पाण्डुरर्षभयुक्तेन रथेनाष्टयुजा स्वयम्। इहोपयातः काकुत्स्थः सीतया सह भार्यया
'काकुत्स्थ स्वतः, आपल्या पत्नी सीतेसह, आठ पांढऱ्या बैलांनी ओढलेल्या रथात इथे आला.'
शुक्लमाल्याम्बरधरो लक्ष्मणेन सहागतः। ततोऽन्यत्र मया दृष्टो रामः सत्यपराक्रमः
'पांढरी फुले आणि वस्त्रे घालून, तो लक्ष्मणासोबत आला; मग दुसरीकडे मी सत्यपराक्रमी रामाला पाहिले.'
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह वीर्यवान्। आरुह्य पुष्पकं दिव्यं विमानं सूर्यसंनिभम्
शूर राम आपल्या भाऊ लक्ष्मण आणि सीता यांच्या सोबत सूर्यासारख्या तेजस्वी दिव्य पुष्पक विमानावर चढला.
उत्तरां दिशमालोच्य प्रस्थितः पुरुषोत्तमः। एवं स्वप्ने मया दृष्टो रामो विष्णुपराक्रमः
उत्तर दिशेकडे पाहून श्रेष्ठ पुरुष राम निघाला; माझ्या स्वप्नात मी विष्णूसारखा पराक्रमी राम पाहिला.
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह भार्यया। न हि रामो महातेजाः शक्यो जेतुं सुरासुरैः
लक्ष्मण या भावासोबत आणि पत्नी सीतेसह मी त्याला पाहिलं; कारण तेजस्वी रामाला देव किंवा राक्षस कोणीही जिंकू शकत नाही.
राक्षसैर्वापि चान्यैर्वा स्वर्गः पापजनैरिव। रावणश्च मया दृष्टो मुण्डस्तैलसमुक्षितः
राक्षस किंवा इतर कुणालाही, जसं पापी लोकांना स्वर्ग मिळत नाही, तसं रामाला हरवता येत नाही; मी रावणालाही पाहिलं, त्याचं डोकं मुंडकं होतं आणि तेल लावलेलं होतं.
रक्तवासाः पिबन्मत्तः करवीरकृतस्रजः। विमानात् पुष्पकादद्य रावणः पतितः क्षितौ
रक्तवर्णी वस्त्र घातलेला, मद्यपान करत, करवीराच्या फुलांच्या माळा घातलेल्या रावणाला मी पाहिलं; आज तो पुष्पक विमानातून खाली जमिनीवर पडला.
कृष्यमाणः स्त्रिया मुण्डो दृष्टः कृष्णाम्बरः पुनः। रथेन खरयुक्तेन रक्तमाल्यानुलेपनः
एका स्त्रीने ओढत नेलेला, मुंडकं डोकं, काळ्या वस्त्रात, पुन्हा मी त्याला पाहिलं; गाढवांनी ओढलेल्या रथात, लाल माळा आणि उटणे लावलेला.
पिबंस्तैलं हसन्नृत्यन् भ्रान्तचित्ताकुलेन्द्रियः। गर्दभेन ययौ शीघ्रं दक्षिणां दिशमास्थितः
तेल पित, हसत, नाचत, मन गोंधळलेलं आणि इंद्रिये अस्वस्थ झालेली; तो गाढवावर बसून दक्षिण दिशेला वेगाने गेला.
पुनरेव मया दृष्टो रावणो राक्षसेश्वरः। पतितोऽवाक्शिरा भूमौ गर्दभाद् भयमोहितः
पुन्हा मी राक्षसांचा राजा रावण पाहिला, तो गाढवामुळे घाबरून आणि गोंधळून डोकं खाली पडला होता.
दुर्गन्धं दुःसहं घोरं तिमिरं नरकोपमम्। मलपङ्कं प्रविश्याशु मग्नस्तत्र स रावणः
दुर्गंधी, असह्य, भयंकर अंधारात, नरकासारख्या घाण आणि चिखलाने भरलेल्या जागेत रावण पटकन बुडाला.
प्रस्थितो दक्षिणामाशां प्रविष्टोऽकर्दमं ह्रदम्। कण्ठे बद्ध्वा दशग्रीवं प्रमदा रक्तवासिनी
दक्षिण दिशेला निघून, चिखलाच्या तलावात शिरला; लाल वस्त्र घातलेल्या स्त्रीने दहा डोक्यांच्या रावणाच्या गळ्यात दोरी बांधली.
काली कर्दमलिप्तांगी दिशं याम्यां प्रकर्षति। एवं तत्र मया दृष्टः कुम्भकर्णो महाबलः
काळी, चिखलाने माखलेली ती स्त्री त्याला दक्षिण दिशेला ओढत होती; तिथेच मी बलाढ्य कुंभकर्ण पाहिला.
रावणस्य सुताः सर्वे मुण्डास्तैलसमुक्षिताः। वराहेण दशग्रीवः शिशुमारेण चेन्द्रजित्
रावणाची सर्व मुलं, डोक्याला तेल लावलेली, तिथे होती; दहा डोक्यांचा रावण वराहावर बसला होता, आणि इंद्रजित शिशुमारावर.
उष्ट्रेण कुम्भकर्णश्च प्रयातो दक्षिणां दिशम्। एकस्तत्र मया दृष्टः श्वेतच्छत्रो विभीषणः
कुंभकर्ण उंटावर बसून दक्षिण दिशेला गेला; आणि तिथे मी एकटा, पांढऱ्या छत्रासह विभीषण पाहिला.
शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः। शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्नृत्तगीतैरलंकृतः
त्याने पांढऱ्या फुलांच्या माळा आणि वस्त्र परिधान केली होती, पांढऱ्या सुवासिक उटण्याने अंग माखलं होतं; शंख, डुगडुग्यांचा गजर, नृत्य आणि गाण्यांनी तो सजला होता.
आरुह्य शैलसंकाशं मेघस्तनितनिःस्वनम्। चतुर्दन्तं गजं दिव्यमास्ते तत्र विभीषणः
डोंगरासारख्या, मेघगर्जनेसारखा आवाज करणाऱ्या, चार सोंडांचा दिव्य हत्ती चढून विभीषण तिथे बसला होता.
चतुर्भिः सचिवैः सार्धं वैहायसमुपस्थितः
तो चार मंत्र्यांसह आकाशातून आला.
समाजश्च महान् वृत्तो गीतवादित्रनिःस्वनः। पिबतां रक्तमाल्यानां रक्षसां रक्तवाससाम्
तेथे मोठा मेळावा जमला, गाण्यांच्या आणि वाद्यांच्या आवाजाने गूंजत होता; लाल माळा आणि लाल वस्त्र घातलेल्या राक्षसांनी रक्त पित होते.
लङ्का चेयं पुरी रम्या सवाजिरथकुञ्जरा। सागरे पतिता दृष्टा भग्नगोपुरतोरणा
ही सुंदर लंका नगरी, घोडे, रथ आणि हत्ती असलेली, समुद्रात पडलेली दिसली, तिची बुरुजं आणि तोरणं तुटलेली होती.
लङ्का दृष्टा मया स्वप्ने रावणेनाभिरक्षिता। दग्धा रामस्य दूतेन वानरेण तरस्विना
माझ्या स्वप्नात मला लंका दिसली, रावणाने जपलेली, आणि रामाच्या वेगवान वानर दूताने जाळलेली.
पीत्वा तैलं प्रमत्ताश्च प्रहसन्त्यो महास्वनाः। लङ्कायां भस्मरूक्षायां सर्वा राक्षसयोषितः
तेल प्यायल्या नंतर, नशेत आणि मोठ्याने हसत, लंकेतल्या सर्व राक्षसी स्त्रिया राखेने माखलेल्या दिसल्या.
कुम्भकर्णादयश्चेमे सर्वे राक्षसपुंगवाः। रक्तं निवसनं गृह्य प्रविष्टा गोमयह्रदम्
कुंभकर्ण आणि इतर सर्व मोठे राक्षस, लाल वस्त्रे घेऊन, गायीच्या शेणाच्या तळ्यात शिरले.
अपगच्छत पश्यध्वं सीतामाप्नोति राघवः। घातयेत् परमामर्षी युष्मान् सार्धं हि राक्षसैः
सगळे निघून जा, स्वतः पाहा—राघव सीतेला मिळवणारच; तो प्रचंड रागाने तुम्हा सर्वांना राक्षसांसह संपवेल.
प्रियां बहुमतां भार्यां वनवासमनुव्रताम्। भर्त्सितां तर्जितां वापि नानुमंस्यति राघवः
आपली प्रिय, मानलेली, वनवासात निष्ठावान पत्नी जर अपमानित किंवा धमकावली गेली, तर राघव कधीच ते सहन करणार नाही.
तदलं क्रूरवाक्यैश्च सान्त्वमेवाभिधीयताम्। अभियाचाम वैदेहीमेतद्धि मम रोचते
आता पुरे, कठोर बोलू नका; फक्त गोड शब्द बोला. आपण वैदेहीला विनंती करूया—हेच मला योग्य वाटते.
यस्या ह्येवंविधः स्वप्नो दुःखितायाः प्रदृश्यते। सा दुःखैर्बहुभिर्मुक्ता प्रियं प्राप्नोत्यनुत्तमम्
जिच्या स्वप्नात असे काही दिसते, ती दुःखात असली तरी, अनेक दुःखांतून मुक्त होऊन, तिला आपला प्रिय मिळेल.
भर्त्सितामपि याचध्वं राक्षस्यः किं विवक्षया। राघवाद्धि भयं घोरं राक्षसानामुपस्थितम्
ती अपमानित झाली असली तरी, राक्षसीनो, तिची विनंती करा; आणखी काही बोलण्यात अर्थ नाही. राघवाकडून मोठे भय राक्षसांवर आले आहे.
प्रणिपातप्रसन्ना हि मैथिली जनकात्मजा। अलमेषा परित्रातुं राक्षस्यो महतो भयात्
जनकनंदिनी मैथिली नम्रतेने सहज प्रसन्न होते; तीच मोठ्या संकटातून राक्षसींचे रक्षण करू शकते.
अपि चास्या विशालाक्ष्या न किंचिदुपलक्षये। विरूपमपि चांगेषु सुसूक्ष्ममपि लक्षणम्
या विशाल नेत्रांच्या स्त्रीच्या अंगावर मला कुठेही, अगदी लहानसुद्धा, कोणताही दोष किंवा खुण दिसत नाही.