स वाच्यः संत्वरस्वेति यावदेव न पूर्यते। अयं संवत्सरः कालस्तावद्धि मम जीवितम्
त्याला सांग, 'लवकर कर', कारण हा वर्षाचा कालावधी संपण्याआधीच माझं आयुष्य संपेल.
वर्तते दशमो मासो द्वौ तु शेषौ प्लवङ्गम। रावणेन नृशंसेन समयो यः कृतो मम
दहावा महिना चालू आहे, दोन महिने उरले आहेत, हे वानरा; रावणाने माझ्यासाठी ठरवलेला कालावधी एवढाच आहे.
विभीषणेन च भ्रात्रा मम निर्यातनं प्रति। अनुनीतः प्रयत्नेन न च तत् कुरुते मतिम्
माझ्या जावई विभीषणानं खूप प्रयत्न करून रावणाला माझी सुटका करायला विनंती केली, पण तो त्याचं ऐकत नाही.
मम प्रतिप्रदानं हि रावणस्य न रोचते। रावणं मार्गते संख्ये मृत्युः कालवशंगतम्
रावणाला मला परत द्यायचं अजिबात आवडत नाही; युद्धात त्याच्यावर मृत्यूचं सावट आलं आहे.
ज्येष्ठा कन्या कला नाम विभीषणसुता कपे। तया ममैतदाख्यातं मात्रा प्रहितया स्वयम्
कपी, विभीषणाची मोठी मुलगी कला हिनं, आईनं पाठवून, स्वतः मला हे सांगितलं.
अविन्ध्यो नाम मेधावी विद्वान् राक्षसपुङ्गवः। धृतिमाञ्छीलवान् वृद्धो रावणस्य सुसम्मतः
अविंध्य नावाचा एक बुद्धिमान, ज्ञानी, धीर, चांगला आणि वयोवृद्ध राक्षस आहे, जो रावणाचा अतिशय आवडता आहे.
रामात् क्षयमनुप्राप्तं रक्षसां प्रत्यचोदयत्। न च तस्य स दुष्टात्मा शृणोति वचनं हितम्
त्याने राक्षसांना रामामुळे विनाश ओढवेल असं समजावलं; पण तो दुष्ट रावण त्याचं हिताचं बोलणंही ऐकत नाही.
आशंसेयं हरिश्रेष्ठ क्षिप्रं मां प्राप्स्यते पतिः। अन्तरात्मा हि मे शुद्धस्तस्मिंश्च बहवो गुणाः
कपीश्रेष्ठा, मला आशा आहे की माझे पती लवकरच माझ्यापर्यंत पोहोचतील; माझं मन स्वच्छ आहे आणि त्यांच्यात अनेक गुण आहेत.
उत्साहः पौरुषं सत्त्वमानृशंस्यं कृतज्ञता। विक्रमश्च प्रभावश्च सन्ति वानर राघवे
उत्साह, धैर्य, सामर्थ्य, दयाळूपणा, उपकाराची जाणीव, शौर्य आणि सामर्थ्य — हे सगळे गुण राघवामध्ये आहेत, वानरा.
चतुर्दश सहस्राणि राक्षसानां जघान यः। जनस्थाने विना भ्रात्रा शत्रुः कस्तस्य नोद्विजेत्
ज्याने जनस्थानात आपल्या भावाशिवाय चौदा हजार राक्षसांचा वध केला, त्याला कोणता शत्रू घाबरणार नाही?
न स शक्यस्तुलयितुं व्यसनैः पुरुषर्षभः। अहं तस्यानुभावज्ञा शक्रस्येव पुलोमजा
तो पुरुषश्रेष्ठ संकटांमध्ये कधीच डगमगत नाही; त्याची महती मला माहीत आहे, जशी पुलोमजेला इंद्राची.
शरजालांशुमान् शूरः कपे रामदिवाकरः। शत्रुरक्षोमयं तोयमुपशोषं नयिष्यति
कपी, राम हा तेजस्वी सूर्यासारखा आणि पराक्रमी आहे; तो आपल्या बाणांनी राक्षसांच्या सैन्याचं समुद्रच वाळवून टाकेल.
इति संजल्पमानां तां रामार्थे शोककर्शिताम्। अश्रुसम्पूर्णवदनामुवाच हनुमान् कपिः
रामासाठी दुःखी होऊन, शोकाने कृश झालेल्या आणि डोळ्यांत अश्रू भरलेल्या तिला, असे बोलताना, हनुमानाने संबोधले.
श्रुत्वैव च वचो मह्यं क्षिप्रमेष्यति राघवः। चमूं प्रकर्षन् महतीं हर्यृक्षगणसंकुलाम्
माझं बोलणं ऐकताच, राघव मोठ्या वानर-भालूंच्या सैन्यासह लवकरच येथे येईल.
अथवा मोचयिष्यामि त्वामद्यैव सराक्षसात्। अस्माद् दुःखादुपारोह मम पृष्ठमनिन्दिते
किंवा, मी आजच तुला या राक्षसांच्या तावडीतून सोडवीन; हे निर्दोषे, या दुःखातून सुटका व्हावी म्हणून माझ्या पाठीवर ये.
त्वां तु पृष्ठगतां कृत्वा संतरिष्यामि सागरम्। शक्तिरस्ति हि मे वोढुं लङ्कामपि सरावणाम्
तुला पाठीवर बसवून मी समुद्र ओलांडीन; माझ्यात एवढं बळ आहे की, मी रावणासह संपूर्ण लंकाही उचलू शकतो.
अहं प्रस्रवणस्थाय राघवायाद्य मैथिलि। प्रापयिष्यामि शक्राय हव्यं हुतमिवानलः
मैथिली, आज मी तुला प्रस्रवण पर्वतावर उभ्या असलेल्या राघवाकडे अग्नी जसा इंद्राला होम पोहोचवतो, तसंच पोहोचवीन.
द्रक्ष्यस्यद्यैव वैदेहि राघवं सहलक्ष्मणम्। व्यवसायसमायुक्तं विष्णुं दैत्यवधे यथा
वैदेही, आजच तू लक्ष्मणासह राघवाला पाहशील, जो निर्धाराने भरलेला आहे, जसा दैत्यांच्या वधासाठी सज्ज असलेला विष्णु.
त्वद्दर्शनकृतोत्साहमाश्रमस्थं महाबलम्। पुरंदरमिवासीनं नगराजस्य मूर्धनि
तुला पाहून उत्साही झालेला, आश्रमात राहणारा, पर्वतराजाच्या शिखरावर बसलेल्या इंद्रासारखा तो महाबली तुला दिसेल.
पृष्ठमारोह मे देवि मा विकाङ्क्षस्व शोभने। योगमन्विच्छ रामेण शशाङ्केनेव रोहिणी
देवी, माझ्या पाठीवर ये, सुंदरि, अजिबात संकोच करू नकोस; जशी रोहिणी चंद्राशी एकरूप होते, तशी रामाशी एकत्र हो.
कथयन्तीव शशिना संगमिष्यसि रोहिणी। मत्पृष्ठमधिरोह त्वं तराकाशं महार्णवम्
जणू काही रोहिणी चंद्राशी गप्पा मारत आहे आणि त्याच्याशी एकरूप होईल असं वाटतंय. तू माझ्या पाठीवर बस, आपण या ताऱ्यांच्या अथांग समुद्रावरून जाऊया.
नहि मे सम्प्रयातस्य त्वामितो नयतोऽङ्गने। अनुगन्तुं गतिं शक्ताः सर्वे लङ्कानिवासिनः
हे स्त्री, मी तुला घेऊन इथून निघालो की लंकेतील कुणीही माझ्या मागे येऊ शकणार नाही.
यथैवाहमिह प्राप्तस्तथैवाहमसंशयम्। यास्यामि पश्य वैदेहि त्वामुद्यम्य विहायसम्
जसा मी इथे आलो तसाच नक्की परत जाईन; पाहा वैदेही, मी तुला घेऊन आकाशातून उडून जाईन.
मैथिली तु हरिश्रेष्ठाच्छ्रुत्वा वचनमद्भुतम्। हर्षविस्मितसर्वाङ्गी हनूमन्तमथाब्रवीत्
मग मैथिलीने, वानरश्रेष्ठाचे हे अद्भुत बोल ऐकून, आनंदाने आणि आश्चर्याने भारावून जाऊन हनुमंताला उत्तर दिले.
हनूमन् दूरमध्वानं कथं मां नेतुमिच्छसि। तदेव खलु ते मन्ये कपित्वं हरियूथप
हनुमान, इतका मोठा प्रवास तू मला कसा नेणार? हेच खरं तुझं वानराचं स्वभाव आहे असं मला वाटतं, वानरांच्या प्रमुखा.
कथं चाल्पशरीरस्त्वं मामितो नेतुमिच्छसि। सकाशं मानवेन्द्रस्य भर्तुर्मे प्लवगर्षभ
तुझं शरीर एवढं लहान असताना, तू मला इथून माझ्या पतीकडे, त्या नरराजाकडे कसा नेणार, वानरश्रेष्ठा?
सीतायास्तु वचः श्रुत्वा हनूमान् मारुतात्मजः। चिन्तयामास लक्ष्मीवान् नवं परिभवं कृतम्
सीतेचं हे बोल ऐकून, वायुपुत्र हनुमान मनात विचार करू लागला की, आता माझा नवा अपमान झाला.
न मे जानाति सत्त्वं वा प्रभावं वासितेक्षणा। तस्मात् पश्यतु वैदेही यद् रूपं मम कामतः
वैदेहीला माझं खरं सामर्थ्य किंवा माझी शक्ती माहीत नाही. म्हणून मी जसं रूप दाखवावं तसं तिने पाहावं.
इति संचिन्त्य हनुमांस्तदा प्लवगसत्तमः। दर्शयामास सीतायाः स्वरूपमरिमर्दनः
असा विचार करून, शत्रूंचा संहार करणारा वानरश्रेष्ठ हनुमानाने मग सीतेला आपलं खरं रूप दाखवलं.
स तस्मात् पादपाद् धीमानाप्लुत्य प्लवगर्षभः। ततो वर्धितुमारेभे सीताप्रत्ययकारणात्
त्या झाडावरून उडी मारून, हुशार आणि श्रेष्ठ वानराने, सीतेला विश्वास वाटावा म्हणून आपलं रूप वाढवायला सुरुवात केली.