अश्मसारमिदं नूनमथवाप्यजरामरम्। हृदयं मम येनेदं न दुःखेन विशीर्यते
माझं हृदय नक्कीच दगडाचं असावं, किंवा कदाचित कधीही न संपणारं आणि अमर असावं, म्हणूनच इतक्या दुःखात ते तुटत नाही.
धिङ्मामनार्यामसतीं याहं तेन विना कृता। मुहूर्तमपि जीवामि जीवितं पापजीविका
माझ्यासारख्या नालायक, अपवित्र स्त्रीला धिक्कार असो, कारण त्याच्यापासून दूर झाल्यावरही मी एक क्षण जरी जगते आहे, हे पापी जीवन आहे.
चरणेनापि सव्येन न स्पृशेयं निशाचरम्। रावणं किं पुनरहं कामयेयं विगर्हितम्
रावणासारख्या त्या रात्रभर फिरणाऱ्या राक्षसाला मी डाव्या पायानेही स्पर्श करणार नाही; मग अशा घृणास्पद व्यक्तीची इच्छा कशी बाळगू?
प्रत्याख्यानं न जानाति नात्मानं नात्मनः कुलम्। यो नृशंसस्वभावेन मां प्रार्थयितुमिच्छति
जो क्रूर स्वभावाचा आहे आणि मला मागणी करतो, त्याला नकार काय असतो, स्वतःची ओळख किंवा स्वतःचं कुळ काय आहे, हे काहीच कळत नाही.
छिन्ना भिन्ना प्रभिन्ना वा दीप्ता वाग्नौ प्रदीपिता। रावणं नोपतिष्ठेयं किं प्रलापेन वश्चिरम्
माझं शरीर तुकडे तुकडे झालं, फोडलं, जाळलं गेलं, तरी मी रावणाला कधीच स्वीकारणार नाही; मग या निरर्थक बोलण्याचा काय उपयोग?
ख्यातः प्राज्ञः कृतज्ञश्च सानुक्रोशश्च राघवः। सद्वृत्तो निरनुक्रोशः शङ्के मद्भाग्यसंक्षयात्
राघव ज्ञानी, उपकार मानणारा, दयाळू आणि नेहमी नीतीने वागणारा म्हणून प्रसिद्ध आहे; तरीही माझ्या दारुण नशिबामुळे तो आता माझ्यावर दया दाखवत नाही, असं मला वाटतं.
राक्षसानां जनस्थाने सहस्राणि चतुर्दश। एकेनैव निरस्तानि स मां किं नाभिपद्यते
जनस्थानात चौदा हजार राक्षसांना त्याने एकट्याने हरवलं, मग तो माझ्यासाठी का येत नाही?
निरुद्धा रावणेनाहमल्पवीर्येण रक्षसा। समर्थः खलु मे भर्ता रावणं हन्तुमाहवे
रावणासारख्या दुर्बल राक्षसाने मला पकडलं, पण माझा पती युद्धात रावणाचा सहज पराभव करू शकतो.
विराधो दण्डकारण्ये येन राक्षसपुंगवः। रणे रामेण निहतः स मां किं नाभिपद्यते
दंडकारण्यातला राक्षसांचा प्रमुख विराध रामाने रणात मारला, मग तो माझ्यासाठी का येत नाही?
कामं मध्ये समुद्रस्य लङ्केयं दुष्प्रधर्षणा। न तु राघवबाणानां गतिरोधो भविष्यति
खरं तर, समुद्राच्या मध्ये असलेली ही लंका जिंकणं कठीण आहे; पण राघवाचे बाण थांबवता येणार नाहीत.
किं नु तत् कारणं येन रामो दृढपराक्रमः। रक्षसापहृतां भार्यामिष्टां यो नाभिपद्यते
राम इतका धैर्यवान असूनही, राक्षसाने पळवलेली आपली प्रिय पत्नी शोधायला तो का येत नाही, याचं कारण काय असावं?
इहस्थां मां न जानीते शङ्के लक्ष्मणपूर्वजः। जानन्नपि स तेजस्वी धर्षणां मर्षयिष्यति
लक्ष्मणाचा मोठा भाऊ मला इथे आहे हे कदाचित जाणत नाही; किंवा जाणूनही तो तेजस्वी हा अपमान सहन करत असावा.
हृतेति मां योऽधिगत्य राघवाय निवेदयेत्। गृध्रराजोऽपि स रणे रावणेन निपातितः
मला पळवली गेली आहे हे समजून राघवाला सांगायला निघालेला गृध्रराज देखील रणात रावणाने मारला.
कृतं कर्म महत् तेन मां तथाभ्यवपद्यता। तिष्ठता रावणवधे वृद्धेनापि जटायुषा
त्या वृद्ध जटायूने माझ्यासाठी रावणाशी लढा देऊन, त्याला ठार मारण्याचा प्रयत्न करत मोठं कृत्य केलं.
यदि मामिह जानीयाद् वर्तमानां हि राघवः। अद्य बाणैरभिक्रुद्धः कुर्याल्लोकमराक्षसम्
जर राघवाला मी इथे आहे हे कळलं असतं, तर तो आजच रागाने आपले बाण चालवून साऱ्या राक्षसांचा नाश केला असता.
निर्दहेच्च पुरीं लङ्कां निर्दहेच्च महोदधिम्। रावणस्य च नीचस्य कीर्तिं नाम च नाशयेत्
तो लंकेला जाळून टाकला असता, समुद्रालाही भस्म केलं असतं, आणि त्या नीच रावणाचं नाव आणि कीर्तीही नष्ट केली असती.
ततो निहतनाथानां राक्षसीनां गृहे गृहे। यथाहमेवं रुदती तथा भूयो न संशयः
मग ज्या राक्षसींचे पती मारले गेले, त्यांच्या प्रत्येक घरात मी जशी आत्ताच्या वेळी रडते, तशाच त्या सगळ्याजणीही नक्कीच रडतील.
अन्विष्य रक्षसां लङ्कां कुर्याद् रामः सलक्ष्मणः। नहि ताभ्यां रिपुर्दृष्टो मुहूर्तमपि जीवति
राम आणि लक्ष्मण राक्षसांची लंका शोधून नष्ट करतील; कारण त्या दोघांनी पाहिलेला शत्रू एक क्षणही जगू शकत नाही.
चिताधूमाकुलपथा गृध्रमण्डलमण्डिता। अचिरेणैव कालेन श्मशानसदृशी भवेत्
लवकरच, या ठिकाणी चितेचा धूर भरलेले रस्ते आणि गृध्रांनी व्यापलेली जागा दिसेल, आणि हे स्मशानासारखं होईल.
अचिरेणैव कालेन प्राप्स्याम्येनं मनोरथम्। दुष्प्रस्थानोऽयमाभाति सर्वेषां वो विपर्ययः
अगदी लवकरच माझी ही इच्छा पूर्ण होईल; तुमच्यासाठी मात्र हा प्रवास कठीण वाटतो आणि सर्वांच्याच नशिबात उलथापालथ येणार आहे.
नूनं लङ्का हते पापे रावणे राक्षसाधिपे। शोषमेष्यति दुर्धर्षा प्रमदा विधवा यथा
नक्कीच, जेव्हा पापी राक्षसांचा राजा रावण मारला जाईल, तेव्हा जिंकता न येणारी लंका विधवा स्त्रीसारखी कोमेजून जाईल.
पुण्योत्सवसमृद्धा च नष्टभर्त्री सराक्षसा। भविष्यति पुरी लङ्का नष्टभर्त्री यथांगना
पूर्वी पुण्याच्या उत्सवांनी भरभराटलेली आणि राक्षसांनी गजबजलेली लंका, पती गमावलेल्या स्त्रीसारखी होईल.
नूनं राक्षसकन्यानां रुदतीनां गृहे गृहे। श्रोष्यामि नचिरादेव दुःखार्तानामिह ध्वनिम्
नक्कीच, फार वेळ न लागता, इथल्या प्रत्येक घरात दुःखाने रडणाऱ्या राक्षस कन्यांचा आवाज मी ऐकेन.
सान्धकारा हतद्योता हतराक्षसपुंगवा। भविष्यति पुरी लङ्का निर्दग्धा रामसायकैः
अंधारलेली, तेज हरवलेली आणि राक्षसांचे वीर मारलेली लंका, रामाच्या बाणांनी जळून जाईल.
यदि नाम स शूरो मां रामो रक्तान्तलोचनः। जानीयाद् वर्तमानां यां राक्षसस्य निवेशने
जर तो शूर, रक्ताळ्या डोळ्यांचा राम, मी राक्षसाच्या घरात आहे हे जाणला असता तर किती बरं झालं असतं!
अनेन तु नृशंसेन रावणेनाधमेन मे। समयो यस्तु निर्दिष्टस्तस्य कालोऽयमागतः
पण या निर्दयी, नीच रावणाने माझ्यासाठी ठरवलेला वेळ आता आलाय.
स च मे विहितो मृत्युरस्मिन् दुष्टेन वर्तते। अकार्यं ये न जानन्ति नैर्ऋताः पापकारिणः
माझ्यासाठी या दुष्टाने ठरवलेला मृत्यू आता जवळ आला आहे; हे पापकर्मी राक्षस योग्य-अयोग्य काय तेच जाणत नाहीत.
अधर्मात् तु महोत्पातो भविष्यति हि साम्प्रतम्। नैते धर्मं विजानन्ति राक्षसाः पिशिताशनाः
अधर्मामुळे आता मोठा अनर्थ घडणार आहे; हे मांसाहारी राक्षस धर्म काय ते समजतच नाहीत.
ध्रुवं मां प्रातराशार्थं राक्षसः कल्पयिष्यति। साहं कथं करिष्यामि तं विना प्रियदर्शनम्
नक्कीच हा राक्षस मला सकाळच्या जेवणासाठी ठेवणार आहे; प्रिय रामाचे दर्शन न होता मी हे कसे सहन करू?
रामं रक्तान्तनयनमपश्यन्ती सुदुःखिता। क्षिप्रं वैवस्वतं देवं पश्येयं पतिना विना
रक्ताळलेल्या डोळ्यांचा राम मला दिसत नाही, त्यामुळे मी फार दुःखी आहे; पतीपासून वेगळी पडून मी लवकरच यमधर्माचे दर्शन करीन.