आदिष्टा वानरेन्द्रेण सुग्रीवेण महौजसः। अद्रिराजप्रतीकाशाः सर्वतः प्रस्थिता महीम्
वानरांचा बलाढ्य राजा सुग्रीव यांच्या आज्ञेने, पर्वतासारखे बलवान वानर सर्व दिशांना निघाले.
ततस्ते मार्गमाणा वै सुग्रीववचनातुराः। चरन्ति वसुधां कृत्स्नां वयमन्ये च वानराः
मग आम्ही आणि इतर वानर, सुग्रीवाच्या आज्ञेप्रमाणे, त्याचे शब्द पूर्ण करण्यासाठी, संपूर्ण पृथ्वीवर शोध घेत आहोत.
अङ्गदो नाम लक्ष्मीवान् वालिसूनुर्महाबलः। प्रस्थितः कपिशार्दूलस्त्रिभागबलसंवृतः
आमच्यात वानरांमध्ये अंगद नावाचा, तेजस्वी आणि बलवान वालीचा मुलगा, वानरांचा शूरवीर, निघाला आहे आणि त्याच्यासोबत सैन्याचा एक तृतीयांश भाग आहे.
तेषां नो विप्रणष्टानां विन्ध्ये पर्वतसत्तमे। भृशं शोकपरीतानामहोरात्रगणा गताः
आम्ही सगळे हरवलेले आणि दुःखाने ग्रासलेले, त्या उत्तम विंध्य पर्वतावर अनेक दिवस-रात्रं घालवली.
ते वयं कार्यनैराश्यात् कालस्यातिक्रमेण च। भयाच्च कपिराजस्य प्राणांस्त्यक्तुमुपस्थिताः
आम्ही आमच्या कामात निराश झालो, वेळ निघून गेला आणि वानरराजाच्या भीतीने जीव द्यायचं ठरवलं.
विचित्य गिरिदुर्गाणि नदीप्रस्रवणानि च। अनासाद्य पदं देव्याः प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिताः
आम्ही पर्वतांची दुर्गं आणि नद्यांची उगमं शोधली, पण देवी, तुझा काहीच मागोवा लागला नाही. म्हणून आम्ही जीव सोडायचं ठरवलं.
ततस्तस्य गिरेर्मूर्ध्नि वयं प्रायमुपास्महे। दृष्ट्वा प्रायोपविष्टांश्च सर्वान् वानरपुङ्गवान्
मग त्या पर्वताच्या शिखरावर आम्ही उपवासाला बसलो आणि सगळे वानरांचे श्रेष्ठही तसंच बसलेले पाहिले.
भृशं शोकार्णवे मग्नः पर्यदेवयदङ्गदः। तव नाशं च वैदेहि वालिनश्च तथा वधम्
अंगद समुद्रासारख्या दुःखात बुडाला आणि त्याने तुझ्या वियोगासाठी, वैदेही, आणि वालिच्या मृत्यूसाठी खोल शोक केला.
प्रायोपवेशमस्माकं मरणं च जटायुषः। तेषां नः स्वामिसंदेशान्निराशानां मुमूर्षताम्
आम्ही उपवास करून प्राण सोडायचं ठरवलं, जसं जटायू मरण पावला. आम्ही निराश आणि मरायचं ठरवलेलो, हे आमच्या स्वामीचं आदेश होतं.
कार्यहेतोरिहायातः शकुनिर्वीर्यवान् महान्। गृध्रराजस्य सोदर्यः सम्पातिर्नाम गृध्रराट्
मग आमच्या कार्यासाठी एक मोठा, पराक्रमी पक्षी आला, त्याचं नाव संपाति, तो गृध्रराजाचा भाऊ आणि गृध्रांचा राजा होता.
श्रुत्वा भ्रातृवधं कोपादिदं वचनमब्रवीत्। यवीयान् केन मे भ्राता हतः क्व च निपातितः
भाऊ मारल्याचं ऐकून तो रागाने म्हणाला, 'माझा धाकटा भाऊ कुणी मारला आणि तो कुठे पडला?'
एतदाख्यातुमिच्छामि भवद्भिर्वानरोत्तमाः। अङ्गदोऽकथयत् तस्य जनस्थाने महद्वधम्
'हे वानरश्रेष्ठांनो, मला हे सांगा,' असं त्याने म्हटलं. मग अंगदाने त्याला जनस्थानातील मोठ्या युद्धाची गोष्ट सांगितली.
रक्षसा भीमरूपेण त्वामुद्दिश्य यथार्थतः। जटायोस्तु वधं श्रुत्वा दुःखितः सोऽरुणात्मजः
राक्षसाने भीतीदायक रूप घेऊन तुझ्यासाठी जटायूचा वध केला, हे ऐकून अरुणाचा मुलगा खूप दुःखी झाला.
त्वामाह स वरारोहे वसन्तीं रावणालये। तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सम्पातेः प्रीतिवर्धनम्
तो, सुंदर रूप असलेल्या देवी, तुझ्याशी बोलला, जेव्हा तू रावणाच्या घरात होतीस. त्याची ती वचने ऐकून संपातिला फार आनंद झाला.
अङ्गदप्रमुखाः सर्वे ततः प्रस्थापिता वयम्। विन्ध्यादुत्थाय सम्प्राप्ताः सागरस्यान्तमुत्तमम्
मग अंगदाच्या नेतृत्वाखाली आम्ही सगळे निघालो आणि विंध्य पर्वतावरून उठून समुद्राच्या सुंदर किनाऱ्यावर पोहोचलो.
त्वद्दर्शने कृतोत्साहा हृष्टाः पुष्टाः प्लवङ्गमाः। अङ्गदप्रमुखाः सर्वे वेलोपान्तमुपागताः
तुला पाहण्याच्या उत्साहाने आनंदी आणि बळकट झालेले सर्व वानर, अंगदाच्या पुढाकाराने, समुद्राच्या काठाशी पोहोचले.
चिन्तां जग्मुः पुनर्भीमां त्वद्दर्शनसमुत्सुकाः। अथाहं हरिसैन्यस्य सागरं दृश्य सीदतः
पण तुझ्या दर्शनासाठी आतुर असताना, त्यांना पुन्हा मोठी चिंता वाटू लागली. मग मी, वानरसेना समुद्रकिनारी बसलेली पाहिली.
व्यवधूय भयं तीव्रं योजनानां शतं प्लुतः। लङ्का चापि मया रात्रौ प्रविष्टा राक्षसाकुला
मी तीव्र भीती दूर करून, शंभर योजन उडी मारली आणि रात्री राक्षसांनी भरलेल्या लंकेत प्रवेश केला.
रावणश्च मया दृष्टस्त्वं च शोकनिपीडिता। एतत् ते सर्वमाख्यातं यथावृत्तमनिन्दिते
मी रावणाला पाहिलं आणि दुःखाने ग्रासलेली तुलाही पाहिलं. हे सर्व मी तुला जसं घडलं तसं सांगितलं, हे कलंकहीन देवी.
अभिभाषस्व मां देवि दूतो दाशरथेरहम्। तन्मां रामकृतोद्योगं त्वन्निमित्तमिहागतम्
माझ्याशी बोला, देवी. मी दशरथपुत्राचा दूत आहे. तुझ्यासाठीच रामाने हे सर्व प्रयत्न केले आणि मी इथे आलो आहे.
सुग्रीवसचिवं देवि बुद्ध्यस्व पवनात्मजम्। कुशली तव काकुत्स्थः सर्वशस्त्रभृतां वरः
देवी, मी सुग्रीवाचा मंत्री, वायुपुत्र आहे, हे जाणून घ्या. तुमचे पती, सर्व शस्त्रधारींत श्रेष्ठ असलेले काकुत्स्थ, सुखरूप आहेत.
गुरोराराधने युक्तो लक्ष्मणः शुभलक्षणः। तस्य वीर्यवतो देवि भर्तुस्तव हिते रतः
शुभलक्षण असलेला लक्ष्मण आपल्या मोठ्या भावाची सेवा करण्यास नेहमी तत्पर आहे. देवी, तो तुमच्या बलाढ्य पतीच्या कल्याणातच रमला आहे.
अहमेकस्तु सम्प्राप्तः सुग्रीववचनादिह। मयेयमसहायेन चरता कामरूपिणा
पण मी एकटाच, सुग्रीवाच्या आज्ञेने इथे आलो आहे. मी कोणतीही रूपे घेऊन, मदतीशिवाय येथे फिरत राहिलो.
दक्षिणा दिगनुक्रान्ता त्वन्मार्गविचयैषिणा। दिष्ट्याहं हरिसैन्यानां त्वन्नाशमनुशोचताम्
तुमचा शोध घेत दक्षिण दिशा मी पालथी घातली. सुदैवाने, तुमच्या विरहाने दुःखी झालेल्या वानर सैन्याला मी भेटलो.
अपनेष्यामि संतापं तवाधिगमशासनात्। दिष्ट्या हि न मम व्यर्थं सागरस्येह लङ्घनम्
तुमचा शोध घेण्याची आज्ञा मिळाल्याने, मी तुमचा दुःख दूर करीन. सुदैवाने, समुद्र ओलांडणे व्यर्थ गेले नाही.
प्राप्स्याम्यहमिदं देवि त्वद्दर्शनकृतं यशः। राघवश्च महावीर्यः क्षिप्रं त्वामभिपत्स्यते
देवी, तुमची भेट घेतल्यामुळे मला कीर्ती मिळेल. आणि महाबली राघव लवकरच तुमच्याकडे येईल.
सपुत्रबान्धवं हत्वा रावणं राक्षसाधिपम्। माल्यवान् नाम वैदेहि गिरीणामुत्तमो गिरिः
राक्षसाधिपती रावणासह त्याचे पुत्र व नातेवाईकांचा वध केल्यानंतर, वैदेही, पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ असा मल्यवान नावाचा डोंगर आहे.
ततो गच्छति गोकर्णं पर्वतं केसरी हरिः। स च देवर्षिभिर्दिष्टः पिता मम महाकपिः। तीर्थे नदीपतेः पुण्ये शम्बसादनमुद्धरन्
त्यानंतर माझे वडील केसरी वानर, देवर्षींच्या सांगण्यावरून, नद्यांच्या अधिपतीच्या पवित्र तीरावर, शंभूचे पावन स्थान पुन्हा उभारण्यासाठी, गोकर्ण पर्वतावर गेले.
यस्याहं हरिणः क्षेत्रे जातो वातेन मैथिलि। हनूमानिति विख्यातो लोके स्वेनैव कर्मणा
मैथिली, त्या वानरांच्या प्रदेशात मी वायूपुत्र म्हणून जन्मलो. माझ्या कृत्यांमुळे मी जगात हनुमान म्हणून प्रसिद्ध आहे.
विश्वासार्थं तु वैदेहि भर्तुरुक्ता मया गुणाः। अचिरात् त्वामितो देवि राघवो नयिता ध्रुवम्
वैदेही, तुमचा विश्वास बसावा म्हणून मी तुमच्या पतीचे गुण सांगितले. लवकरच राघव तुम्हाला इथून नक्की घेऊन जाईल.