न मां प्रार्थयितुं युक्तस्त्वं सिद्धिमिव पापकृत्। अकार्यं न मया कार्यमेकपत्न्या विगर्हितम्
पाप करणाऱ्याला जसं सिद्धी मिळत नाही, तसं तुला माझी इच्छा करणं योग्य नाही. एकपत्नीव्रता स्त्रीने चुकीचं कृत्य करायला नको, ते निंदनीय आहे.
कुलं सम्प्राप्तया पुण्यं कुले महति जातया। एवमुक्त्वा तु वैदेही रावणं तं यशस्विनी
माझं जन्म मोठ्या आणि पुण्यवान कुळात झालं आहे. असं म्हणून वैदेही, कीर्तीने युक्त, त्या रावणाला म्हणाली.
रावणं पृष्ठतः कृत्वा भूयो वचनमब्रवीत्। नाहमौपयिकी भार्या परभार्या सती तव
रावणाकडे पाठ फिरवून तिने पुन्हा सांगितलं, "मी तुझ्यासाठी योग्य पत्नी नाही; मी दुसऱ्याची पत्नी आहे आणि त्याच्यावर निष्ठावान आहे."
साधु धर्ममवेक्षस्व साधु साधुव्रतं चर। यथा तव तथान्येषां रक्ष्या दारा निशाचर
धर्माचं पालन कर, चांगलं व्रत पाळ. जसं तुझे, तसं इतरांचेही स्त्रिया रक्षण कराव्यात, हे रात्रभर हिंडणाऱ्या राक्षसा.
आत्मानमुपमां कृत्वा स्वेषु दारेषु रम्यताम्। अतुष्टं स्वेषु दारेषु चपलं चपलेन्द्रियम्। नयन्ति निकृतिप्रज्ञं परदाराः पराभवम्
स्वतःचं उदाहरण घेऊन, आपल्या पत्नींतच समाधान मानावं. ज्यांना आपल्या पत्नींत समाधान नाही, ज्यांचं मन चंचल आहे आणि कपटी आहेत, त्यांना दुसऱ्याच्या स्त्रिया नेहमीच विनाशाकडे नेतात.
इह सन्तो न वा सन्ति सतो वा नानुवर्तसे। यथा हि विपरीता ते बुद्धिराचारवर्जिता
इथे चांगले लोक असोत किंवा नसोत, तू त्यांचं अनुसरण करत नाहीस; कारण तुझं मन वाईट आणि आचारहीन आहे.
वचो मिथ्याप्रणीतात्मा पथ्यमुक्तं विचक्षणैः। राक्षसानामभावाय त्वं वा न प्रतिपद्यसे
शहाण्यांनी सांगितलेलं हिताचं बोल तू मान्य करत नाहीस, जे राक्षसांच्या भल्यासाठी आहे; तुझं मन खोटेपणाकडेच वळलं आहे.
अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम्। समृद्धानि विनश्यन्ति राष्ट्राणि नगराणि च
स्वतःवर संयम नसलेला आणि अधर्मात रमणारा राजा मिळाला, की समृद्ध राज्यं आणि नगरीही नष्ट होतात.
तथैव त्वां समासाद्य लंका रत्नौघसंकुला। अपराधात् तवैकस्य नचिराद् विनशिष्यति
तसंच, तुझ्यासारखा राजा मिळाल्यावर, रत्नांनी भरलेली लंका तुझ्या एका चुकीमुळे लवकरच नष्ट होईल.
स्वकृतैर्हन्यमानस्य रावणादीर्घदर्शिनः। अभिनन्दन्ति भूतानि विनाशे पापकर्मणः
दूरदृष्टी असणाऱ्या रावणासारख्या माणसाला स्वतःच्या कर्माने जेव्हा शिक्षा मिळते, तेव्हा सगळ्या जीवांना वाईटाचं नाश झाल्याचा आनंद होतो.
एवं त्वां पापकर्माणं वक्ष्यन्ति निकृता जनाः। दिष्ट्यैतद् व्यसनं प्राप्तो रौद्र इत्येव हर्षिताः
असं लोक तुझ्याबद्दल म्हणतील, 'पाप करणाऱ्याला नशिबाने हे संकट आलं,' आणि ते आनंदी होतील.
शक्या लोभयितुं नाहमैश्वर्येण धनेन वा। अनन्या राघवेणाहं भास्करेण यथा प्रभा
माझं मन धनाने किंवा ऐश्वर्याने फसवता येणार नाही; मी फक्त राघवावरच निष्ठावान आहे, जशी किरणं सूर्यावर असतात.
उपधाय भुजं तस्य लोकनाथस्य सत्कृतम्। कथं नामोपधास्यामि भुजमन्यस्य कस्यचित्
त्या जगन्नाथाच्या सन्मानित बाहूवर मी विश्वास ठेवला आहे, मग मी दुसऱ्या कुणाच्या बाहूवर कधीच विसावू शकणार नाही.
अहमौपयिकी भार्या तस्यैव च धरापतेः। व्रतस्नातस्य विद्येव विप्रस्य विदितात्मनः
मी फक्त त्या पृथ्वीच्या राजाचीच योग्य पत्नी आहे, जशी व्रतस्नान केलेल्या, आत्मज्ञान असलेल्या ब्राह्मणासाठी विद्या असते.
साधु रावण रामेण मां समानय दुःखिताम्। वने वासितया सार्धं करेण्वेव गजाधिपम्
रावणा, मला रामाकडे ने, जो दुःखी आहे, जसं मादी हत्तीने हत्तींच्या राजाला जंगलात नेतात.
मित्रमौपयिकं कर्तुं रामः स्थानं परीप्सता। बन्धं चानिच्छता घोरं त्वयासौ पुरुषर्षभः
राम, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ, योग्य मैत्री करायला इच्छुक आहे, आणि तुझ्याशी भीषण वैर नको आहे.
विदितः सर्वधर्मज्ञः शरणागतवत्सलः। तेन मैत्री भवतु ते यदि जीवितुमिच्छसि
तो सर्व धर्म जाणणारा आहे, शरण आलेल्यांवर प्रेम करणारा आहे; तुला जर जीवंत राहायचं असेल तर त्याच्याशी मैत्री कर.
एवं हि ते भवेत् स्वस्ति सम्प्रदाय रघूत्तमे। अन्यथा त्वं हि कुर्वाणः परां प्राप्स्यसि चापदम्
रघुकुळातील श्रेष्ठाशी मैत्री केल्यास तुला कल्याण मिळेल; अन्यथा वेगळं वागलास तर मोठ्या संकटात सापडशील.
वर्जयेद् वज्रमुत्सृष्टं वर्जयेदन्तकश्चिरम्। त्वद्विधं न तु संक्रुद्धो लोकनाथः स राघवः
फेकलेला वज्र टाळता येईल, मृत्यूलाही काही काळ चुकवता येईल; पण राघवाच्या रागावलेल्या रूपातून, तुझ्यासारख्या कुणालाही सुटका नाही.
रामस्य धनुषः शब्दं श्रोष्यसि त्वं महास्वनम्। शतक्रतुविसृष्टस्य निर्घोषमशनेरिव
रामाच्या धनुष्याचा मोठा गडगडाट ऐकू येईल, जसा इंद्राने सोडलेल्या वज्राचा आवाज असतो.
इह शीघ्रं सुपर्वाणो ज्वलितास्या इवोरगाः। इषवो निपतिष्यन्ति रामलक्ष्मणलक्षिताः
इथे लवकरच, राम आणि लक्ष्मण यांनी ओळखलेले मजबूत बाण, जणू ज्वालामुखी असलेले सर्प, झडपडतील.
रक्षांसि निहनिष्यन्तः पुर्यामस्यां न संशयः। असम्पातं करिष्यन्ति पतन्तः कङ्कवाससः
या नगरीतील राक्षसांचा संहार करताना, ते गिधाडासारखे आकाशातून पडल्यासारखे, सर्वांना नाहीसे करतील यात शंका नाही.
राक्षसेन्द्रमहासर्पान् स रामगरुडो महान्। उद्धरिष्यति वेगेन वैनतेय इवोरगान्
तो महान गरुड राम, राक्षसांचा राजा आणि मोठे सर्प यांना, जसा विनतेचा पुत्र सापांना उचलतो तसा वेगाने उचलून नेईल.
अपनेष्यति मां भर्ता त्वत्तः शीघ्रमरिंदमः। असुरेभ्यः श्रियं दीप्तां विष्णुस्त्रिभिरिव क्रमैः
माझा पती, शत्रूंचा नाश करणारा, मला तुझ्यापासून लवकरच सोडवेल, जसा विष्णूने असुरांकडून तेजस्वी लक्ष्मीला तीन पावलांत घेतलं.
जनस्थाने हतस्थाने निहते रक्षसां बले। अशक्तेन त्वया रक्षः कृतमेतदसाधु वै
जिथे जनस्थानात राक्षसांची सेना मारली गेली, तिथे तू असमर्थ असताना, हे अधर्माचं कृत्य केलंस.
आश्रमं तत्तयोः शून्यं प्रविश्य नरसिंहयोः। गोचरं गतयोर्भ्रात्रोरपनीता त्वयाधम
त्या सिंहासारख्या भावांचा आश्रम रिकामा असताना, ते बाहेर गेले असता, नीच माणसा, तू मला त्यांच्या क्षेत्रातून पळवून नेलंस.
नहि गन्धमुपाघ्राय रामलक्ष्मणयोस्त्वया। शक्यं संदर्शने स्थातुं शुना शार्दूलयोरिव
राम आणि लक्ष्मण यांच्या वासालाही तू जाऊ शकत नाहीस; जसा कुत्रा वाघांसमोर उभा राहू शकत नाही.
तस्य ते विग्रहे ताभ्यां युगग्रहणमस्थिरम्। वृत्रस्येवेन्द्रबाहुभ्यां बाहोरेकस्य विग्रहे
त्याच्या देहावर त्या दोघांचं पकडणं अस्थिर होतं, जसं इंद्राच्या हातांनी युद्धात वृत्राला पकडणं अस्थिर असतं.
क्षिप्रं तव स नाथो मे रामः सौमित्रिणा सह। तोयमल्पमिवादित्यः प्राणानादास्यते शरैः
लवकरच माझा स्वामी राम आणि सौमित्र यांच्यासह, बाणांनी तुझे प्राण काढतील, जसं सूर्य थोडं पाणी शोषून घेतो.
गिरिं कुबेरस्य गतोऽथवाऽऽलयं सभां गतो वा वरुणस्य राज्ञः। असंशयं दाशरथेर्विमोक्ष्यसे महाद्रुमः कालहतोऽशनेरिव
तू कुबेराच्या पर्वतावर गेला असशील, किंवा त्याच्या निवासस्थानी, किंवा वरुण राजाच्या सभेत गेला असशील, तरीही दशरथपुत्र तुझा नाश करणारच, जसा मोठा वृक्ष वीज पडून पडतो.