धन्याः खलु महात्मानो मुनयः सत्यसम्मताः। जितात्मानो महाभागा येषां न स्तः प्रियाप्रिये
खरंच, ते महात्मा, सत्यप्रिय ऋषी, ज्यांनी मन जिंकले आहे आणि ज्यांच्यासाठी प्रिय-अप्रिय काहीच उरले नाही, ते खूपच भाग्यवान आहेत.
प्रियान्न सम्भवेद् दुःखमप्रियादधिकं भवेत्। ताभ्यां हि ते वियुज्यन्ते नमस्तेषां महात्मनाम्
प्रिय व्यक्तीमुळे दुःख होते, अप्रियामुळे त्याहून जास्त होऊ शकते; पण असे महात्मे या दोन्हीपासून अलिप्त राहतात, त्यांना माझा नमस्कार.
साहं त्यक्ता प्रियेणैव रामेण विदितात्मना। प्राणांस्त्यक्ष्यामि पापस्य रावणस्य गता वशम्
माझ्या प्रिय, आत्मज्ञान असलेल्या रामाने मला सोडले आहे; आता मी पापी रावणाच्या अधीन जाऊन आपले प्राण सोडीन.
thumb|सप्तविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे सप्तविंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकीरामायणातील सुंदरकांडाचा सत्ताविसावा सर्ग ऐका.
इत्युक्ताः सीतया घोरं राक्षस्यः क्रोधमूर्च्छिताः। काश्चिज्जग्मुस्तदाख्यातुं रावणस्य दुरात्मनः
सीतेने असे बोलताच, त्या राक्षसी स्त्रिया प्रचंड रागावल्या आणि काही जणी ताबडतोब त्या दुष्ट रावणाकडे ही बातमी सांगायला गेल्या.
ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यो भीमदर्शनाः। पुनः परुषमेकार्थमनर्थार्थमथाब्रुवन्
नंतर त्या भयंकर दिसणाऱ्या राक्षसी पुन्हा सीतेजवळ आल्या आणि एकाच अर्थाची, पण खूप कठोर आणि वाईट हेतूची वचने बोलू लागल्या.
अद्येदानीं तवानार्ये सीते पापविनिश्चये। राक्षस्यो भक्षयिष्यन्ति मांसमेतद् यथासुखम्
सीते, आज तू वाईट मार्गावर चालली आहेस, म्हणून या राक्षसी तुझ्या शरीराचे मांस हवे तसे खातील.
सीतां ताभिरनार्याभिर्दृष्ट्वा संतर्जितां तदा। राक्षसी त्रिजटा वृद्धा प्रबुद्धा वाक्यमब्रवीत्
त्या निर्दयी राक्षसींनी सीतेला धमकावताना पाहून, वृद्ध आणि जागरूक त्रिजटा राक्षसीने तेव्हा असे शब्द सांगितले.
आत्मानं खादतानार्या न सीतां भक्षयिष्यथ। जनकस्य सुतामिष्टां स्नुषां दशरथस्य च
अहो निर्दयी राक्षसीनो, स्वतःचेच मांस खा; जनकाची लाडकी मुलगी आणि दशरथाची सून असलेल्या सीतेला तुम्ही खाऊ शकणार नाही.
स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः। राक्षसानामभावाय भर्तुरस्या भवाय च
कारण आज मी एक भयंकर आणि अंगावर काटा आणणारा स्वप्न पाहिला, जो या राक्षसांच्या विनाशाचा आणि तिच्या पतीच्या कल्याणाचा संकेत देतो.
एवमुक्तास्त्रिजटया राक्षस्यः क्रोधमूर्च्छिताः। सर्वा एवाब्रुवन् भीतास्त्रिजटां तामिदं वचः
त्रिजटाने असे म्हटल्यावर त्या राक्षसी स्त्रिया प्रचंड रागावल्या, पण आता त्या सर्व घाबरल्या आणि त्रिजटेला असे बोलू लागल्या.
कथयस्व त्वया दृष्टः स्वप्नोऽयं कीदृशो निशि। तासां श्रुत्वा तु वचनं राक्षसीनां मुखोद्गतम्
तू रात्री कोणते स्वप्न पाहिलेस, ते आम्हाला सांग. राक्षसींच्या तोंडातून हे ऐकून—
उवाच वचनं काले त्रिजटा स्वप्नसंश्रितम्। गजदन्तमयीं दिव्यां शिबिकामन्तरिक्षगाम्
योग्य वेळी त्रिजटाने आपले स्वप्न सांगितले: 'मी आकाशात उडणारी, हस्तिदंतांनी बनवलेली एक दिव्य पालखी पाहिली.'
युक्तां वाजिसहस्रेण स्वयमास्थाय राघवः। शुक्लमाल्याम्बरधरो लक्ष्मणेन समागतः
'राघव स्वतः, पांढरी फुले आणि वस्त्रे घालून, लक्ष्मणासोबत, हजार घोड्यांनी जोडलेल्या त्या पालखीत बसलेला दिसला.'
स्वप्ने चाद्य मया दृष्टा सीता शुक्लाम्बरावृता। सागरेण परिक्षिप्तं श्वेतपर्वतमास्थिता
'आणि आजच्या स्वप्नात मी सीतेला पांढऱ्या वस्त्रात, समुद्राने वेढलेल्या पांढऱ्या पर्वतावर उभी असलेली पाहिली.'
रामेण संगता सीता भास्करेण प्रभा यथा। राघवश्च पुनर्दृष्टश्चतुर्दन्तं महागजम्
'सीता रामासोबत होती, जशी किरणे सूर्याबरोबर असतात; आणि पुन्हा राघव चार सोंडांचा मोठा हत्ती म्हणून दिसला.'
आरूढः शैलसंकाशं चकास सहलक्ष्मणः। ततस्तु सूर्यसंकाशौ दीप्यमानौ स्वतेजसा
'तो लक्ष्मणासह त्या पर्वतासारख्या हत्तीवर बसला होता आणि दोघेही आपल्या तेजाने सूर्यासारखे उजळत होते.'
शुक्लमाल्याम्बरधरौ जानकीं पर्युपस्थितौ। ततस्तस्य नगस्याग्रे ह्याकाशस्थस्य दन्तिनः
'पांढरी फुले आणि वस्त्रे घालून, ते दोघे जानकीजवळ आले; मग त्या पर्वताच्या शिखरावर, आकाशात उभ्या असलेल्या त्या हत्तीसमोर—'
भर्त्रा परिगृहीतस्य जानकी स्कन्धमाश्रिता। भर्तुरङ्कात् समुत्पत्य ततः कमललोचना
'पतीच्या मिठीत असलेली जानकी त्याच्या खांद्यावर विसावली होती; मग ती कमलासारख्या डोळ्यांची, पतीच्या मांडीवरून उडी मारून खाली आली—'
चन्द्रसूर्यौ मया दृष्टा पाणिभ्यां परिमार्जती। ततस्ताभ्यां कुमाराभ्यामास्थितः स गजोत्तमः। सीतया च विशालाक्ष्या लङ्काया उपरि स्थितः
'तिने आपल्या हातांनी चंद्र आणि सूर्याचे तोंड पुसले; मग त्या दोन राजकुमारांसह, मोठा हत्ती आणि मोठ्या डोळ्यांची सीता लंकेच्या वर उभे होते.'
पाण्डुरर्षभयुक्तेन रथेनाष्टयुजा स्वयम्। इहोपयातः काकुत्स्थः सीतया सह भार्यया
'काकुत्स्थ स्वतः, आपल्या पत्नी सीतेसह, आठ पांढऱ्या बैलांनी ओढलेल्या रथात इथे आला.'
शुक्लमाल्याम्बरधरो लक्ष्मणेन सहागतः। ततोऽन्यत्र मया दृष्टो रामः सत्यपराक्रमः
'पांढरी फुले आणि वस्त्रे घालून, तो लक्ष्मणासोबत आला; मग दुसरीकडे मी सत्यपराक्रमी रामाला पाहिले.'
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह वीर्यवान्। आरुह्य पुष्पकं दिव्यं विमानं सूर्यसंनिभम्
शूर राम आपल्या भाऊ लक्ष्मण आणि सीता यांच्या सोबत सूर्यासारख्या तेजस्वी दिव्य पुष्पक विमानावर चढला.
उत्तरां दिशमालोच्य प्रस्थितः पुरुषोत्तमः। एवं स्वप्ने मया दृष्टो रामो विष्णुपराक्रमः
उत्तर दिशेकडे पाहून श्रेष्ठ पुरुष राम निघाला; माझ्या स्वप्नात मी विष्णूसारखा पराक्रमी राम पाहिला.
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह भार्यया। न हि रामो महातेजाः शक्यो जेतुं सुरासुरैः
लक्ष्मण या भावासोबत आणि पत्नी सीतेसह मी त्याला पाहिलं; कारण तेजस्वी रामाला देव किंवा राक्षस कोणीही जिंकू शकत नाही.
राक्षसैर्वापि चान्यैर्वा स्वर्गः पापजनैरिव। रावणश्च मया दृष्टो मुण्डस्तैलसमुक्षितः
राक्षस किंवा इतर कुणालाही, जसं पापी लोकांना स्वर्ग मिळत नाही, तसं रामाला हरवता येत नाही; मी रावणालाही पाहिलं, त्याचं डोकं मुंडकं होतं आणि तेल लावलेलं होतं.
रक्तवासाः पिबन्मत्तः करवीरकृतस्रजः। विमानात् पुष्पकादद्य रावणः पतितः क्षितौ
रक्तवर्णी वस्त्र घातलेला, मद्यपान करत, करवीराच्या फुलांच्या माळा घातलेल्या रावणाला मी पाहिलं; आज तो पुष्पक विमानातून खाली जमिनीवर पडला.
कृष्यमाणः स्त्रिया मुण्डो दृष्टः कृष्णाम्बरः पुनः। रथेन खरयुक्तेन रक्तमाल्यानुलेपनः
एका स्त्रीने ओढत नेलेला, मुंडकं डोकं, काळ्या वस्त्रात, पुन्हा मी त्याला पाहिलं; गाढवांनी ओढलेल्या रथात, लाल माळा आणि उटणे लावलेला.
पिबंस्तैलं हसन्नृत्यन् भ्रान्तचित्ताकुलेन्द्रियः। गर्दभेन ययौ शीघ्रं दक्षिणां दिशमास्थितः
तेल पित, हसत, नाचत, मन गोंधळलेलं आणि इंद्रिये अस्वस्थ झालेली; तो गाढवावर बसून दक्षिण दिशेला वेगाने गेला.
पुनरेव मया दृष्टो रावणो राक्षसेश्वरः। पतितोऽवाक्शिरा भूमौ गर्दभाद् भयमोहितः
पुन्हा मी राक्षसांचा राजा रावण पाहिला, तो गाढवामुळे घाबरून आणि गोंधळून डोकं खाली पडला होता.