अनेन तु नृशंसेन रावणेनाधमेन मे। समयो यस्तु निर्दिष्टस्तस्य कालोऽयमागतः
पण या निर्दयी, नीच रावणाने माझ्यासाठी ठरवलेला वेळ आता आलाय.
स च मे विहितो मृत्युरस्मिन् दुष्टेन वर्तते। अकार्यं ये न जानन्ति नैर्ऋताः पापकारिणः
माझ्यासाठी या दुष्टाने ठरवलेला मृत्यू आता जवळ आला आहे; हे पापकर्मी राक्षस योग्य-अयोग्य काय तेच जाणत नाहीत.
अधर्मात् तु महोत्पातो भविष्यति हि साम्प्रतम्। नैते धर्मं विजानन्ति राक्षसाः पिशिताशनाः
अधर्मामुळे आता मोठा अनर्थ घडणार आहे; हे मांसाहारी राक्षस धर्म काय ते समजतच नाहीत.
ध्रुवं मां प्रातराशार्थं राक्षसः कल्पयिष्यति। साहं कथं करिष्यामि तं विना प्रियदर्शनम्
नक्कीच हा राक्षस मला सकाळच्या जेवणासाठी ठेवणार आहे; प्रिय रामाचे दर्शन न होता मी हे कसे सहन करू?
रामं रक्तान्तनयनमपश्यन्ती सुदुःखिता। क्षिप्रं वैवस्वतं देवं पश्येयं पतिना विना
रक्ताळलेल्या डोळ्यांचा राम मला दिसत नाही, त्यामुळे मी फार दुःखी आहे; पतीपासून वेगळी पडून मी लवकरच यमधर्माचे दर्शन करीन.
नाजानाज्जीवतीं रामः स मां भरतपूर्वजः। जानन्तौ तु न कुर्यातां नोर्व्यां हि परिमार्गणम्
भरताचा मोठा भाऊ रामाला जर मी जिवंत आहे हेच कळले नाही, तर त्याला आणि लक्ष्मणाला माहीत असले तरी ते माझा शोध घेणार नाहीत.
नूनं ममैव शोकेन स वीरो लक्ष्मणाग्रजः। देवलोकमितो यातस्त्यक्त्वा देहं महीतले
माझ्या दुःखामुळे तो वीर, लक्ष्मणाचा मोठा भाऊ, नक्कीच आपले शरीर सोडून देवांच्या लोकात गेला असावा.
धन्या देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः। मम पश्यन्ति ये वीरं रामं राजीवलोचनम्
खरंच, देव, गंधर्व, सिद्ध आणि मोठे ऋषी हे धन्य आहेत, कारण त्यांना माझा कमळासारख्या डोळ्यांचा वीर राम दिसतो.
अथवा नहि तस्यार्थो धर्मकामस्य धीमतः। मया रामस्य राजर्षेर्भार्यया परमात्मनः
किंवा, त्या ज्ञानी आणि धर्मनिष्ठ रामराजाला, मला पत्नी म्हणून ठेवण्यात काहीच अर्थ वाटत नसावा.
दृश्यमाने भवेत् प्रीतिः सौहृदं नास्त्यदृश्यतः। नाशयन्ति कृतघ्नास्तु न रामो नाशयिष्यति
डोळ्यांसमोर असताना आनंद असतो; न दिसता मैत्री राहत नाही. उपकार विसरणारे नाश करतात, पण राम कधीच नाश करणार नाही.
किं वा मय्यगुणाः केचित् किं वा भाग्यक्षयो हि मे। या हि सीता वरार्हेण हीना रामेण भामिनी
माझ्यात काही दोष आहेत का, की माझे नशीबच फळले नाही? म्हणूनच मी, उत्तम पतिव्रता सीता, तेजस्वी रामापासून वेगळी पडले आहे का?
श्रेयो मे जीवितान्मर्तुं विहीनाया महात्मना। रामादक्लिष्टचारित्राच्छूराच्छत्रुनिबर्हणात्
महात्मा, निष्कलंक वागणारा, शूर आणि शत्रूंचा नाश करणारा राम माझ्याजवळ नसताना, मला जगण्यापेक्षा मरावे असेच वाटते.
अथवा न्यस्तशस्त्रौ तौ वने मूलफलाशनौ। भ्रातरौ हि नरश्रेष्ठौ चरन्तौ वनगोचरौ
किंवा कदाचित, दोन्ही श्रेष्ठ भाऊ, शस्त्र बाजूला ठेवून, वनात मुळे-फळे खात, वनातच भटकत असतील.
अथवा राक्षसेन्द्रेण रावणेन दुरात्मना। छद्मना घातितौ शूरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
किंवा, राक्षसांचा राजा, दुष्ट रावणाने कपटाने राम आणि लक्ष्मण या शूर भावांना मारले असावे.
साहमेवंविधे काले मर्तुमिच्छामि सर्वतः। न च मे विहितो मृत्युरस्मिन् दुःखेऽतिवर्तति
अशा परिस्थितीत मला सर्व प्रकारे मरावेसे वाटते; पण या प्रचंड दुःखातून मला सोडवणारा मृत्यू काही येतच नाही.
धन्याः खलु महात्मानो मुनयः सत्यसम्मताः। जितात्मानो महाभागा येषां न स्तः प्रियाप्रिये
खरंच, ते महात्मा, सत्यप्रिय ऋषी, ज्यांनी मन जिंकले आहे आणि ज्यांच्यासाठी प्रिय-अप्रिय काहीच उरले नाही, ते खूपच भाग्यवान आहेत.
प्रियान्न सम्भवेद् दुःखमप्रियादधिकं भवेत्। ताभ्यां हि ते वियुज्यन्ते नमस्तेषां महात्मनाम्
प्रिय व्यक्तीमुळे दुःख होते, अप्रियामुळे त्याहून जास्त होऊ शकते; पण असे महात्मे या दोन्हीपासून अलिप्त राहतात, त्यांना माझा नमस्कार.
साहं त्यक्ता प्रियेणैव रामेण विदितात्मना। प्राणांस्त्यक्ष्यामि पापस्य रावणस्य गता वशम्
माझ्या प्रिय, आत्मज्ञान असलेल्या रामाने मला सोडले आहे; आता मी पापी रावणाच्या अधीन जाऊन आपले प्राण सोडीन.
thumb|सप्तविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे सप्तविंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकीरामायणातील सुंदरकांडाचा सत्ताविसावा सर्ग ऐका.
इत्युक्ताः सीतया घोरं राक्षस्यः क्रोधमूर्च्छिताः। काश्चिज्जग्मुस्तदाख्यातुं रावणस्य दुरात्मनः
सीतेने असे बोलताच, त्या राक्षसी स्त्रिया प्रचंड रागावल्या आणि काही जणी ताबडतोब त्या दुष्ट रावणाकडे ही बातमी सांगायला गेल्या.
ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यो भीमदर्शनाः। पुनः परुषमेकार्थमनर्थार्थमथाब्रुवन्
नंतर त्या भयंकर दिसणाऱ्या राक्षसी पुन्हा सीतेजवळ आल्या आणि एकाच अर्थाची, पण खूप कठोर आणि वाईट हेतूची वचने बोलू लागल्या.
अद्येदानीं तवानार्ये सीते पापविनिश्चये। राक्षस्यो भक्षयिष्यन्ति मांसमेतद् यथासुखम्
सीते, आज तू वाईट मार्गावर चालली आहेस, म्हणून या राक्षसी तुझ्या शरीराचे मांस हवे तसे खातील.
सीतां ताभिरनार्याभिर्दृष्ट्वा संतर्जितां तदा। राक्षसी त्रिजटा वृद्धा प्रबुद्धा वाक्यमब्रवीत्
त्या निर्दयी राक्षसींनी सीतेला धमकावताना पाहून, वृद्ध आणि जागरूक त्रिजटा राक्षसीने तेव्हा असे शब्द सांगितले.
आत्मानं खादतानार्या न सीतां भक्षयिष्यथ। जनकस्य सुतामिष्टां स्नुषां दशरथस्य च
अहो निर्दयी राक्षसीनो, स्वतःचेच मांस खा; जनकाची लाडकी मुलगी आणि दशरथाची सून असलेल्या सीतेला तुम्ही खाऊ शकणार नाही.
स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः। राक्षसानामभावाय भर्तुरस्या भवाय च
कारण आज मी एक भयंकर आणि अंगावर काटा आणणारा स्वप्न पाहिला, जो या राक्षसांच्या विनाशाचा आणि तिच्या पतीच्या कल्याणाचा संकेत देतो.
एवमुक्तास्त्रिजटया राक्षस्यः क्रोधमूर्च्छिताः। सर्वा एवाब्रुवन् भीतास्त्रिजटां तामिदं वचः
त्रिजटाने असे म्हटल्यावर त्या राक्षसी स्त्रिया प्रचंड रागावल्या, पण आता त्या सर्व घाबरल्या आणि त्रिजटेला असे बोलू लागल्या.
कथयस्व त्वया दृष्टः स्वप्नोऽयं कीदृशो निशि। तासां श्रुत्वा तु वचनं राक्षसीनां मुखोद्गतम्
तू रात्री कोणते स्वप्न पाहिलेस, ते आम्हाला सांग. राक्षसींच्या तोंडातून हे ऐकून—
उवाच वचनं काले त्रिजटा स्वप्नसंश्रितम्। गजदन्तमयीं दिव्यां शिबिकामन्तरिक्षगाम्
योग्य वेळी त्रिजटाने आपले स्वप्न सांगितले: 'मी आकाशात उडणारी, हस्तिदंतांनी बनवलेली एक दिव्य पालखी पाहिली.'
युक्तां वाजिसहस्रेण स्वयमास्थाय राघवः। शुक्लमाल्याम्बरधरो लक्ष्मणेन समागतः
'राघव स्वतः, पांढरी फुले आणि वस्त्रे घालून, लक्ष्मणासोबत, हजार घोड्यांनी जोडलेल्या त्या पालखीत बसलेला दिसला.'
स्वप्ने चाद्य मया दृष्टा सीता शुक्लाम्बरावृता। सागरेण परिक्षिप्तं श्वेतपर्वतमास्थिता
'आणि आजच्या स्वप्नात मी सीतेला पांढऱ्या वस्त्रात, समुद्राने वेढलेल्या पांढऱ्या पर्वतावर उभी असलेली पाहिली.'