एवं विश्वासिता सीता हेतुभिः शोककर्शिता। उपपन्नैरभिज्ञानैर्दूतं तमधिगच्छति
अशा योग्य कारणांनी, दुःखाने कृश झालेली सीता विश्वासाने भरली आणि त्या दूतास ओळखू लागली.
अतुलं च गता हर्षं प्रहर्षेण तु जानकी। नेत्राभ्यां वक्रपक्ष्माभ्यां मुमोचानन्दजं जलम्
जाणकीला अतुल आनंद झाला आणि तिच्या वाकड्या पापण्यांनी कंपित डोळ्यांतून आनंदाश्रू वाहू लागले.
चारु तद् वदनं तस्यास्ताम्रशुक्लायतेक्षणम्। अशोभत विशालाक्ष्या राहुमुक्त इवोडुराट्
तिचे सुंदर, तांबूस आणि शुभ्र, मोठ्या डोळ्यांचे मुख, राहूच्या तावडीतून सुटलेल्या चंद्रासारखे तेजस्वी दिसत होते.
हनूमन्तं कपिं व्यक्तं मन्यते नान्यथेति सा। अथोवाच हनूमांस्तामुत्तरं प्रियदर्शनाम्
ती हनुमान या वानरास स्पष्टपणे ओळखू लागली आणि तो दुसरा कोणीच नसावा असे तिला वाटले. मग हनुमान त्या प्रियदर्शिनी सीतेला बोलू लागला.
एतत् ते सर्वमाख्यातं समाश्वसिहि मैथिलि। किं करोमि कथं वा ते रोचते प्रतियाम्यहम्
मैथिली, हे सर्व मी तुला सांगितले. आता धीर धरा. मी काय करू, किंवा तुला कसे आवडेल, मी परत जाऊ का?
हतेऽसुरे संयति शम्बसादने कपिप्रवीरेण महर्षिचोदनात्। ततोऽस्मि वायुप्रभवो हि मैथिलि प्रभावतस्तत्प्रतिमश्च वानरः
शंभूच्या पवित्र स्थळी युद्धात असुराचा वध त्या श्रेष्ठ वानराने, महर्षींच्या प्रेरणेने केला. त्यानंतर, मैथिली, मी वायूपुत्र आहे आणि त्याच्या सामर्थ्यामुळे मी त्याच्यासारखा वानर आहे.
thumb|षट्त्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे षट्त्रिंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणातील सुंदरकांडाचा छत्तीसावा सर्ग ऐका.
भूय एव महातेजा हनूमान् पवनात्मजः। अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं सीताप्रत्ययकारणात्
महातेजस्वी वायुपुत्र हनुमान पुन्हा एकदा, सीतेचा विश्वास बसावा म्हणून, आदराने बोलू लागला.
प्रत्ययार्थं तवानीतं तेन दत्तं महात्मना। समाश्वसिहि भद्रं ते क्षीणदुःखफला ह्यसि
तुझ्या खात्रीसाठी हे मोठ्या मनाच्या त्या पुरुषाने आणून दिलं आहे. आता तू निर्धास्त हो, तुझं दु:ख आता कमी झालं आहे, तुला शुभ होवो.
गृहीत्वा प्रेक्षमाणा सा भर्तुः करविभूषितम्। भर्तारमिव सम्प्राप्तं जानकी मुदिताभवत्
ती जानकी ते घेताना, पतीच्या चिन्हाने शोभलेलं पाहताना, जणू तिचा पतीच समोर आला आहे असं वाटून आनंदित झाली.
चारु तद् वदनं तस्यास्ताम्रशुक्लायतेक्षणम्। बभूव हर्षोदग्रं च राहुमुक्त इवोडुराट्
तिचं सुंदर तांबड्या आणि पांढऱ्या मोठ्या डोळ्यांचं मुख आनंदाने उजळून निघालं, जणू राहूच्या तावडीतून सुटलेला चंद्रच.
ततः सा ह्रीमती बाला भर्तुः संदेशहर्षिता। परितुष्टा प्रियं कृत्वा प्रशशंस महाकपिम्
मग ती लाजाळू, तरुणी आपल्या पतीच्या संदेशाने आनंदित झाली, मनाप्रमाणे झाल्याने तृप्त झाली आणि त्या महाकपिला तिने कौतुकाने गौरवलं.
विक्रान्तस्त्वं समर्थस्त्वं प्राज्ञस्त्वं वानरोत्तम। येनेदं राक्षसपदं त्वयैकेन प्रधर्षितम्
तू पराक्रमी आहेस, समर्थ आहेस, बुद्धिमान आहेस, वानरांमध्ये श्रेष्ठ आहेस, कारण या राक्षसांच्या प्रदेशावर एकट्याने धाडस केलंस.
शतयोजनविस्तीर्णः सागरो मकरालयः। विक्रमश्लाघनीयेन क्रमता गोष्पदीकृतः
शंभर योजन रुंद आणि मगरींचं घर असलेला समुद्र, तुझ्या शौर्यामुळे ओलांडताना गायीच्या पावलासारखा लहान वाटला.
नहि त्वां प्राकृतं मन्ये वानरं वानरर्षभ। यस्य ते नास्ति संत्रासो रावणादपि सम्भ्रमः
मी तुला साधा वानर समजत नाही, वानरांमध्ये श्रेष्ठ, कारण तुला रावणाचाही भीती नाही.
अर्हसे च कपिश्रेष्ठ मया समभिभाषितुम्। यद्यसि प्रेषितस्तेन रामेण विदितात्मना
वानरांमध्ये श्रेष्ठ, जर तुला स्वतःला ओळखणाऱ्या रामाने पाठवलं असेल, तर मी तुला बोलावं असं तुला योग्यच आहे.
प्रेषयिष्यति दुर्धर्षो रामो नह्यपरीक्षितम्। पराक्रममविज्ञाय मत्सकाशं विशेषतः
अपराजित राम आपल्या सामर्थ्याची परीक्षा न घेता, विशेषतः माझ्याकडे, कोणालाही पाठवणार नाही.
दिष्ट्या च कुशली रामो धर्मात्मा सत्यसंगरः। लक्ष्मणश्च महातेजाः सुमित्रानन्दवर्धनः
देवाच्या कृपेने राम सुखरूप आहे, धर्मनिष्ठ आहे, सत्यप्रतिज्ञ आहे; आणि लक्ष्मण, ज्यामुळे सुमित्रेला आनंद मिळतो, तोही सुरक्षित आहे.
कुशली यदि काकुत्स्थः किं न सागरमेखलाम्। महीं दहति कोपेन युगान्ताग्निरिवोत्थितः
काकुत्स्थ सुखरूप असेल तर, समुद्राने वेढलेल्या या पृथ्वीला तो युगाच्या शेवटीच्या अग्नीप्रमाणे रागाने का जाळत नाही?
अथवा शक्तिमन्तौ तौ सुराणामपि निग्रहे। ममैव तु न दुःखानामस्ति मन्ये विपर्ययः
किंवा ते दोघे इतके सामर्थ्यवान आहेत की देवांनाही जिंकू शकतात; पण माझ्या दु:खात काहीच बदल होणार नाही असं मला वाटतं.
कच्चिन्न व्यथते रामः कच्चिन्न परितप्यते। उत्तराणि च कार्याणि कुरुते पुरुषोत्तमः
राम कुठे व्याकुळ तर नाही ना, कुठे दुःखी तर नाही ना, आणि पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेला तो आवश्यक कामं करत आहे ना, अशी आशा आहे.
कच्चिन्न दीनः सम्भ्रान्तः कार्येषु च न मुह्यति। कच्चित् पुरुषकार्याणि कुरुते नृपतेः सुतः
तो कुठे निराश किंवा गोंधळलेला नाही ना, कामांमध्ये मन गमावत नाही ना, आणि राजपुत्र म्हणून पुरुषार्थाची कामं करतो आहे ना, अशी आशा आहे.
द्विविधं त्रिविधोपायमुपायमपि सेवते। विजिगीषुः सुहृत् कच्चिन्मित्रेषु च परंतपः
तो शत्रूंचा पराभव करणारा, विजयासाठी उत्सुक आणि मित्रांना हितकारी आहे, आणि सर्व प्रकारच्या उपायांचा योग्य वापर करतो आहे ना, अशी आशा आहे.
कच्चिन्मित्राणि लभतेऽमित्रैश्चाप्यभिगम्यते। कच्चित् कल्याणमित्रश्च मित्रैश्चापि पुरस्कृतः
तो मित्र मिळवतो आहे ना, शत्रूही त्याच्याजवळ येतात का, आणि तो चांगल्या मित्रांनी आणि सद्गुणी सोबत्याने सन्मानित होतो आहे ना, अशी आशा आहे.
कच्चिदाशास्ति देवानां प्रसादं पार्थिवात्मजः। कच्चित् पुरुषकारं च दैवं च प्रतिपद्यते
तो राजपुत्र देवांची कृपा मिळवण्याचा प्रयत्न करतो आहे ना, आणि मानवी प्रयत्नासोबतच दैवावरही विश्वास ठेवतो आहे ना, अशी आशा आहे.
कच्चिन्न विगतस्नेहो विवासान्मयि राघवः। कच्चिन्मां व्यसनादस्मान्मोक्षयिष्यति राघवः
राघवाने माझ्या वनवासामुळे माझ्यावरचं प्रेम सोडलं नाही ना, आणि तो मला या संकटातून नक्की सोडवेल अशी आशा आहे.
सुखानामुचितो नित्यमसुखानामनूचितः। दुःखमुत्तरमासाद्य कच्चिद् रामो न सीदति
रामा नेहमी सुखात वाढला आहे, दुःख त्याला कधीच आलं नाही. आता मोठं दुःख त्याच्यावर आलं असताना, तो मनाने खचला नसेल ना, अशी मला चिंता वाटते.
कौसल्यायास्तथा कच्चित् सुमित्रायास्तथैव च। अभीक्ष्णं श्रूयते कच्चित् कुशलं भरतस्य च
कौसल्या आणि सुमित्रा यांच्या कुशलतेची वारंवार बातमी येत असेल ना, आणि भरतही सुखरूप असेल ना, अशी आशा मला आहे.
मन्निमित्तेन मानार्हः कच्चिच्छोकेन राघवः। कच्चिन्नान्यमना रामः कच्चिन्मां तारयिष्यति
माझ्यामुळे आदरणीय राघव दुःखात गुंतून गेला नसेल ना, रामाचं मन दुसरीकडे गेलेलं नसेल ना, आणि तो मला वाचवायला येईल ना, अशी मला आशा आहे.
कच्चिदक्षौहिणीं भीमां भरतो भ्रातृवत्सलः। ध्वजिनीं मन्त्रिभिर्गुप्तां प्रेषयिष्यति मत्कृते
भाऊप्रेमी भरत माझ्यासाठी मंत्र्यांच्या राखणीत असलेली मोठी सेना पाठवेल ना, अशी मला आशा आहे.