श्रुत्वा भ्रातृवधं कोपादिदं वचनमब्रवीत्। यवीयान् केन मे भ्राता हतः क्व च निपातितः
भाऊ मारल्याचं ऐकून तो रागाने म्हणाला, 'माझा धाकटा भाऊ कुणी मारला आणि तो कुठे पडला?'
एतदाख्यातुमिच्छामि भवद्भिर्वानरोत्तमाः। अङ्गदोऽकथयत् तस्य जनस्थाने महद्वधम्
'हे वानरश्रेष्ठांनो, मला हे सांगा,' असं त्याने म्हटलं. मग अंगदाने त्याला जनस्थानातील मोठ्या युद्धाची गोष्ट सांगितली.
रक्षसा भीमरूपेण त्वामुद्दिश्य यथार्थतः। जटायोस्तु वधं श्रुत्वा दुःखितः सोऽरुणात्मजः
राक्षसाने भीतीदायक रूप घेऊन तुझ्यासाठी जटायूचा वध केला, हे ऐकून अरुणाचा मुलगा खूप दुःखी झाला.
त्वामाह स वरारोहे वसन्तीं रावणालये। तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सम्पातेः प्रीतिवर्धनम्
तो, सुंदर रूप असलेल्या देवी, तुझ्याशी बोलला, जेव्हा तू रावणाच्या घरात होतीस. त्याची ती वचने ऐकून संपातिला फार आनंद झाला.
अङ्गदप्रमुखाः सर्वे ततः प्रस्थापिता वयम्। विन्ध्यादुत्थाय सम्प्राप्ताः सागरस्यान्तमुत्तमम्
मग अंगदाच्या नेतृत्वाखाली आम्ही सगळे निघालो आणि विंध्य पर्वतावरून उठून समुद्राच्या सुंदर किनाऱ्यावर पोहोचलो.
त्वद्दर्शने कृतोत्साहा हृष्टाः पुष्टाः प्लवङ्गमाः। अङ्गदप्रमुखाः सर्वे वेलोपान्तमुपागताः
तुला पाहण्याच्या उत्साहाने आनंदी आणि बळकट झालेले सर्व वानर, अंगदाच्या पुढाकाराने, समुद्राच्या काठाशी पोहोचले.
चिन्तां जग्मुः पुनर्भीमां त्वद्दर्शनसमुत्सुकाः। अथाहं हरिसैन्यस्य सागरं दृश्य सीदतः
पण तुझ्या दर्शनासाठी आतुर असताना, त्यांना पुन्हा मोठी चिंता वाटू लागली. मग मी, वानरसेना समुद्रकिनारी बसलेली पाहिली.
व्यवधूय भयं तीव्रं योजनानां शतं प्लुतः। लङ्का चापि मया रात्रौ प्रविष्टा राक्षसाकुला
मी तीव्र भीती दूर करून, शंभर योजन उडी मारली आणि रात्री राक्षसांनी भरलेल्या लंकेत प्रवेश केला.
रावणश्च मया दृष्टस्त्वं च शोकनिपीडिता। एतत् ते सर्वमाख्यातं यथावृत्तमनिन्दिते
मी रावणाला पाहिलं आणि दुःखाने ग्रासलेली तुलाही पाहिलं. हे सर्व मी तुला जसं घडलं तसं सांगितलं, हे कलंकहीन देवी.
अभिभाषस्व मां देवि दूतो दाशरथेरहम्। तन्मां रामकृतोद्योगं त्वन्निमित्तमिहागतम्
माझ्याशी बोला, देवी. मी दशरथपुत्राचा दूत आहे. तुझ्यासाठीच रामाने हे सर्व प्रयत्न केले आणि मी इथे आलो आहे.
सुग्रीवसचिवं देवि बुद्ध्यस्व पवनात्मजम्। कुशली तव काकुत्स्थः सर्वशस्त्रभृतां वरः
देवी, मी सुग्रीवाचा मंत्री, वायुपुत्र आहे, हे जाणून घ्या. तुमचे पती, सर्व शस्त्रधारींत श्रेष्ठ असलेले काकुत्स्थ, सुखरूप आहेत.
गुरोराराधने युक्तो लक्ष्मणः शुभलक्षणः। तस्य वीर्यवतो देवि भर्तुस्तव हिते रतः
शुभलक्षण असलेला लक्ष्मण आपल्या मोठ्या भावाची सेवा करण्यास नेहमी तत्पर आहे. देवी, तो तुमच्या बलाढ्य पतीच्या कल्याणातच रमला आहे.
अहमेकस्तु सम्प्राप्तः सुग्रीववचनादिह। मयेयमसहायेन चरता कामरूपिणा
पण मी एकटाच, सुग्रीवाच्या आज्ञेने इथे आलो आहे. मी कोणतीही रूपे घेऊन, मदतीशिवाय येथे फिरत राहिलो.
दक्षिणा दिगनुक्रान्ता त्वन्मार्गविचयैषिणा। दिष्ट्याहं हरिसैन्यानां त्वन्नाशमनुशोचताम्
तुमचा शोध घेत दक्षिण दिशा मी पालथी घातली. सुदैवाने, तुमच्या विरहाने दुःखी झालेल्या वानर सैन्याला मी भेटलो.
अपनेष्यामि संतापं तवाधिगमशासनात्। दिष्ट्या हि न मम व्यर्थं सागरस्येह लङ्घनम्
तुमचा शोध घेण्याची आज्ञा मिळाल्याने, मी तुमचा दुःख दूर करीन. सुदैवाने, समुद्र ओलांडणे व्यर्थ गेले नाही.
प्राप्स्याम्यहमिदं देवि त्वद्दर्शनकृतं यशः। राघवश्च महावीर्यः क्षिप्रं त्वामभिपत्स्यते
देवी, तुमची भेट घेतल्यामुळे मला कीर्ती मिळेल. आणि महाबली राघव लवकरच तुमच्याकडे येईल.
सपुत्रबान्धवं हत्वा रावणं राक्षसाधिपम्। माल्यवान् नाम वैदेहि गिरीणामुत्तमो गिरिः
राक्षसाधिपती रावणासह त्याचे पुत्र व नातेवाईकांचा वध केल्यानंतर, वैदेही, पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ असा मल्यवान नावाचा डोंगर आहे.
ततो गच्छति गोकर्णं पर्वतं केसरी हरिः। स च देवर्षिभिर्दिष्टः पिता मम महाकपिः। तीर्थे नदीपतेः पुण्ये शम्बसादनमुद्धरन्
त्यानंतर माझे वडील केसरी वानर, देवर्षींच्या सांगण्यावरून, नद्यांच्या अधिपतीच्या पवित्र तीरावर, शंभूचे पावन स्थान पुन्हा उभारण्यासाठी, गोकर्ण पर्वतावर गेले.
यस्याहं हरिणः क्षेत्रे जातो वातेन मैथिलि। हनूमानिति विख्यातो लोके स्वेनैव कर्मणा
मैथिली, त्या वानरांच्या प्रदेशात मी वायूपुत्र म्हणून जन्मलो. माझ्या कृत्यांमुळे मी जगात हनुमान म्हणून प्रसिद्ध आहे.
विश्वासार्थं तु वैदेहि भर्तुरुक्ता मया गुणाः। अचिरात् त्वामितो देवि राघवो नयिता ध्रुवम्
वैदेही, तुमचा विश्वास बसावा म्हणून मी तुमच्या पतीचे गुण सांगितले. लवकरच राघव तुम्हाला इथून नक्की घेऊन जाईल.
एवं विश्वासिता सीता हेतुभिः शोककर्शिता। उपपन्नैरभिज्ञानैर्दूतं तमधिगच्छति
अशा योग्य कारणांनी, दुःखाने कृश झालेली सीता विश्वासाने भरली आणि त्या दूतास ओळखू लागली.
अतुलं च गता हर्षं प्रहर्षेण तु जानकी। नेत्राभ्यां वक्रपक्ष्माभ्यां मुमोचानन्दजं जलम्
जाणकीला अतुल आनंद झाला आणि तिच्या वाकड्या पापण्यांनी कंपित डोळ्यांतून आनंदाश्रू वाहू लागले.
चारु तद् वदनं तस्यास्ताम्रशुक्लायतेक्षणम्। अशोभत विशालाक्ष्या राहुमुक्त इवोडुराट्
तिचे सुंदर, तांबूस आणि शुभ्र, मोठ्या डोळ्यांचे मुख, राहूच्या तावडीतून सुटलेल्या चंद्रासारखे तेजस्वी दिसत होते.
हनूमन्तं कपिं व्यक्तं मन्यते नान्यथेति सा। अथोवाच हनूमांस्तामुत्तरं प्रियदर्शनाम्
ती हनुमान या वानरास स्पष्टपणे ओळखू लागली आणि तो दुसरा कोणीच नसावा असे तिला वाटले. मग हनुमान त्या प्रियदर्शिनी सीतेला बोलू लागला.
एतत् ते सर्वमाख्यातं समाश्वसिहि मैथिलि। किं करोमि कथं वा ते रोचते प्रतियाम्यहम्
मैथिली, हे सर्व मी तुला सांगितले. आता धीर धरा. मी काय करू, किंवा तुला कसे आवडेल, मी परत जाऊ का?
हतेऽसुरे संयति शम्बसादने कपिप्रवीरेण महर्षिचोदनात्। ततोऽस्मि वायुप्रभवो हि मैथिलि प्रभावतस्तत्प्रतिमश्च वानरः
शंभूच्या पवित्र स्थळी युद्धात असुराचा वध त्या श्रेष्ठ वानराने, महर्षींच्या प्रेरणेने केला. त्यानंतर, मैथिली, मी वायूपुत्र आहे आणि त्याच्या सामर्थ्यामुळे मी त्याच्यासारखा वानर आहे.
thumb|षट्त्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे षट्त्रिंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणातील सुंदरकांडाचा छत्तीसावा सर्ग ऐका.
भूय एव महातेजा हनूमान् पवनात्मजः। अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं सीताप्रत्ययकारणात्
महातेजस्वी वायुपुत्र हनुमान पुन्हा एकदा, सीतेचा विश्वास बसावा म्हणून, आदराने बोलू लागला.
प्रत्ययार्थं तवानीतं तेन दत्तं महात्मना। समाश्वसिहि भद्रं ते क्षीणदुःखफला ह्यसि
तुझ्या खात्रीसाठी हे मोठ्या मनाच्या त्या पुरुषाने आणून दिलं आहे. आता तू निर्धास्त हो, तुझं दु:ख आता कमी झालं आहे, तुला शुभ होवो.
गृहीत्वा प्रेक्षमाणा सा भर्तुः करविभूषितम्। भर्तारमिव सम्प्राप्तं जानकी मुदिताभवत्
ती जानकी ते घेताना, पतीच्या चिन्हाने शोभलेलं पाहताना, जणू तिचा पतीच समोर आला आहे असं वाटून आनंदित झाली.