कच्चिन्न व्यथते रामः कच्चिन्न परितप्यते। उत्तराणि च कार्याणि कुरुते पुरुषोत्तमः
राम कुठे व्याकुळ तर नाही ना, कुठे दुःखी तर नाही ना, आणि पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेला तो आवश्यक कामं करत आहे ना, अशी आशा आहे.
कच्चिन्न दीनः सम्भ्रान्तः कार्येषु च न मुह्यति। कच्चित् पुरुषकार्याणि कुरुते नृपतेः सुतः
तो कुठे निराश किंवा गोंधळलेला नाही ना, कामांमध्ये मन गमावत नाही ना, आणि राजपुत्र म्हणून पुरुषार्थाची कामं करतो आहे ना, अशी आशा आहे.
द्विविधं त्रिविधोपायमुपायमपि सेवते। विजिगीषुः सुहृत् कच्चिन्मित्रेषु च परंतपः
तो शत्रूंचा पराभव करणारा, विजयासाठी उत्सुक आणि मित्रांना हितकारी आहे, आणि सर्व प्रकारच्या उपायांचा योग्य वापर करतो आहे ना, अशी आशा आहे.
कच्चिन्मित्राणि लभतेऽमित्रैश्चाप्यभिगम्यते। कच्चित् कल्याणमित्रश्च मित्रैश्चापि पुरस्कृतः
तो मित्र मिळवतो आहे ना, शत्रूही त्याच्याजवळ येतात का, आणि तो चांगल्या मित्रांनी आणि सद्गुणी सोबत्याने सन्मानित होतो आहे ना, अशी आशा आहे.
कच्चिदाशास्ति देवानां प्रसादं पार्थिवात्मजः। कच्चित् पुरुषकारं च दैवं च प्रतिपद्यते
तो राजपुत्र देवांची कृपा मिळवण्याचा प्रयत्न करतो आहे ना, आणि मानवी प्रयत्नासोबतच दैवावरही विश्वास ठेवतो आहे ना, अशी आशा आहे.
कच्चिन्न विगतस्नेहो विवासान्मयि राघवः। कच्चिन्मां व्यसनादस्मान्मोक्षयिष्यति राघवः
राघवाने माझ्या वनवासामुळे माझ्यावरचं प्रेम सोडलं नाही ना, आणि तो मला या संकटातून नक्की सोडवेल अशी आशा आहे.
सुखानामुचितो नित्यमसुखानामनूचितः। दुःखमुत्तरमासाद्य कच्चिद् रामो न सीदति
रामा नेहमी सुखात वाढला आहे, दुःख त्याला कधीच आलं नाही. आता मोठं दुःख त्याच्यावर आलं असताना, तो मनाने खचला नसेल ना, अशी मला चिंता वाटते.
कौसल्यायास्तथा कच्चित् सुमित्रायास्तथैव च। अभीक्ष्णं श्रूयते कच्चित् कुशलं भरतस्य च
कौसल्या आणि सुमित्रा यांच्या कुशलतेची वारंवार बातमी येत असेल ना, आणि भरतही सुखरूप असेल ना, अशी आशा मला आहे.
मन्निमित्तेन मानार्हः कच्चिच्छोकेन राघवः। कच्चिन्नान्यमना रामः कच्चिन्मां तारयिष्यति
माझ्यामुळे आदरणीय राघव दुःखात गुंतून गेला नसेल ना, रामाचं मन दुसरीकडे गेलेलं नसेल ना, आणि तो मला वाचवायला येईल ना, अशी मला आशा आहे.
कच्चिदक्षौहिणीं भीमां भरतो भ्रातृवत्सलः। ध्वजिनीं मन्त्रिभिर्गुप्तां प्रेषयिष्यति मत्कृते
भाऊप्रेमी भरत माझ्यासाठी मंत्र्यांच्या राखणीत असलेली मोठी सेना पाठवेल ना, अशी मला आशा आहे.
वानराधिपतिः श्रीमान् सुग्रीवः कच्चिदेष्यति। मत्कृते हरिभिर्वीरैर्वृतो दन्तनखायुधैः
वानरांचा राजा, तेजस्वी सुग्रीव, माझ्यासाठी दात-नखांनी सज्ज वीर वानरांसह इथे येईल ना, अशी मला वाटते.
कच्चिच्च लक्ष्मणः शूरः सुमित्रानन्दवर्धनः। अस्त्रविच्छरजालेन राक्षसान् विधमिष्यति
शूर आणि सुमित्रेचा आनंद वाढवणारा लक्ष्मण, अस्त्रांच्या वर्षावाने राक्षसांचा संहार करेल ना, अशी मला आशा आहे.
रौद्रेण कच्चिदस्त्रेण रामेण निहतं रणे। द्रक्ष्याम्यल्पेन कालेन रावणं ससुहृज्जनम्
रामा च्या भयंकर अस्त्राने युद्धात मारलेला रावण आणि त्याचे मित्र, मी लवकरच पाहीन ना, अशी मला अपेक्षा आहे.
कच्चिन्न तद्धेमसमानवर्णं तस्याननं पद्मसमानगन्धि। मया विना शुष्यति शोकदीनं जलक्षये पद्ममिवातपेन
त्याचं सोन्यासारखं तेजस्वी आणि कमळासारखा सुगंध असलेलं चेहरा, माझ्याविना दुःखाने कोमेजून जाईल का? जसं पाणी आटल्यावर कमळ उन्हात सुकतं, तसं काही होणार नाही ना?
धर्मापदेशात् त्यजतः स्वराज्यं मां चाप्यरण्यं नयतः पदातेः। नासीद् यथा यस्य न भीर्न शोकः कच्चित् स धैर्यं हृदये करोति
धर्मासाठी त्याने स्वतःचं राज्य सोडलं आणि पायी मला वनात नेलं, तेव्हा त्याला ना भीती वाटली, ना दुःख. आता त्याच्या हृदयात धैर्य राहील ना, अशी मला आशा आहे.
न चास्य माता न पिता न चान्यः स्नेहाद् विशिष्टोऽस्ति मया समो वा। तावद्ध्यहं दूत जिजीविषेयं यावत् प्रवृत्तिं शृणुयां प्रियस्य
माझ्यापेक्षा प्रिय किंवा माझ्यासारखा कोणीही त्याला नाही—ना आई, ना वडील, ना दुसरा कोणी. मी फक्त त्याच्या बातम्या ऐकू येईपर्यंतच जगू इच्छिते.
इतीव देवी वचनं महार्थं तं वानरेन्द्रं मधुरार्थमुक्त्वा। श्रोतुं पुनस्तस्य वचोऽभिरामं रामार्थयुक्तं विरराम रामा
देवीने वानरराजाला हे अर्थपूर्ण आणि मधुर शब्द सांगितले आणि पुन्हा रामाच्या विषयाने भरलेली त्याची मनाला आनंद देणारी वाणी ऐकायला थांबली.
सीताया वचनं श्रुत्वा मारुतिर्भीमविक्रमः। शिरस्यञ्जलिमाधाय वाक्यमुत्तरमब्रवीत्
सीतेचे बोल ऐकून, बलवान हनुमानाने डोक्यावर हात जोडले आणि उत्तर देण्यासाठी बोलू लागला.
न त्वामिहस्थां जानीते रामः कमललोचनः। तेन त्वां नानयत्याशु शचीमिव पुरंदरः
कमळासारख्या डोळ्यांचा राम, तू इथे आहेस हे जाणत नाही. म्हणूनच तो तुझ्या मागे लगेच येत नाही, जसं इंद्राने शचीला परत आणावं.
श्रुत्वैव च वचो मह्यं क्षिप्रमेष्यति राघवः। चमूं प्रकर्षन् महतीं हर्यृक्षगणसंयुताम्
माझ्या तोंडून हे शब्द ऐकताच, राघव मोठ्या वानर-भालूंच्या सैन्यासह लवकरच इथे येईल.
विष्टम्भयित्वा बाणौघैरक्षोभ्यं वरुणालयम्। करिष्यति पुरीं लङ्कां काकुत्स्थः शान्तराक्षसाम्
काकुत्स्थ बाणांच्या वर्षावाने समुद्राला अडवून, लंकेला राक्षसांशिवाय करेल.
तत्र यद्यन्तरा मृत्युर्यदि देवा महासुराः। स्थास्यन्ति पथि रामस्य स तानपि वधिष्यति
राघवाच्या मार्गात मृत्यू, देव किंवा मोठे असुर आले, तरी तो त्यांनाही ठार मारेल.
तवादर्शनजेनार्ये शोकेन परिपूरितः। न शर्म लभते रामः सिंहार्दित इव द्विपः
आर्ये, तुझ्या दर्शनाविना झालेल्या दुःखाने रामाचं मन पूर्णपणे भरून गेलं आहे. तो सिंहाने त्रस्त झालेल्या हत्तीप्रमाणे काहीही सुख अनुभवू शकत नाही.
मन्दरेण च ते देवि शपे मूलफलेन च। मलयेन च विन्ध्येन मेरुणा दर्दुरेण च
देवी, मी मंदार, तुझे मूळ-फळ, मलय, विंध्य, मेरू आणि दर्दुर या पर्वतांची शपथ घेतो—
यथा सुनयनं वल्गु बिम्बोष्ठं चारुकुण्डलम्। मुखं द्रक्ष्यसि रामस्य पूर्णचन्द्रमिवोदितम्
तू एक दिवस रामाचं सुंदर डोळ्यांचं, बिंब फळासारख्या लाल ओठांचं आणि आकर्षक कुंडल असलेलं चेहरा पाहशील, जणू काही पूर्ण चंद्रच उगवला आहे.
क्षिप्रं द्रक्ष्यसि वैदेहि रामं प्रस्रवणे गिरौ। शतक्रतुमिवासीनं नागपृष्ठस्य मूर्धनि
लवकरच, वैदेही, तू प्रस्रवण पर्वतावर रामाला पाहशील, तो जसा नागाच्या पाठीवर बसलेल्या इंद्रासारखा भासेल.
न मांसं राघवो भुङ्क्ते न चैव मधु सेवते। वन्यं सुविहितं नित्यं भक्तमश्नाति पञ्चमम्
राघव मांस खात नाही, मद्यही पित नाही; तो नेहमीच पाचवा भाग म्हणून शुद्ध वनातील अन्नच खातो.
नैव दंशान् न मशकान् न कीटान् न सरीसृपान्। राघवोऽपनयेद् गात्रात् त्वद्गतेनान्तरात्मना
राघव आपल्या अंगावरचे माशा, डास, किडे किंवा सरपटणारे प्राणी दूर करत नाही, कारण त्याचं मन पूर्णपणे तुझ्यातच गुंतलेलं आहे.
नित्यं ध्यानपरो रामो नित्यं शोकपरायणः। नान्यच्चिन्तयते किंचित् स तु कामवशं गतः
राम नेहमी ध्यानात मग्न असतो, नेहमी दु:खातच राहतो; त्याच्या मनात दुसरं काहीच येत नाही, कारण तो तुझ्या आठवणीने व्याकुळ झालाय.
अनिद्रः सततं रामः सुप्तोऽपि च नरोत्तमः। सीतेति मधुरां वाणीं व्याहरन् प्रतिबुध्यते
राम, श्रेष्ठ पुरुष, कधीच नीट झोपत नाही; झोपेतही तो 'सीता' असं गोड नाव उच्चारत जागा होतो.