तां भर्त्स्यमानां सम्प्रेक्ष्य राक्षसेन्द्रेण जानकीम्। देवगन्धर्वकन्यास्ता विषेदुर्विकृतेक्षणाः
राक्षसांच्या राजाने जानकीला धमकावताना पाहून, देव आणि गंधर्वांच्या कन्या घाबरल्या आणि त्यांचे डोळे बदलले.
ओष्ठप्रकारैरपरा नेत्रैर्वक्त्रैस्तथापराः। सीतामाश्वासयामासुस्तर्जितां तेन रक्षसा
त्या राक्षसाने धमकावलेल्या सियेला काहींनी ओठांनी, काहींनी डोळ्यांनी, तर काहींनी चेहऱ्याने धीर दिला.
ताभिराश्वासिता सीता रावणं राक्षसाधिपम्। उवाचात्महितं वाक्यं वृत्तशौटीर्यगर्वितम्
त्यांनी दिलेल्या धीरामुळे सियेने राक्षसांचा राजा रावणाला, आपल्या हिताचे आणि आपल्या शीलाचा अभिमान असलेले शब्द सांगितले.
नूनं न ते जनः कश्चिदस्मिन्निःश्रेयसि स्थितः। निवारयति यो न त्वां कर्मणोऽस्माद् विगर्हितात्
तुझ्या लोकांमध्ये असा कोणीही नाही, जो या निंदनीय कर्मातून तुला थांबवेल किंवा योग्य मार्ग दाखवेल.
मां हि धर्मात्मनः पत्नीं शचीमिव शचीपतेः। त्वदन्यस्त्रिषु लोकेषु प्रार्थयेन्मनसापि कः
धर्मात्मा पतीची पत्नी म्हणून, शचीसारखी, या तिन्ही लोकांत तुझ्याशिवाय दुसरा कोण मनातसुद्धा मला इच्छेल?
राक्षसाधम रामस्य भार्याममिततेजसः। उक्तवानसि यत् पापं क्व गतस्तस्य मोक्ष्यसे
राक्षसांमधील नीच, अमाप तेज असलेल्या रामाची पत्नी पळवून नेण्याचा हा पापाचा कृत्य केलंस, त्याचा परिणाम टाळायला तू कुठे जाणार?
यथा दृप्तश्च मातंगः शशश्च सहितौ वने। तथा द्विरदवद् रामस्त्वं नीच शशवत् स्मृतः
जसं जंगलात गर्विष्ठ हत्ती आणि ससा एकत्र असले तरी ते सारखे नसतात, तसंच राम हा हत्तीप्रमाणे आहे आणि तू नीच सशासारखा आहेस.
स त्वमिक्ष्वाकुनाथं वै क्षिपन्निह न लज्जसे। चक्षुषो विषये तस्य न यावदुपगच्छसि
इक्ष्वाकू कुळाच्या स्वामीला इथे अपमानित करत असूनही, त्याच्या नजरेत तू अजून आलास नाहीस, तरी तुला लाज वाटत नाही.
इमे ते नयने क्रूरे विकृते कृष्णपिंगले। क्षितौ न पतिते कस्मान्मामनार्य निरीक्षतः
हे नीच, तुझे हे क्रूर, विचित्र आणि काळपट डोळे अजून जमिनीवर का पडले नाहीत, आणि तू त्याने मला का पाहतोस?
तस्य धर्मात्मनः पत्नी स्नुषा दशरथस्य च। कथं व्याहरतो मां ते न जिह्वा पाप शीर्यति
त्या धर्मात्मा पुरुषाची पत्नी आणि दशरथाची सून म्हणून मी तुझ्याशी बोलते, तरीही, पापी, तुझी जीभ का कोमेजून पडत नाही?
असंदेशात्तु रामस्य तपसश्चानुपालनात्। न त्वां कुर्मि दशग्रीव भस्म भस्मार्हतेजसा
रामाचा आदेश नाही आणि मी माझ्या तपाचे पालन करते म्हणूनच, दहा डोक्याच्या रावणा, मी तुला माझ्या तेजाने राख करून टाकत नाही.
नापहर्तुमहं शक्या तस्य रामस्य धीमतः। विधिस्तव वधार्थाय विहितो नात्र संशयः
त्या बुद्धिमान रामाकडून मला जबरदस्तीने नेणं शक्य नाही; तुझ्या विनाशासाठीच विधी ठरला आहे—यात शंका नाही.
सीताया वचनं श्रुत्वा रावणो राक्षसाधिपः। विवृत्य नयने क्रूरे जानकीमन्ववैक्षत
सीतेचे शब्द ऐकून, राक्षसांचा राजा रावणाने आपली ती भयंकर डोळे मोठी करून जानकीकडे रोखून पाहिले.
नीलजीमूतसंकाशो महाभुजशिरोधरः। सिंहसत्त्वगतिः श्रीमान् दीप्तजिह्वोग्रलोचनः
तो काळ्या मेघासारखा दिसत होता, त्याचे भले मोठे हात आणि डोके होते, सिंहासारखी चाल, तेजस्वी रूप, जळणारी जीभ आणि तिखट डोळे.
चलाग्रमुकुटप्रांशुश्चित्रमाल्यानुलेपनः। रक्तमाल्याम्बरधरस्तप्तांगदविभूषणः
त्याच्या उंच मुकुटावर सुंदर माळा आणि उटणे लावले होते; त्याने लाल फुलांच्या माळा आणि वस्त्र घातली होती, आणि अंगावर तापलेल्या सोन्याच्या दागिन्यांनी शोभा आली होती.
श्रोणीसूत्रेण महता मेचकेन सुसंवृतः। अमृतोत्पादने नद्धो भुजंगेनेव मन्दरः
त्याच्या कमरेला मोठा, रंगीबेरंगी कंबरपट्टा घट्ट बांधलेला होता, जणू अमृत काढताना मंदार पर्वताला सर्पाने घट्ट वेढले होते तसा.
ताभ्यां स परिपूर्णाभ्यां भुजाभ्यां राक्षसेश्वरः। शुशुभेऽचलसंकाशः शृंगाभ्यामिव मन्दरः
त्या दोन भक्कम हातांनी राक्षसांचा राजा मंदार पर्वताच्या दोन शिखरांसारखा शोभत होता.
तरुणादित्यवर्णाभ्यां कुण्डलाभ्यां विभूषितः। रक्तपल्लवपुष्पाभ्यामशोकाभ्यामिवाचलः
ताज्या सूर्याप्रमाणे चमकणाऱ्या कुंडलांनी सजलेला तो, जणू लाल कळ्या आणि फुलांनी बहरलेले अशोक वृक्ष असलेल्या डोंगरासारखा भासत होता.
स कल्पवृक्षप्रतिमो वसन्त इव मूर्तिमान्। श्मशानचैत्यप्रतिमो भूषितोऽपि भयंकरः
तो कल्पवृक्षासारखा, जणू वसंत ऋतूच साकार झाला आहे असा वाटत होता; पण सजलेला असूनही, तो स्मशानातील वेदीसारखा भयंकर दिसत होता.
अवेक्षमाणो वैदेहीं कोपसंरक्तलोचनः। उवाच रावणः सीतां भुजंग इव निःश्वसन्
क्रोधाने लाल झालेले डोळे करून, रावण वैदेहीकडे पाहत सर्पासारखा फुसफुसत सीतेला म्हणाला.
अनयेनाभिसम्पन्नमर्थहीनमनुव्रते। नाशयाम्यहमद्य त्वां सूर्यः संध्यामिवौजसा
तू जरी निष्ठावान असलीस, तरी उद्दिष्ट गमावलेली आणि दुर्दैवी आहेस; आज मी तुला माझ्या सामर्थ्याने नष्ट करीन, जसा सूर्य संध्याकाळेला नाहीसा करतो.
इत्युक्त्वा मैथिलीं राजा रावणः शत्रुरावणः। संददर्श ततः सर्वा राक्षसीर्घोरदर्शनाः
असे म्हणून रावण, शत्रूंचा भयावह राजा, मैथिलीला उद्देशून सर्व भयंकर दिसणाऱ्या राक्षसींना बोलावले.
एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा। गोकर्णीं हस्तिकर्णीं च लम्बकर्णीमकर्णिकाम्
त्यात एक डोळ्याच्या, एक कानाच्या, कान झाकलेल्या, गाईसारख्या कानाच्या, हत्तीच्या कानाच्या, लांब कानाच्या आणि कान नसलेल्या अशा होत्या.
हस्तिपद्यश्वपद्यौ च गोपदीं पादचूलिकाम्। एकाक्षीमेकपादीं च पृथुपादीमपादिकाम्
हत्तीच्या पायांसारखे हात, घोड्याच्या खुरांसारखे पाय, गाईचे पाय, छोटे पाय, एक डोळा, एक पाय, मोठे पाय आणि पाय नसलेल्या अशा स्त्रिया होत्या.
अतिमात्रशिरोग्रीवामतिमात्रकुचोदरीम्। अतिमात्रास्यनेत्रां च दीर्घजिह्वानखामपि
अतिशय मोठे डोके आणि मान, प्रचंड स्तन आणि पोट, मोठे तोंड आणि डोळे, लांब जीभ आणि नख असलेल्या होत्या.
अनासिकां सिंहमुखीं गोमुखीं सूकरीमुखीम्। यथा मद्वशगा सीता क्षिप्रं भवति जानकी
नाक नसलेल्या, सिंहमुखी, गाईमुखी, डुक्कराच्या तोंडाच्या अशा — म्हणजे जानकी लवकर माझ्या वशात यावी म्हणून.
तथा कुरुत राक्षस्यः सर्वाः क्षिप्रं समेत्य वा। प्रतिलोमानुलोमैश्च सामदानादिभेदनैः
म्हणून सर्व राक्षसींनो, पटापट एकत्र या आणि उलटसुलट मार्गांनी, समजूत, भेटवस्तू किंवा फूट पाडून —
आवर्जयत वैदेहीं दण्डस्योद्यमनेन च। इति प्रतिसमादिश्य राक्षसेन्द्रः पुनः पुनः
आणि शिक्षा देण्याची धमकी देऊनसुद्धा वैदेहीला वश करा; असे वारंवार सांगून राक्षसांचा राजा —
काममन्युपरीतात्मा जानकीं प्रति गर्जत। उपगम्य ततः क्षिप्रं राक्षसी धान्यमालिनी
काम आणि रागाने पछाडलेला, जानकीवर ओरडत, तेव्हा राक्षसी धान्यमालिनी पटकन पुढे आली.
परिष्वज्य दशग्रीवमिदं वचनमब्रवीत्। मया क्रीड महाराज सीतया किं तवानया
तिने दहा माने असलेल्या रावणाला मिठी मारली आणि म्हणाली: 'राजा, माझ्याशी खेळ, तुला या सीतेची काय गरज?'