मोघो हि धर्मश्चरितो ममायं तथैकपत्नीत्वमिदं निरर्थकम्। या त्वां न पश्यामि कृशा विवर्णा हीना त्वया संगमने निराशा
खरंच, माझं धर्माचरण व्यर्थ गेलं आणि एकपत्नीव्रतही निरर्थक ठरलं, कारण मी तुला पाहू शकत नाही—मी कृश, मलिन, आणि तुझ्या संगाच्या आशेपासून वंचित आहे.
पितुर्निदेशं नियमेन कृत्वा वनान्निवृत्तश्चरितव्रतश्च। स्त्रीभिस्तु मन्ये विपुलेक्षणाभिः संरंस्यसे वीतभयः कृतार्थः
तू वडिलांचा आदेश काटेकोरपणे पाळून, वनातून परत येऊन, व्रत पूर्ण केल्यावर, मी असं वाटतं, की तू निर्भय आणि कृतार्थ होऊन, मोठ्या डोळ्यांच्या स्त्रियांमध्ये रममाण होशील.
अहं तु राम त्वयि जातकामा चिरं विनाशाय निबद्धभावा। मोघं चरित्वाथ तपो व्रतं च त्यक्ष्यामि धिग्जीवितमल्पभाग्याम्
पण मी, हे राम, तुझ्यावर प्रेम करणारी आणि फार दिवसांपासून विनाशाला बांधलेली, व्यर्थ तप आणि व्रत आचरून, हे अल्पभाग्याचं दुःखद जीवन सोडून देईन.
संजीवितं क्षिप्रमहं त्यजेयं विषेण शस्त्रेण शितेन वापि। विषस्य दाता न तु मेऽस्ति कश्चि- च्छस्त्रस्य वा वेश्मनि राक्षसस्य
मी हे जीवन पटकन विषाने किंवा तीक्ष्ण शस्त्राने संपवू शकते, पण या राक्षसाच्या घरात मला ना विष देणारा आहे, ना शस्त्र मिळवून देणारा.
शोकाभितप्ता बहुधा विचिन्त्य सीताथ वेणीग्रथनं गृहीत्वा। उद्बद्ध्य वेण्युद्ग्रथनेन शीघ्र- महं गमिष्यामि यमस्य मूलम्
अनेक प्रकारे विचार करत, दुःखाने व्याकुळ झालेली सीता, मग आपल्या वेणीचा गाठ हातात धरते आणि ठरवते—'या वेणीने मी लवकरच यमाच्या घरात जाईन.'
उपस्थिता सा मृदुसर्वगात्री शाखां गृहीत्वा च नगस्य तस्य। तस्यास्तु रामं परिचिन्तयन्त्या रामानुजं स्वं च कुलं शुभांग्याः
मऊशारिर असलेली ती, त्या झाडाची फांदी धरून उभी राहिली; आणि शुभांग असलेली ती, राम, लक्ष्मण आणि आपल्या घरच्यांचा विचार करू लागली.
तस्या विशोकानि तदा बहूनि धैर्यार्जितानि प्रवराणि लोके। प्रादुर्निमित्तानि तदा बभूवुः पुरापि सिद्धान्युपलक्षितानि
त्या वेळी तिच्या मनात धैर्याने मिळवलेल्या, जगात प्रसिद्ध अशा अनेक शुभ शकुन प्रकट झाले, जे पूर्वीही सिद्ध लोकांनी ओळखले होते.
thumb|एकोनत्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील एकोणतीसावा सर्ग ऐका.
तथागतां तां व्यथितामनिन्दितां व्यतीतहर्षां परिदीनमानसाम्। शुभां निमित्तानि शुभानि भेजिरे नरं श्रिया जुष्टमिवोपसेविनः
ती आली होती, दुःखी होती, निर्दोष होती, आनंद हरवलेला होता, मन खचलेले होते. अशा वेळी, जसा भाग्यवान माणसाजवळ शुभ शकुन येतात, तसे तिच्याजवळ शुभ शकुन आले.
तस्याः शुभं वाममरालपक्ष्म- राज्यावृतं कृष्णविशालशुक्लम्। प्रास्पन्दतैकं नयनं सुकेश्या मीनाहतं पद्ममिवाभिताम्रम्
सुंदर केसांची ती, तिच्या डाव्या डोळ्याच्या लांब पापण्या, काळ्या आणि मोठ्या पांढऱ्या डोळ्यांनी वेढलेला, माशाने हलवलेल्या लाल कमळासारखा हलू लागला.
भुजश्च चार्वञ्चितवृत्तपीनः परार्घ्यकालागुरुचन्दनार्हः। अनुत्तमेनाघ्युषितः प्रियेण चिरेण वामः समवेपताशु
तिचा डावा हात, सुंदर, गोल आणि भरगच्च, उत्तम अगरू आणि चंदन लावण्यास योग्य, प्रियकराच्या स्पर्शावाचून खूप दिवस गेलेला, अचानक थरथरला.
गजेन्द्रहस्तप्रतिमश्च पीन- स्तयोर्द्वयोः संहतयोस्तु जातः। प्रस्पन्दमानः पुनरूरुरस्या रामं पुरस्तात् स्थितमाचचक्षे
तिची जाडजूड आणि दुसऱ्या पायाशी जुळलेली मांडी, गजेंद्राच्या सोंडेप्रमाणे, पुन्हा थरथरू लागली, जणू काही राम समोर उभा आहे असे सांगत होती.
शुभं पुनर्हेमसमानवर्ण- मीषद्रजोध्वस्तमिवातुलाक्ष्याः। वासः स्थितायाः शिखराग्रदन्त्याः किंचित् परिस्रंसत चारुगात्र्याः
पुन्हा, तिच्या अंगावरचे सोन्यासारखे शुभ्र आणि थोडे धूळ लागलेले वस्त्र, ती शिखरावर उभी असताना, तिच्या सुंदर देहावरून किंचित घसरले.
एतैर्निमित्तैरपरैश्च सुभ्रूः संचोदिता प्रागपि साधुसिद्धैः। वातातपक्लान्तमिव प्रणष्टं वर्षेण बीजं प्रतिसंजहर्ष
या आणि इतर शुभ शकुनांनी, तसेच पूर्वीही सज्जनांनी ओळखलेल्या चिन्हांनी, सुंदर भुवया असलेल्या तिला, वारा आणि उन्हाने सुकलेल्या बीजाला पावसाने जशी ताजगी येते, तशी नव्याने उमेद आली.
तस्याः पुनर्बिम्बफलोपमोष्ठं स्वक्षिभ्रुकेशान्तमरालपक्ष्म। वक्त्रं बभासे सितशुक्लदंष्ट्रं राहोर्मुखाच्चन्द्र इव प्रमुक्तः
तिचे बिंबफळासारखे ओठ, डोळे, भुवया आणि केसांनी वेढलेले, लांब पापण्या आणि शुभ्र दात असलेले मुख, राहूच्या तोंडातून सुटलेल्या चंद्रासारखे तेजस्वी दिसत होते.
सा वीतशोका व्यपनीततन्द्रा शान्तज्वरा हर्षविबुद्धसत्त्वा। अशोभतार्या वदनेन शुक्ले शीतांशुना रात्रिरिवोदितेन
दुःख नाहीसे झाले, थकवा गेला, ताप शांत झाला, आनंदाने मन जागे झाले, आणि तिचे गोरे मुख चंद्राच्या प्रकाशात उजळलेल्या रात्रीसारखे शोभून दिसत होते.
thumb|त्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे त्रिंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील तिसावा सर्ग ऐका.
हनुमानपि विक्रान्तः सर्वं शुश्राव तत्त्वतः। सीतायास्त्रिजटायाश्च राक्षसीनां च तर्जितम्
पराक्रमी हनुमानाने, सीता, त्रिजटा आणि राक्षसी यांच्या धमक्या नीट ऐकल्या.
अवेक्षमाणस्तां देवीं देवतामिव नन्दने। ततो बहुविधां चिन्तां चिन्तयामास वानरः
नंदनवनातील देवतेसारख्या त्या देवीकडे पाहताना, त्या वानराने मनात अनेक विचार केले.
यां कपीनां सहस्राणि सुबहून्ययुतानि च। दिक्षु सर्वासु मार्गन्ते सेयमासादिता मया
जिच्या शोधासाठी हजारो आणि लाखो वानरांनी सर्व दिशांना शोध घेतला, ती मला आता सापडली आहे.
चारेण तु सुयुक्तेन शत्रोः शक्तिमवेक्षता। गूढेन चरता तावदवेक्षितमिदं मया
शत्रूची ताकद जाणून घेण्यासाठी, गुप्तपणे वावरत असताना, मी हे सर्व नीट पाहिले.
राक्षसानां विशेषश्च पुरी चेयं निरीक्षिता। राक्षसाधिपतेरस्य प्रभावो रावणस्य च
राक्षसांचे वेगळेपण, ही नगरी, आणि राक्षसाधिपती रावणाची सत्ता, मी सर्व नीट पाहिली.
यथा तस्याप्रमेयस्य सर्वसत्त्वदयावतः। समाश्वासयितुं भार्यां पतिदर्शनकांक्षिणीम्
सर्व सत्त्वांवर दया असलेल्या त्या अपरिमित रामाच्या पत्नीला, जी पतीच्या दर्शनाची आस धरून आहे, मी कसे धीर द्यावा?
अहमाश्वासयाम्येनां पूर्णचन्द्रनिभाननाम्। अदृष्टदुःखां दुःखस्य न ह्यन्तमधिगच्छतीम्
पूर्ण चंद्रासारखे मुख असलेल्या, कधीच दुःख न पाहिलेल्या आणि दुःखाचा शेवट न सापडलेल्या तिला मी धीर देईन.
यदि ह्यहं सतीमेनां शोकोपहतचेतनाम्। अनाश्वास्य गमिष्यामि दोषवद् गमनं भवेत्
जर मी या सतीला, जी दुःखाने व्याकुळ झाली आहे, धीर न देता निघून गेलो, तर माझं जाणं चुकीचं ठरेल.
गते हि मयि तत्रेयं राजपुत्री यशस्विनी। परित्राणमपश्यन्ती जानकी जीवितं त्यजेत्
मी इथून गेलो, आणि ही कीर्तीमान राजकन्या जानकी तिला कुठेच आधार नाही असं पाहिलं, तर ती आपलं प्राण सोडू शकते.
यथा च स महाबाहुः पूर्णचन्द्रनिभाननः। समाश्वासयितुं न्याय्यः सीतादर्शनलालसः
जसा तो बलवान, पूर्णचंद्रासारखा तेजस्वी चेहरा असलेला, सीतेला भेटायला आणि तिला धीर द्यायला योग्यच आहे, तसंच मला वाटतं.
निशाचरीणां प्रत्यक्षमक्षमं चाभिभाषितम्। कथं नु खलु कर्तव्यमिदं कृच्छ्रगतो ह्यहम्
रात्रीच्या या राक्षसी स्त्रिया जे बोलतात ते सहन करणं कठीण आहे; या कठीण प्रसंगी मी काय करावं हेच समजत नाही.
अनेन रात्रिशेषेण यदि नाश्वास्यते मया। सर्वथा नास्ति संदेहः परित्यक्ष्यति जीवितम्
या उरलेल्या रात्रीत मी तिला धीर दिला नाही, तर ती नक्कीच आपलं प्राण सोडेल, यात शंका नाही.
रामस्तु यदि पृच्छेन्मां किं मां सीताब्रवीद्वचः। किमहं तं प्रतिब्रूयामसम्भाष्य सुमध्यमाम्
रामाने मला विचारलं, 'सीतेने तुला काय सांगितलं?' तर मी त्या सुंदर स्त्रीशी न बोलता त्याला काय उत्तर देऊ?