आयतीमिव विध्वस्तामाज्ञां प्रतिहतामिव। दीप्तामिव दिशं काले पूजामपहतामिव
ती जणू एखादी आज्ञा मोडली गेल्यासारखी, उजळ दिशेला काळानं नष्ट केल्यासारखी, किंवा योग्य वेळी पूजा अडथळा आल्यासारखी वाटत होती.
पौर्णमासीमिव निशां तमोग्रस्तेन्दुमण्डलाम्। पद्मिनीमिव विध्वस्तां हतशूरां चमूमिव
ती जणू पौर्णिमेची रात्र, ज्याचं चंद्रमंडळ अंधारानं गिळलं आहे, किंवा उद्ध्वस्त कमळाचं तळं, किंवा वीर मारलेली सेना, अशी दिसत होती.
प्रभामिव तमोध्वस्तामुपक्षीणामिवापगाम्। वेदीमिव परामृष्टां शान्तामग्निशिखामिव
ती जणू तेजाला अंधारानं झाकलं आहे, नदी आटून गेली आहे, यज्ञवेदी अपवित्र झाली आहे, किंवा शांत झालेली अग्निशिखा आहे, अशी दिसत होती.
उत्कृष्टपर्णकमलां वित्रासितविहंगमाम्। हस्तिहस्तपरामृष्टामाकुलामिव पद्मिनीम्
ती जणू फुलं-पानं फाटलेलं, पक्षी उडून गेलेलं, आणि हत्तीच्या सोंडेच्या स्पर्शानं अस्वस्थ झालेलं कमळाचं तळं आहे, अशी वाटत होती.
पतिशोकातुरां शुष्कां नदीं विस्रावितामिव। परया मृजया हीनां कृष्णपक्षे निशामिव
ती जणू पतीच्या विरहात कोरडी पडलेली, सोडून दिलेली नदी आहे, किंवा कृष्णपक्षातील चंद्राशिवायची रात्र आहे, अशी दिसत होती.
सुकुमारीं सुजातांगीं रत्नगर्भगृहोचिताम्। तप्यमानामिवोष्णेन मृणालीमचिरोद्धृताम्
ती अत्यंत नाजूक, सुंदर अंगाची, रत्नांनी भरलेल्या घरात वाढलेली, पण जणू नुकतीच तोडलेली कमळाची काडी उन्हात सुकते तशी सुकत होती.
गृहीतामालितां स्तम्भे यूथपेन विनाकृताम्। निःश्वसन्तीं सुदुःखार्तां गजराजवधूमिव
ती पकडली गेली, खांबाला बांधली गेली, आपल्या सख्या सोडून दिल्या गेल्या, मोठ्या दुःखात खोल श्वास घेत होती, जणू हत्तीच्या राणीला पकडून नेलं आहे.
उपवासेन शोकेन ध्यानेन च भयेन च। परिक्षीणां कृशां दीनामल्पाहारां तपोधनाम्
उपवास, दुःख, ध्यान आणि भीती यामुळे ती खूपच कृश, अशक्त, दुःखी, अत्यल्प अन्न खाणारी आणि तपश्चर्येने समृद्ध अशी दिसत होती.
आयाचमानां दुःखार्तां प्राञ्जलिं देवतामिव। भावेन रघुमुख्यस्य दशग्रीवपराभवम्
ती दुःखानं व्याकुळ, हात जोडून देवतेप्रमाणे विनवणी करत होती, मनानं रघुकुलातील प्रमुख रामाच्या विजयाची आणि दहा डोक्याच्या पराभवाची वाट पाहत होती.
समीक्षमाणां रुदतीमनिन्दितां सुपक्ष्मताम्रायतशुक्ललोचनाम्। अनुव्रतां राममतीव मैथिलीं प्रलोभयामास वधाय रावणः
रावणानं अत्यंत सुंदर, दीर्घ, लालसर, पांढऱ्या आणि मोठ्या डोळ्यांनी पाहणाऱ्या, रडणाऱ्या, निष्कलंक, रामनिष्ठ मैथिलीला फसवायचं ठरवलं, तिचा नाश व्हावा म्हणून.
thumb|विंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे विंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या सुंदरकांडातील वीसावा सर्ग ऐका.
स तां परिवृतां दीनां निरानन्दां तपस्विनीम्। साकारैर्मधुरैर्वाक्यैर्न्यदर्शयत रावणः
तेव्हा रावणानं, सभोवताली असलेल्या, दुःखी, आनंदहीन आणि तपस्विनी अशा तिला गोड आणि आकर्षक शब्दांनी आपली ओळख करून दिली.
मां दृष्ट्वा नागनासोरु गूहमाना स्तनोदरम्। अदर्शनमिवात्मानं भयान्नेतुं त्वमिच्छसि
अगदी सडपातळ कंबरेची तू, मला पाहिल्यावर आपली छाती आणि पोट लपवतेस, जणू काही भीतीपोटी स्वतःला अदृश्य करायचं ठरवलं आहेस.
कामये त्वां विशालाक्षि बहु मन्यस्व मां प्रिये। सर्वांगगुणसम्पन्ने सर्वलोकमनोहरे
माझी इच्छा तुझ्यावर आहे, मोठ्या डोळ्यांची तू; मला महत्त्व दे, प्रियेस. सर्व अंगात गुण असलेली, साऱ्या लोकांना मोहवणारी तू.
नेह किञ्चिन्मनुष्या वा राक्षसाः कामरूपिणः। व्यपसर्पतु ते सीते भयं मत्तः समुत्थितम्
इथे ना माणसं, ना रूप बदलणारे राक्षस तुला काही करू शकतात; सीते, माझ्यामुळे वाटणारी भीती दूर कर.
स्वधर्मो रक्षसां भीरु सर्वदैव न संशयः। गमनं वा परस्त्रीणां हरणं सम्प्रमथ्य वा
भीतीने भरलेल्या तू, राक्षसांचं हेच नेहमीचं वर्तन आहे—यात शंका नाही—इतरांच्या स्त्रियांकडे जाणं किंवा त्यांना जबरदस्तीने पळवणं.
एवं चैवमकामां त्वां न च स्प्रक्ष्यामि मैथिलि। कामं कामः शरीरे मे यथाकामं प्रवर्तताम्
तरीही, मैथिली, तुझ्या इच्छेविरुद्ध मी तुला स्पर्श करणार नाही; माझ्या शरीरातली इच्छा जशी असेल तशी राहू दे.
देवि नेह भयं कार्यं मयि विश्वसिहि प्रिये। प्रणयस्व च तत्त्वेन मैवं भूः शोकलालसा
देवी, इथे तुला भीती बाळगायची गरज नाही; माझ्यावर विश्वास ठेव, प्रियेस. खरं प्रेम दे, आणि असा शोकात गुंतून राहू नकोस.
एकवेणी अधःशय्या ध्यानं मलिनमम्बरम्। अस्थानेऽप्युपवासश्च नैतान्यौपयिकानि ते
एकच वेणी, जमिनीवर झोपणं, ध्यान, मळलेले कपडे, आणि वेळेअभावी उपवास—हे काही तुझ्यासाठी योग्य नाही.
विचित्राणि च माल्यानि चन्दनान्यगुरूणि च। विविधानि च वासांसि दिव्यान्याभरणानि च
इथे सुंदर फुलमाळा, चंदन, अगर, विविध वस्त्रं, आणि दिव्य दागिने आहेत.
महार्हाणि च पानानि शयनान्यासनानि च। गीतं नृत्यं च वाद्यं च लभ मां प्राप्य मैथिलि
मूल्यवान मद्य, उत्तम शय्या, आसने, गाणी, नृत्य, आणि वाद्य—हे सगळं तुला मिळू दे, मैथिली, मला मिळवल्यावर.
स्त्रीरत्नमसि मैवं भूः कुरु गात्रेषु भूषणम्। मां प्राप्य हि कथं वा स्यास्त्वमनर्हा सुविग्रहे
तू स्त्रियांमध्ये रत्न आहेस—अशी उदास राहू नकोस; आपल्या अंगावर दागिने घाल. मला मिळवल्यावर, इतकी सुंदर असूनही, तू कशी अयोग्य ठरशील?
इदं ते चारु संजातं यौवनं ह्यतिवर्तते। यदतीतं पुनर्नैति स्रोतः स्रोतस्विनामिव
हे तुझं सुंदर तारुण्य आता संपत चाललं आहे; जे गेलं ते परत येत नाही, जसं प्रवाह परत फिरत नाही.
त्वां कृत्वोपरतो मन्ये रूपकर्ता स विश्वकृत्। नहि रूपोपमा ह्यन्या तवास्ति शुभदर्शने
रूपाचा निर्माता, विश्वाचा कर्ता, त्याने तुला घडवल्यावर आपलं काम थांबवलं असावं, सुंदर दिसणाऱ्या तू, कारण तुझ्या रूपाला दुसरी कोणतीच उपमा नाही.
त्वां समासाद्य वैदेहि रूपयौवनशालिनीम्। कः पुनर्नातिवर्तेत साक्षादपि पितामहः
वैदेही, सौंदर्य आणि तारुण्याने नटलेली तू, तुला पाहिल्यावर कोण टिकून राहील—even ब्रह्मादेखील नाही.
यद् यत् पश्यामि ते गात्रं शीतांशुसदृशानने। तस्मिंस्तस्मिन् पृथुश्रोणि चक्षुर्मम निबध्यते
शीतल चंद्रासारख्या चेहऱ्याची तू, तुझ्या शरीराचा जो जो भाग मी पाहतो, त्या त्या ठिकाणी माझं लक्ष गुंततं, रुंद कंबरेची तू.
भव मैथिलि भार्या मे मोहमेतं विसर्जय। बह्वीनामुत्तमस्त्रीणां ममाग्रमहिषी भव
मैथिली, माझी पत्नी हो, हा भ्रम सोडून दे; माझ्या अनेक उत्तम पत्नींपैकी तूच माझी मुख्य राणी हो.
लोकेभ्यो यानि रत्नानि सम्प्रमथ्याहृतानि मे। तानि ते भीरु सर्वाणि राज्यं चैव ददामि ते
साऱ्या लोकांतून मी जी रत्ने मिळवली आहेत, भीतीने भरलेल्या तू, ती सगळी आणि राज्यही मी तुला देतो.
विजित्य पृथिवीं सर्वां नानानगरमालिनीम्। जनकाय प्रदास्यामि तव हेतोर्विलासिनि
संपूर्ण पृथ्वी, जी अनेक नगरांनी सजलेली आहे, जिंकून मी तुझ्या वडिलांना देईन, हसऱ्या तू, तुझ्या सुखासाठी.
नेह पश्यामि लोकेऽन्यं यो मे प्रतिबलो भवेत्। पश्य मे सुमहद्वीर्यमप्रतिद्वन्द्वमाहवे
या जगात माझ्याशी बळाने सामना करेल असा दुसरा कोणीच नाही; माझं मोठं, अद्वितीय शौर्य युद्धात पाहा.