भुजश्च चार्वञ्चितवृत्तपीनः परार्घ्यकालागुरुचन्दनार्हः। अनुत्तमेनाघ्युषितः प्रियेण चिरेण वामः समवेपताशु
तिचा डावा हात, सुंदर, गोल आणि भरगच्च, उत्तम अगरू आणि चंदन लावण्यास योग्य, प्रियकराच्या स्पर्शावाचून खूप दिवस गेलेला, अचानक थरथरला.
गजेन्द्रहस्तप्रतिमश्च पीन- स्तयोर्द्वयोः संहतयोस्तु जातः। प्रस्पन्दमानः पुनरूरुरस्या रामं पुरस्तात् स्थितमाचचक्षे
तिची जाडजूड आणि दुसऱ्या पायाशी जुळलेली मांडी, गजेंद्राच्या सोंडेप्रमाणे, पुन्हा थरथरू लागली, जणू काही राम समोर उभा आहे असे सांगत होती.
शुभं पुनर्हेमसमानवर्ण- मीषद्रजोध्वस्तमिवातुलाक्ष्याः। वासः स्थितायाः शिखराग्रदन्त्याः किंचित् परिस्रंसत चारुगात्र्याः
पुन्हा, तिच्या अंगावरचे सोन्यासारखे शुभ्र आणि थोडे धूळ लागलेले वस्त्र, ती शिखरावर उभी असताना, तिच्या सुंदर देहावरून किंचित घसरले.
एतैर्निमित्तैरपरैश्च सुभ्रूः संचोदिता प्रागपि साधुसिद्धैः। वातातपक्लान्तमिव प्रणष्टं वर्षेण बीजं प्रतिसंजहर्ष
या आणि इतर शुभ शकुनांनी, तसेच पूर्वीही सज्जनांनी ओळखलेल्या चिन्हांनी, सुंदर भुवया असलेल्या तिला, वारा आणि उन्हाने सुकलेल्या बीजाला पावसाने जशी ताजगी येते, तशी नव्याने उमेद आली.
तस्याः पुनर्बिम्बफलोपमोष्ठं स्वक्षिभ्रुकेशान्तमरालपक्ष्म। वक्त्रं बभासे सितशुक्लदंष्ट्रं राहोर्मुखाच्चन्द्र इव प्रमुक्तः
तिचे बिंबफळासारखे ओठ, डोळे, भुवया आणि केसांनी वेढलेले, लांब पापण्या आणि शुभ्र दात असलेले मुख, राहूच्या तोंडातून सुटलेल्या चंद्रासारखे तेजस्वी दिसत होते.
सा वीतशोका व्यपनीततन्द्रा शान्तज्वरा हर्षविबुद्धसत्त्वा। अशोभतार्या वदनेन शुक्ले शीतांशुना रात्रिरिवोदितेन
दुःख नाहीसे झाले, थकवा गेला, ताप शांत झाला, आनंदाने मन जागे झाले, आणि तिचे गोरे मुख चंद्राच्या प्रकाशात उजळलेल्या रात्रीसारखे शोभून दिसत होते.
thumb|त्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे त्रिंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील तिसावा सर्ग ऐका.
हनुमानपि विक्रान्तः सर्वं शुश्राव तत्त्वतः। सीतायास्त्रिजटायाश्च राक्षसीनां च तर्जितम्
पराक्रमी हनुमानाने, सीता, त्रिजटा आणि राक्षसी यांच्या धमक्या नीट ऐकल्या.
अवेक्षमाणस्तां देवीं देवतामिव नन्दने। ततो बहुविधां चिन्तां चिन्तयामास वानरः
नंदनवनातील देवतेसारख्या त्या देवीकडे पाहताना, त्या वानराने मनात अनेक विचार केले.
यां कपीनां सहस्राणि सुबहून्ययुतानि च। दिक्षु सर्वासु मार्गन्ते सेयमासादिता मया
जिच्या शोधासाठी हजारो आणि लाखो वानरांनी सर्व दिशांना शोध घेतला, ती मला आता सापडली आहे.
चारेण तु सुयुक्तेन शत्रोः शक्तिमवेक्षता। गूढेन चरता तावदवेक्षितमिदं मया
शत्रूची ताकद जाणून घेण्यासाठी, गुप्तपणे वावरत असताना, मी हे सर्व नीट पाहिले.
राक्षसानां विशेषश्च पुरी चेयं निरीक्षिता। राक्षसाधिपतेरस्य प्रभावो रावणस्य च
राक्षसांचे वेगळेपण, ही नगरी, आणि राक्षसाधिपती रावणाची सत्ता, मी सर्व नीट पाहिली.
यथा तस्याप्रमेयस्य सर्वसत्त्वदयावतः। समाश्वासयितुं भार्यां पतिदर्शनकांक्षिणीम्
सर्व सत्त्वांवर दया असलेल्या त्या अपरिमित रामाच्या पत्नीला, जी पतीच्या दर्शनाची आस धरून आहे, मी कसे धीर द्यावा?
अहमाश्वासयाम्येनां पूर्णचन्द्रनिभाननाम्। अदृष्टदुःखां दुःखस्य न ह्यन्तमधिगच्छतीम्
पूर्ण चंद्रासारखे मुख असलेल्या, कधीच दुःख न पाहिलेल्या आणि दुःखाचा शेवट न सापडलेल्या तिला मी धीर देईन.
यदि ह्यहं सतीमेनां शोकोपहतचेतनाम्। अनाश्वास्य गमिष्यामि दोषवद् गमनं भवेत्
जर मी या सतीला, जी दुःखाने व्याकुळ झाली आहे, धीर न देता निघून गेलो, तर माझं जाणं चुकीचं ठरेल.
गते हि मयि तत्रेयं राजपुत्री यशस्विनी। परित्राणमपश्यन्ती जानकी जीवितं त्यजेत्
मी इथून गेलो, आणि ही कीर्तीमान राजकन्या जानकी तिला कुठेच आधार नाही असं पाहिलं, तर ती आपलं प्राण सोडू शकते.
यथा च स महाबाहुः पूर्णचन्द्रनिभाननः। समाश्वासयितुं न्याय्यः सीतादर्शनलालसः
जसा तो बलवान, पूर्णचंद्रासारखा तेजस्वी चेहरा असलेला, सीतेला भेटायला आणि तिला धीर द्यायला योग्यच आहे, तसंच मला वाटतं.
निशाचरीणां प्रत्यक्षमक्षमं चाभिभाषितम्। कथं नु खलु कर्तव्यमिदं कृच्छ्रगतो ह्यहम्
रात्रीच्या या राक्षसी स्त्रिया जे बोलतात ते सहन करणं कठीण आहे; या कठीण प्रसंगी मी काय करावं हेच समजत नाही.
अनेन रात्रिशेषेण यदि नाश्वास्यते मया। सर्वथा नास्ति संदेहः परित्यक्ष्यति जीवितम्
या उरलेल्या रात्रीत मी तिला धीर दिला नाही, तर ती नक्कीच आपलं प्राण सोडेल, यात शंका नाही.
रामस्तु यदि पृच्छेन्मां किं मां सीताब्रवीद्वचः। किमहं तं प्रतिब्रूयामसम्भाष्य सुमध्यमाम्
रामाने मला विचारलं, 'सीतेने तुला काय सांगितलं?' तर मी त्या सुंदर स्त्रीशी न बोलता त्याला काय उत्तर देऊ?
सीतासंदेशरहितं मामितस्त्वरया गतम्। निर्दहेदपि काकुत्स्थः क्रोधतीव्रेण चक्षुषा
मी इथून घाईघाईने सीतेचा संदेश न घेता गेलो, तर काकुत्स्थ आपल्या प्रचंड रागाने मला नजरेने जाळू शकतो.
यदि वोद्योजयिष्यामि भर्तारं रामकारणात्। व्यर्थमागमनं तस्य ससैन्यस्य भविष्यति
मी जर रामाला तिच्यासाठी कारण न सांगता बोलावलं, तर त्याचं आणि त्याच्या सैन्याचं येणं व्यर्थ जाईल.
अन्तरं त्वहमासाद्य राक्षसीनामवस्थितः। शनैराश्वासयाम्यद्य संतापबहुलामिमाम्
राक्षसींच्या मध्ये योग्य संधी मिळाल्यावर, मी आज या दुःखाने भरलेल्या सीतेला हळूवारपणे धीर देईन.
अहं ह्यतितनुश्चैव वानरश्च विशेषतः। वाचं चोदाहरिष्यामि मानुषीमिह संस्कृताम्
मी खूपच बारीक आहे आणि विशेषतः वानर आहे, म्हणून मी इथे माणसांची नीट बोलली जाणारी भाषा वापरीन.
यदि वाचं प्रदास्यामि द्विजातिरिव संस्कृताम्। रावणं मन्यमाना मां सीता भीता भविष्यति
मी जर द्विजासारखी शुद्ध भाषा बोलली, तर सीता मला रावण समजून घाबरेल.
अवश्यमेव वक्तव्यं मानुषं वाक्यमर्थवत्। मया सान्त्वयितुं शक्या नान्यथेयमनिन्दिता
माझ्या कडून अर्थपूर्ण माणसांचीच भाषा बोलणं आवश्यक आहे; या निष्पापेला दुसऱ्या कोणत्याही प्रकारे धीर देता येणार नाही.
सेयमालोक्य मे रूपं जानकी भाषितं तथा। रक्षोभिस्त्रासिता पूर्वं भूयस्त्रासमुपैष्यति
जानकीने माझं रूप आणि बोलणं पाहिलं, तर आधी राक्षसांनी घाबरवलेली असल्यामुळे ती पुन्हा घाबरेल.
ततो जातपरित्रासा शब्दं कुर्यान्मनस्विनी। जानाना मां विशालाक्षी रावणं कामरूपिणम्
मग ती मोठ्या भीतीने आवाज काढू शकते, आणि मोठ्या डोळ्यांची, समजूतदार सीता मला कामरूपी रावण समजेल.
सीतया च कृते शब्दे सहसा राक्षसीगणः। नानाप्रहरणो घोरः समेयादन्तकोपमः
सीतेने जर आवाज केला, तर ताबडतोब अनेक शस्त्रांनी सज्ज, भीतीदायक अशा राक्षसी एकत्र येतील.
ततो मां सम्परिक्षिप्य सर्वतो विकृताननाः। वधे च ग्रहणे चैव कुर्युर्यत्नं महाबलाः
मग त्या सगळ्या बाजूंनी मला घेरून, विचित्र चेहऱ्यांनी, मला पकडण्यासाठी किंवा मारण्यासाठी जोर लावतील.