वञ्चयित्वा वने रामं मृगरूपेण मायया। स मार्गमाणस्तां देवीं रामः सीतामनिन्दिताम्
रावणाने मृगाचे रूप घेऊन रामाला जंगलात फसवले आणि जेव्हा राम तुला शोधत होता, तेव्हा, निष्कलंक सीते, त्याने तुला पळवले.
आससाद वने मित्रं सुग्रीवं नाम वानरम्। ततः स वालिनं हत्वा रामः परपुरंजयः
जंगलात त्याला सुग्रीव नावाचा वानरमित्र मिळाला. नंतर, शत्रूंच्या नगरींवर विजय मिळवणाऱ्या रामाने वालीचा वध केला.
आयच्छत् कपिराज्यं तु सुग्रीवाय महात्मने। सुग्रीवेणाभिसंदिष्टा हरयः कामरूपिणः
रामाने मोठ्या मनाच्या सुग्रीवाला वानरराज्य परत दिले. सुग्रीवाच्या आज्ञेने, इच्छेनुसार रूप धारण करणारे वानर—
दिक्षु सर्वासु तां देवीं विचिन्वन्तः सहस्रशः। अहं सम्पातिवचनाच्छतयोजनमायतम्
सर्व दिशांना त्या देवीचा शोध घेत होते. मी, संपातीच्या सांगण्यावरून, शंभर योजन रुंदीचा समुद्र ओलांडला.
तस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः समुद्रं वेगवान् प्लुतः। यथारूपां यथावर्णां यथालक्ष्मवतीं च ताम्
त्या विशाल नेत्रांच्या स्त्रीसाठी, मी वेगाने समुद्र पार केला आणि जशी वर्णन केली होती, तशीच रूप, रंग आणि सौंदर्य असलेली तिला पाहिले.
अश्रौषं राघवस्याहं सेयमासादिता मया। विररामैवमुक्त्वा स वाचं वानरपुंगवः
रामाने स्वतः मला सांगितले की, हीच ती सापडलेली आहे. असे म्हणून वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला तो गप्प बसला.
जानकी चापि तच्छ्रुत्वा विस्मयं परमं गता। ततः सा वक्रकेशान्ता सुकेशी केशसंवृतम्। उन्नम्य वदनं भीरुः शिंशपामन्ववैक्षत
हे ऐकून जानकीला अतिशय आश्चर्य वाटले. मग, वाकडी केसांची टोकं असलेली, सुंदर केसांनी झाकलेली, भीतीने थरथरणारी तिने आपले मुख वर केले आणि शिंशपा झाडाकडे पाहिले.
निशम्य सीता वचनं कपेश्च दिशश्च सर्वाः प्रदिशश्च वीक्ष्य। स्वयं प्रहर्षं परमं जगाम सर्वात्मना राममनुस्मरन्ती
संपूर्ण मनाने रामाचे स्मरण करत, सीतेने वानरराजाचे बोल ऐकले आणि सर्व दिशांना पाहून, ती स्वतः अत्यंत आनंदित झाली.
सा तिर्यगूर्ध्वं च तथा ह्यधस्ता- न्निरीक्षमाणा तमचिन्त्यबुद्धिम्। ददर्श पिंगाधिपतेरमात्यं वातात्मजं सूर्यमिवोदयस्थम्
ती वरतीने, वर पाहून आणि खाली पाहून, त्या तांबड्या रंगाच्या वानरराजाच्या मंत्र्याला, वाऱ्याच्या पुत्राला, जणू आकाशात उगवणाऱ्या सूर्यासारखा, ज्याची बुद्धी अगम्य आहे, तिने पाहिले.
thumb|द्वात्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे द्वात्रिंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील बत्तीसावा सर्ग ऐका.
ततः शाखान्तरे लीनं दृष्ट्वा चलितमानसा। वेष्टितार्जुनवस्त्रं तं विद्युत्संघातपिंगलम्
तेव्हा, त्या झाडाच्या फांदीत लपलेल्या त्याला पाहून, तिचे मन अस्वस्थ झाले; तो वीजेच्या झोतासारखा तांबूस आणि अर्जुनाच्या झाडाच्या सालीच्या वस्त्रात गुंडाळलेला होता.
सा ददर्श कपिं तत्र प्रश्रितं प्रियवादिनम्। फुल्लाशोकोत्कराभासं तप्तचामीकरेक्षणम्
तेथे तिने तो वानर पाहिला, तो नम्र होता, गोड बोलणारा होता, फुललेल्या अशोकाच्या फुलांसारखा तेजस्वी, आणि त्याच्या डोळ्यांत वितळलेल्या सोन्यासारखा झळाळ होता.
साथ दृष्ट्वा हरिश्रेष्ठं विनीतवदवस्थितम्। मैथिली चिन्तयामास विस्मयं परमं गता
मग, त्या ठिकाणी आदराने उभा असलेला श्रेष्ठ वानर पाहून, मैथिलीला फारच आश्चर्य वाटले आणि ती विचार करू लागली.
अहो भीममिदं सत्त्वं वानरस्य दुरासदम्। दुर्निरीक्ष्यमिदं मत्वा पुनरेव मुमोह सा
अरे, या वानराचे रूप किती भयंकर आहे, त्याच्याजवळ जाणे अशक्य आहे; त्याच्याकडे पाहणेही कठीण वाटले, म्हणून ती पुन्हा गोंधळली.
विललाप भृशं सीता करुणं भयमोहिता। राम रामेति दुःखार्ता लक्ष्मणेति च भामिनी
सीता भीती आणि गोंधळाने भरून, फार दुःखी होऊन करुणाने रडू लागली; 'राम!' असे हाक मारली, आणि 'लक्ष्मण!' असेही दुःखाने म्हणू लागली.
रुरोद सहसा सीता मन्दमन्दस्वरा सती। साथ दृष्ट्वा हरिवरं विनीतवदुपागतम्। मैथिली चिन्तयामास स्वप्नोऽयमिति भामिनी
अचानक, सीता मंद स्वरात रडू लागली; मग, आदराने जवळ आलेला श्रेष्ठ वानर पाहून, मैथिलीने विचार केला, 'हे तर स्वप्न असावे.'
सा वीक्षमाणा पृथुभुग्नवक्त्रं शाखामृगेन्द्रस्य यथोक्तकारम्। ददर्श पिंगप्रवरं महार्हं वातात्मजं बुद्धिमतां वरिष्ठम्
ती त्या वानरराजाच्या रुंद जबड्याच्या चेहऱ्याकडे पाहत होती, जसा वर्णन केला तसा; तिने तो तांबूस रंगाचा, अत्यंत मौल्यवान, वाऱ्याचा पुत्र, बुद्धिमानांत श्रेष्ठ आहे, असा पाहिला.
सा तं समीक्ष्यैव भृशं विपन्ना गतासुकल्पेव बभूव सीता। चिरेण संज्ञां प्रतिलभ्य चैवं विचिन्तयामास विशालनेत्रा
त्याला पाहून, सीता फारच घाबरली, जणू तिचा जीवच निघून गेला; बऱ्याच वेळाने शुद्धीवर येऊन, ती मोठ्या डोळ्यांनी विचार करू लागली.
स्वप्नो मयायं विकृतोऽद्य दृष्टः शाखामृगः शास्त्रगणैर्निषिद्धः। स्वस्त्यस्तु रामाय सलक्ष्मणाय तथा पितुर्मे जनकस्य राज्ञः
आज मी हा विचित्र वानर स्वप्नात पाहिला, जो स्वप्नशास्त्रानुसार वर्ज्य आहे; राम आणि लक्ष्मण यांना आणि माझ्या वडिलांना, जनक राजाला, कल्याण लाभो.
स्वप्नो हि नायं नहि मेऽस्ति निद्रा शोकेन दुःखेन च पीडितायाः। सुखं हि मे नास्ति यतो विहीना तेनेन्दुपूर्णप्रतिमाननेन
हे स्वप्न नाही, कारण मला झोपच लागत नाही—दुःख आणि शोकाने मी त्रस्त आहे. त्याच्या, पूर्ण चंद्रासारख्या चेहऱ्याच्या विरहाने, मला सुखच उरले नाही.
रामेति रामेति सदैव बुद्ध्या विचिन्त्य वाचा ब्रुवती तमेव। तस्यानुरूपं च कथां तदर्था- मेवं प्रपश्यामि तथा शृणोमि
मी नेहमीच मनात आणि बोलण्यात 'राम, राम' असेच म्हणते आणि त्याचाच विचार करते. त्याच्याशी संबंधित गोष्टीच मी पाहते आणि ऐकते.
अहं हि तस्याद्य मनोभवेन सम्पीडिता तद्गतसर्वभावा। विचिन्तयन्ती सततं तमेव तथैव पश्यामि तथा शृणोमि
आज मी त्याच्या प्रेमाने व्याकुळ झाले आहे, माझे सर्व मन त्याच्यात गुंतले आहे. मी नेहमी त्याचाच विचार करते, म्हणून त्यालाच पाहते आणि त्यालाच ऐकते.
मनोरथः स्यादिति चिन्तयामि तथापि बुद्ध्यापि वितर्कयामि। किं कारणं तस्य हि नास्ति रूपं सुव्यक्तरूपश्च वदत्ययं माम्
हा माझा मनोकामना पूर्ण झाली असावी का, असे मी विचार करते. तरीही मी मनाने विचार करते—याचे कारण काय, कारण त्याचे रूप इथे नाही, पण हा माझ्यासमोर स्पष्टपणे बोलतो आहे.
नमोऽस्तु वाचस्पतये सवज्रिणे स्वयम्भुवे चैव हुताशनाय। अनेन चोक्तं यदिदं ममाग्रतो वनौकसा तच्च तथास्तु नान्यथा
वाचस्पती, वज्रधारी, स्वयंभू आणि अग्निदेव यांना नमस्कार असो! या वनवासीने माझ्यासमोर जे काही सांगितले, ते तसेच घडो, दुसरे काही होऊ नये.
thumb|त्रयस्त्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे त्रयस्त्रिंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील तेहतीसावा सर्ग ऐका.
सोऽवतीर्य द्रुमात् तस्माद् विद्रुमप्रतिमाननः। विनीतवेषः कृपणः प्रणिपत्योपसृत्य च
मग, त्या झाडावरून खाली उतरून, प्रवाळासारखा तेजस्वी चेहरा असलेला, नम्र वेशातील आणि दुःखी दिसणारा, तो नम्रपणे वाकून पुढे आला.
तामब्रवीन्महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः। शिरस्यञ्जलिमाधाय सीतां मधुरया गिरा
महाबलवान आणि वायुपुत्र हनुमान यांनी डोक्यावर हात जोडून, गोड शब्दांत सीतेला म्हणाले.
का नु पद्मपलाशाक्षि क्लिष्टकौशेयवासिनि। द्रुमस्य शाखामालम्ब्य तिष्ठसि त्वमनिन्दिते
कमळासारख्या डोळ्यांची, मळलेला रेशमी पोशाख घातलेली, या झाडाच्या फांदीवर उभी असलेली तू कोण आहेस, हे निष्पापे?
किमर्थं तव नेत्राभ्यां वारि स्रवति शोकजम्। पुण्डरीकपलाशाभ्यां विप्रकीर्णमिवोदकम्
तुझ्या डोळ्यांतून दुःखाने आलेले अश्रू का वाहत आहेत? कमळाच्या किंवा पळसाच्या पानांवरून पाणी सांडल्यासारखे वाटते.
सुराणामसुराणां च नागगन्धर्वरक्षसाम्। यक्षाणां किंनराणां च का त्वं भवसि शोभने
देव, असुर, नाग, गंधर्व, राक्षस, यक्ष किंवा किन्नर यांच्यातील तू कोण आहेस, हे सुंदर स्त्री?