू शकते; आणि मग ते पापी राक्षस मला पकडून घेऊन जातील.
मां वा हरेयुस्त्वद्धस्ताद् विशसेयुरथापि वा। अनवस्थौ हि दृश्येते युद्धे जयपराजयौ
ते मला तुझ्या हातातून हिसकावून घेतील किंवा मारून टाकतील; कारण युद्धात विजय आणि पराभव दोन्ही अनिश्चित असतात.
अहं वापि विपद्येयं रक्षोभिरभितर्जिता। त्वत्प्रयत्नो हरिश्रेष्ठ भवेन्निष्फल एव तु
किंवा, मी राक्षसांच्या धमकीने नष्ट होऊ शकते; अशा वेळी, वानरश्रेष्ठ, तुझा सगळा प्रयत्न व्यर्थ ठरेल.
कामं त्वमपि पर्याप्तो निहन्तुं सर्वराक्षसान्। राघवस्य यशो हीयेत् त्वया शस्तैस्तु राक्षसैः
तू खरोखर सर्व राक्षसांचा नाश करू शकतोस; पण, राक्षसांना तुझ्यामुळे मारले गेले तर राघवाचं यश कमी होईल.
अथवाऽऽदाय रक्षांसि न्यसेयुः संवृते हि माम्। यत्र ते नाभिजानीयुर्हरयो नापि राघवः
किंवा, राक्षस मला पकडून, कुठेतरी लपवू शकतात, जिथे ना वानरांना, ना राघवालाही माझा पत्ता लागेल.
आरम्भस्तु मदर्थोऽयं ततस्तव निरर्थकः। त्वया हि सह रामस्य महानागमने गुणः
माझ्यासाठी केलेला हा तुझा सगळा प्रयत्न मग व्यर्थ ठरेल; कारण, रामासोबत तू येतोस, त्यातच मोठा गुण आहे.
मयि जीवितमायत्तं राघवस्यामितौजसः। भ्रातॄणां च महाबाहो तव राजकुलस्य च
माझं जीवन हे अमाप बळ असलेल्या राघवावर, त्याच्या भाऊंवर आणि तुझ्या राजकुळावर अवलंबून आहे.
तौ निराशौ मदर्थं च शोकसंतापकर्शितौ। सह सर्वर्क्षहरिभिस्त्यक्ष्यतः प्राणसंग्रहम्
माझ्यासाठी निराश होऊन, दुःख आणि शोकाने थकलेले ते दोघे, सर्व वानर आणि अस्वलांसह, आपलं जीवन सोडून देतील.
भर्तुर्भक्तिं पुरस्कृत्य रामादन्यस्य वानर। नाहं स्प्रष्टुं स्वतो गात्रमिच्छेयं वानरोत्तम
माझ्या पतीवरची भक्ती मनाशी धरून, वानरा, मी रामाव्यतिरिक्त दुसऱ्या कोणाच्याही शरीराला स्पर्श करायची इच्छा नाही, हे वानरश्रेष्ठ.
यदहं गात्रसंस्पर्शं रावणस्य गता बलात्। अनीशा किं करिष्यामि विनाथा विवशा सती
रावणाने मला जबरदस्तीने स्पर्श केला, हे खरं; पण मी असहाय्य आणि रक्षणाविना होते, तेव्हा मी काय करू शकले असते?
यदि रामो दशग्रीवमिह हत्वा सराक्षसम्। मामितो गृह्य गच्छेत तत् तस्य सदृशं भवेत्
जर रामाने इथे दहा डोक्याचा रावण आणि सगळ्या राक्षसांना मारून मला घेऊन गेला, तर ते त्याला योग्यच ठरेल.
श्रुताश्च दृष्टा हि मया पराक्रमा महात्मनस्तस्य रणावमर्दिनः। न देवगन्धर्वभुजङ्गराक्षसा भवन्ति रामेण समा हि संयुगे
त्या महात्म्याच्या, शत्रूंना युद्धात संपवणाऱ्या रामाच्या पराक्रमाची मी ऐकले आहे आणि पाहिलेही आहे. देव, गंधर्व, सर्प किंवा राक्षस — कुणीही युद्धात रामाशी बरोबरी करू शकत नाही.
समीक्ष्य तं संयति चित्रकार्मुकं महाबलं वासवतुल्यविक्रमम्। सलक्ष्मणं को विषहेत राघवं हुताशनं दीप्तमिवानिलेरितम्
युद्धात, सुंदर धनुष्य घेऊन, प्रचंड बळ आणि इंद्रासारखा पराक्रम असलेल्या, लक्ष्मणासह असलेल्या राघवाला, वाऱ्याने पेटलेल्या अग्नीप्रमाणे, कोण थांबवू शकेल?
सलक्ष्मणं राघवमाजिमर्दनं दिशागजं मत्तमिव व्यवस्थितम्। सहेत को वानरमुख्य संयुगे युगान्तसूर्यप्रतिमं शरार्चिषम्
लक्ष्मणासह सैन्याचा नाश करणारा, दिशांचा मदाने वेडावलेला हत्तीप्रमाणे उभा असलेला, ज्याचे बाण युगाच्या शेवटी सूर्यासारखे तेजस्वी आहेत, अशा राघवाला युद्धात कोण थांबवू शकेल, हे वानरश्रेष्ठ?
स मे कपिश्रेष्ठ सलक्ष्मणं प्रियं सयूथपं क्षिप्रमिहोपपादय। चिराय रामं प्रति शोककर्शितां कुरुष्व मां वानरवीर हर्षिताम्
म्हणून, वानरांमध्ये श्रेष्ठा, लवकरच लक्ष्मणासह, माझ्या प्रिय रामाला आणि सर्व सेनापतींना इथे घेऊन ये. रामासाठी मी खूप काळ दुःखाने थकले आहे — वानरवीरा, मला आनंदी कर.
thumb|अष्टात्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे अष्टात्रिंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा अठ्ठेतीसवा सर्ग ऐका.
ततः स कपिशार्दूलस्तेन वाक्येन तोषितः। सीतामुवाच तच्छ्रुत्वा वाक्यं वाक्यविशारदः
मग त्या वानरांमध्ये वाघासारख्या हनुमंताने, त्या शब्दांनी संतुष्ट होऊन, सीतेचे बोलणे ऐकून, शब्दकौशल्य असलेल्या हनुमंताने तिला उत्तर दिले.
युक्तरूपं त्वया देवि भाषितं शुभदर्शने। सदृशं स्त्रीस्वभावस्य साध्वीनां विनयस्य च
हे शुभदर्शिनी देवी, तू जे बोललीस ते योग्य आहे; ते स्त्रियांच्या स्वभावाला, सतीला आणि लाजेला शोभणारे आहे.
स्त्रीत्वान्न त्वं समर्थासि सागरं व्यतिवर्तितुम्। मामधिष्ठाय विस्तीर्णं शतयोजनमायतम्
स्त्री असल्यामुळे, माझ्यावर विश्वास ठेवून, तू शंभर योजन लांब पसरलेल्या या महासागराला ओलांडू शकत नाहीस.
द्वितीयं कारणं यच्च ब्रवीषि विनयान्विते। रामादन्यस्य नार्हामि संसर्गमिति जानकि
दुसरे कारण जे तू सांगितलेस, हे विनययुक्त जानकी, की रामाव्यतिरिक्त दुसऱ्या कुणाशीही संपर्क करणे तुला योग्य नाही —
एतत् ते देवि सदृशं पत्न्यास्तस्य महात्मनः। का ह्यन्या त्वामृते देवि ब्रूयाद् वचनमीदृशम्
हे देवी, हे त्या महात्म्याच्या पत्नीला शोभणारे आहे; तुझ्याशिवाय असे बोलणारे दुसरे कोण असू शकते?
श्रोष्यते चैव काकुत्स्थः सर्वं निरवशेषतः। चेष्टितं यत् त्वया देवि भाषितं च ममाग्रतः
काकुत्स्थाला तुझ्या सर्व कृती आणि माझ्यासमोर तू जे बोललीस ते सर्व काही पूर्णपणे कळेल.
कारणैर्बहुभिर्देवि रामप्रियचिकीर्षया। स्नेहप्रस्कन्नमनसा मयैतत् समुदीरितम्
अनेक कारणांनी, रामाला प्रिय वाटावे म्हणून, प्रेमाने भरलेल्या मनाने मी हे बोललो.
लङ्काया दुष्प्रवेशत्वाद् दुस्तरत्वान्महोदधेः। सामर्थ्यादात्मनश्चैव मयैतत् समुदीरितम्
लंकेत प्रवेश करणे कठीण आहे, महासागर ओलांडणे अवघड आहे आणि माझ्या स्वतःच्या सामर्थ्यामुळेही मी हे सांगितले.