thumb|विंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे विंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या सुंदरकांडातील वीसावा सर्ग ऐका.
स तां परिवृतां दीनां निरानन्दां तपस्विनीम्। साकारैर्मधुरैर्वाक्यैर्न्यदर्शयत रावणः
तेव्हा रावणानं, सभोवताली असलेल्या, दुःखी, आनंदहीन आणि तपस्विनी अशा तिला गोड आणि आकर्षक शब्दांनी आपली ओळख करून दिली.
मां दृष्ट्वा नागनासोरु गूहमाना स्तनोदरम्। अदर्शनमिवात्मानं भयान्नेतुं त्वमिच्छसि
अगदी सडपातळ कंबरेची तू, मला पाहिल्यावर आपली छाती आणि पोट लपवतेस, जणू काही भीतीपोटी स्वतःला अदृश्य करायचं ठरवलं आहेस.
कामये त्वां विशालाक्षि बहु मन्यस्व मां प्रिये। सर्वांगगुणसम्पन्ने सर्वलोकमनोहरे
माझी इच्छा तुझ्यावर आहे, मोठ्या डोळ्यांची तू; मला महत्त्व दे, प्रियेस. सर्व अंगात गुण असलेली, साऱ्या लोकांना मोहवणारी तू.
नेह किञ्चिन्मनुष्या वा राक्षसाः कामरूपिणः। व्यपसर्पतु ते सीते भयं मत्तः समुत्थितम्
इथे ना माणसं, ना रूप बदलणारे राक्षस तुला काही करू शकतात; सीते, माझ्यामुळे वाटणारी भीती दूर कर.
स्वधर्मो रक्षसां भीरु सर्वदैव न संशयः। गमनं वा परस्त्रीणां हरणं सम्प्रमथ्य वा
भीतीने भरलेल्या तू, राक्षसांचं हेच नेहमीचं वर्तन आहे—यात शंका नाही—इतरांच्या स्त्रियांकडे जाणं किंवा त्यांना जबरदस्तीने पळवणं.
एवं चैवमकामां त्वां न च स्प्रक्ष्यामि मैथिलि। कामं कामः शरीरे मे यथाकामं प्रवर्तताम्
तरीही, मैथिली, तुझ्या इच्छेविरुद्ध मी तुला स्पर्श करणार नाही; माझ्या शरीरातली इच्छा जशी असेल तशी राहू दे.
देवि नेह भयं कार्यं मयि विश्वसिहि प्रिये। प्रणयस्व च तत्त्वेन मैवं भूः शोकलालसा
देवी, इथे तुला भीती बाळगायची गरज नाही; माझ्यावर विश्वास ठेव, प्रियेस. खरं प्रेम दे, आणि असा शोकात गुंतून राहू नकोस.
एकवेणी अधःशय्या ध्यानं मलिनमम्बरम्। अस्थानेऽप्युपवासश्च नैतान्यौपयिकानि ते
एकच वेणी, जमिनीवर झोपणं, ध्यान, मळलेले कपडे, आणि वेळेअभावी उपवास—हे काही तुझ्यासाठी योग्य नाही.
विचित्राणि च माल्यानि चन्दनान्यगुरूणि च। विविधानि च वासांसि दिव्यान्याभरणानि च
इथे सुंदर फुलमाळा, चंदन, अगर, विविध वस्त्रं, आणि दिव्य दागिने आहेत.
महार्हाणि च पानानि शयनान्यासनानि च। गीतं नृत्यं च वाद्यं च लभ मां प्राप्य मैथिलि
मूल्यवान मद्य, उत्तम शय्या, आसने, गाणी, नृत्य, आणि वाद्य—हे सगळं तुला मिळू दे, मैथिली, मला मिळवल्यावर.
स्त्रीरत्नमसि मैवं भूः कुरु गात्रेषु भूषणम्। मां प्राप्य हि कथं वा स्यास्त्वमनर्हा सुविग्रहे
तू स्त्रियांमध्ये रत्न आहेस—अशी उदास राहू नकोस; आपल्या अंगावर दागिने घाल. मला मिळवल्यावर, इतकी सुंदर असूनही, तू कशी अयोग्य ठरशील?
इदं ते चारु संजातं यौवनं ह्यतिवर्तते। यदतीतं पुनर्नैति स्रोतः स्रोतस्विनामिव
हे तुझं सुंदर तारुण्य आता संपत चाललं आहे; जे गेलं ते परत येत नाही, जसं प्रवाह परत फिरत नाही.
त्वां कृत्वोपरतो मन्ये रूपकर्ता स विश्वकृत्। नहि रूपोपमा ह्यन्या तवास्ति शुभदर्शने
रूपाचा निर्माता, विश्वाचा कर्ता, त्याने तुला घडवल्यावर आपलं काम थांबवलं असावं, सुंदर दिसणाऱ्या तू, कारण तुझ्या रूपाला दुसरी कोणतीच उपमा नाही.
त्वां समासाद्य वैदेहि रूपयौवनशालिनीम्। कः पुनर्नातिवर्तेत साक्षादपि पितामहः
वैदेही, सौंदर्य आणि तारुण्याने नटलेली तू, तुला पाहिल्यावर कोण टिकून राहील—even ब्रह्मादेखील नाही.
यद् यत् पश्यामि ते गात्रं शीतांशुसदृशानने। तस्मिंस्तस्मिन् पृथुश्रोणि चक्षुर्मम निबध्यते
शीतल चंद्रासारख्या चेहऱ्याची तू, तुझ्या शरीराचा जो जो भाग मी पाहतो, त्या त्या ठिकाणी माझं लक्ष गुंततं, रुंद कंबरेची तू.
भव मैथिलि भार्या मे मोहमेतं विसर्जय। बह्वीनामुत्तमस्त्रीणां ममाग्रमहिषी भव
मैथिली, माझी पत्नी हो, हा भ्रम सोडून दे; माझ्या अनेक उत्तम पत्नींपैकी तूच माझी मुख्य राणी हो.
लोकेभ्यो यानि रत्नानि सम्प्रमथ्याहृतानि मे। तानि ते भीरु सर्वाणि राज्यं चैव ददामि ते
साऱ्या लोकांतून मी जी रत्ने मिळवली आहेत, भीतीने भरलेल्या तू, ती सगळी आणि राज्यही मी तुला देतो.
विजित्य पृथिवीं सर्वां नानानगरमालिनीम्। जनकाय प्रदास्यामि तव हेतोर्विलासिनि
संपूर्ण पृथ्वी, जी अनेक नगरांनी सजलेली आहे, जिंकून मी तुझ्या वडिलांना देईन, हसऱ्या तू, तुझ्या सुखासाठी.
नेह पश्यामि लोकेऽन्यं यो मे प्रतिबलो भवेत्। पश्य मे सुमहद्वीर्यमप्रतिद्वन्द्वमाहवे
या जगात माझ्याशी बळाने सामना करेल असा दुसरा कोणीच नाही; माझं मोठं, अद्वितीय शौर्य युद्धात पाहा.
इच्छ मां क्रियतामद्य प्रतिकर्म तवोत्तमम्। सुप्रभाण्यवसज्जन्तां तवांगे भूषणानि हि
माझी इच्छा धर, आज तुझ्यासाठी सुंदर दागिने तयार करू दे. तुझे अंग झळकावे असे सुंदर अलंकार घालू दे.
साधु पश्यामि ते रूपं सुयुक्तं प्रतिकर्मणा। प्रतिकर्माभिसंयुक्ता दाक्षिण्येन वरानने
खरंच, तुझं रूप दागिन्यांना शोभून दिसतं. दयाळूपणाने आणि अलंकारांनी सजलेली, सुंदर मुखवाली तू फारच आकर्षक आहेस.
भुङ्क्ष्व भोगान् यथाकामं पिब भीरु रमस्व च। यथेष्टं च प्रयच्छ त्वं पृथिवीं वा धनानि च
जशी तुझी इच्छा असेल तशी सुखे उपभोग, पाणी प्या, भीती सोडून आनंद लुट. तुला हवे तसे पृथ्वी किंवा धन वाटू शकते.
ललस्व मयि विस्रब्धा धृष्टमाज्ञापयस्व च। मत्प्रासादाल्ललन्त्याश्च ललतां बान्धवस्तव
माझ्यावर पूर्ण विश्वास ठेवून मनसोक्त प्रेम कर आणि निर्भयपणे आज्ञा दे. माझ्या कृपेने, तू आनंद लुटशील तसेच तुझे नातेवाईकही सुखी होतील.
ऋद्धिं ममानुपश्य त्वं श्रियं भद्रे यशस्विनि। किं करिष्यसि रामेण सुभगे चीरवासिना
माझी समृद्धी, माझे वैभव पाहा, हे भाग्यवती आणि यशस्विनी. सुंदर सिये, त्या झाडाच्या साली घालणाऱ्या रामासोबत तुला काय मिळणार?
निक्षिप्तविजयो रामो गतश्रीर्वनगोचरः। व्रती स्थण्डिलशायी च शंके जीवति वा न वा
रामाचा विजय गेला, त्याचे वैभव संपले, तो आता जंगलात राहतो, व्रत पाळतो आणि जमिनीवर झोपतो. तो जिवंत आहे की नाही, मला शंका वाटते.
नहि वैदेहि रामस्त्वां द्रष्टुं वाप्युपलभ्यते। पुरोबलाकैरसितैर्मेघैर्ज्योत्स्नामिवावृताम्
वैदेही, राम तुला पाहूही शकत नाही, तुला गाठूही शकत नाही, जशी काळ्या बगळ्यांच्या ढगांनी चंद्रप्रकाश झाकला जातो.
न चापि मम हस्तात् त्वां प्राप्तुमर्हति राघवः। हिरण्यकशिपुः कीर्तिमिन्द्रहस्तगतामिव
राघव तुला माझ्या हातून घेऊच शकत नाही, जशी हिरण्यकशिपूने इंद्राच्या हातातील कीर्ती मिळवू शकली नाही.
चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि। मनो हरसि मे भीरु सुपर्णः पन्नगं यथा
सुंदर हास्य, गोड हसू आणि मोहक डोळे असलेली तू, हे भीरू, माझं मन जिंकतेस, जशी गरुड सर्पाला उचलतो.
क्लिष्टकौशेयवसनां तन्वीमप्यनलंकृताम्। त्वां दृष्ट्वा स्वेषु दारेषु रतिं नोपलभाम्यहम्
मळलेली रेशमी वस्त्रं घातलेली, सडपातळ आणि अलंकार नसलेली तू दिसलीस की, मला माझ्या इतर पत्नींत काहीच आनंद वाटत नाही.