राजहंसप्रतीकाशं छत्रं पूर्णशशिप्रभम्। सौवर्णदण्डमपरा गृहीत्वा पृष्ठतो ययौ
दुसरी एक, राजहंसासारखे दिसणारे, पूर्ण चंद्रासारखे तेजस्वी आणि सोन्याच्या दांड्याचे छत्र घेऊन मागून चालत होती.
निद्रामदपरीताक्ष्यो रावणस्योत्तमस्त्रियः। अनुजग्मुः पतिं वीरं घनं विद्युल्लता इव
रावणाच्या श्रेष्ठ स्त्रिया, ज्यांच्या डोळ्यांवर झोप किंवा मद्याचा प्रभाव नव्हता, त्या आपल्या वीर पतीच्या मागे जणू मेघामागे वीज चमकावी तशा चालत होत्या.
व्याविद्धहारकेयूराः समामृदितवर्णकाः। समागलितकेशान्ताः सस्वेदवदनास्तथा
त्यांच्या गळ्यातील हार आणि कंकणे विस्कटलेली, रंग फिकट झालेले, केस विस्कटलेले आणि तोंडावर घामाचे थेंब होते.
घूर्णन्त्यो मदशेषेण निद्रया च शुभाननाः। स्वेदक्लिष्टांगकुसुमाः समाल्याकुलमूर्धजाः
मद्य आणि झोपेमुळे डोलणाऱ्या, सुंदर चेहऱ्यावर घामाचे थेंब, माळा कोमेजलेल्या आणि केसात फुले अडकलेली.
स च कामपराधीनः पतिस्तासां महाबलः। सीतासक्तमना मन्दो मन्दाञ्चितगतिर्बभौ
त्या स्त्रियांचा बलवान स्वामी, इच्छेच्या अधीन झालेला, मन सीतावर स्थिर झालेले, मंद आणि संथ गतीने चालत होता.
ततः काञ्चीनिनादं च नूपुराणां च निःस्वनम्। शुश्राव परमस्त्रीणां कपिर्मारुतनन्दनः
मग वायुपुत्र हनुमानाने त्या श्रेष्ठ स्त्रियांच्या कंबरपट्ट्यांचा आणि नुपुरांचा मंजुळ आवाज ऐकला.
तं चाप्रतिमकर्माणमचिन्त्यबलपौरुषम्। द्वारदेशमनुप्राप्तं ददर्श हनुमान् कपिः
हनुमानाने त्या अतुलनीय कृत्यांच्या आणि अकल्पनीय बळाच्या वीराला दाराजवळ येताना पाहिले.
दीपिकाभिरनेकाभिः समन्तादवभासितम्। गन्धतैलावसिक्ताभिर्ध्रियमाणाभिरग्रतः
त्याच्या सभोवताली अनेक दिवे लावलेले होते, आणि समोर सुगंधी तेल लावलेल्या स्त्रिया दिवे धरून उभ्या होत्या.
कामदर्पमदैर्युक्तं जिह्मताम्रायतेक्षणम्। समक्षमिव कंदर्पमपविद्धशरासनम्
त्याच्या डोळ्यांत काम, गर्व आणि मद यामुळे तिरके, तांबडे आणि मोठेपण दिसत होते; तो जणू कामदेवच, पण धनुष्य बाजूला ठेवलेला.
मथितामृतफेनाभमरजोवस्त्रमुत्तमम्। सपुष्पमवकर्षन्तं विमुक्तं सक्तमंगदे
त्याने अमृताच्या फेसासारखा शुभ्र आणि फुलांनी सजवलेला उत्तम वस्त्र घातला होता, जे सैल झालेले असून त्याच्या अंगदावर अडकले होते.
तं पत्रविटपे लीनः पत्रपुष्पशतावृतः। समीपमुपसंक्रान्तं विज्ञातुमुपचक्रमे
पानांच्या झाडीत लपून, शंभर पाने आणि फुलांनी झाकलेला हनुमान त्याच्या जवळ येण्याकडे लक्ष देऊ लागला.
अवेक्षमाणस्तु तदा ददर्श कपिकुञ्जरः। रूपयौवनसम्पन्ना रावणस्य वरस्त्रियः
तेव्हा वानरांचा प्रमुख हनुमानाने रावणाच्या रूप आणि तारुण्याने युक्त अशा सुंदर स्त्रिया पाहिल्या.
ताभिः परिवृतो राजा सुरूपाभिर्महायशाः। तन्मृगद्विजसंघुष्टं प्रविष्टः प्रमदावनम्
त्या सुंदर स्त्रियांनी वेढलेल्या, कीर्तीमान राजा, हरिणांचे कळप आणि पक्ष्यांच्या थव्यांनी गजबजलेल्या रमणीय उद्यानात गेला.
क्षीबो विचित्राभरणः शङ्कुकर्णो महाबलः। तेन विश्रवसः पुत्रः स दृष्टो राक्षसाधिपः
मद्याने मत्त, विविध दागिन्यांनी मढवलेला, शंखासारखे कान असलेला, बलवान आणि विश्रवसाचा पुत्र, तो राक्षसांचा राजा तिथे दिसला.
वृतः परमनारीभिस्ताराभिरिव चन्द्रमाः। तं ददर्श महातेजास्तेजोवन्तं महाकपिः
सर्वोत्तम स्त्रियांनी वेढलेला, जणू तारकांमध्ये चंद्रच, असा तेजस्वी आणि तेजाने भरलेला तो हनुमानाच्या नजरेस पडला.
रावणोऽयं महाबाहुरिति संचिन्त्य वानरः। सोऽयमेव पुरा शेते पुरमध्ये गृहोत्तमे। अवप्लुतो महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः
'हा रावणच आहे, बलवान बाहू असलेला,' असे वानराने ओळखले. 'हा तोच आहे जो नगराच्या मध्यातील उत्तम घरात झोपतो.' मग वायुपुत्र हनुमान तेजाने भरून खाली उतरला.
स तथाप्युग्रतेजाः स निर्धूतस्तस्य तेजसा। पत्रे गुह्यान्तरे सक्तो मतिमान् संवृतोऽभवत्
तरीसुद्धा, त्या रावणाच्या तेजाने भारावून गेलेला हनुमान, पानांच्या आड लपून, सावधपणे लपून राहिला.
स तामसितकेशान्तां सुश्रोणीं संहतस्तनीम्। दिदृक्षुरसितापांगीमुपावर्तत रावणः
काळ्या केसांची, सुंदर कंबर असलेली, घट्ट वक्षस्थळ असलेली आणि डोळ्यांच्या कडा काळ्या असलेल्या तिला पाहण्याची इच्छा रावणाच्या मनात आली.
thumb|एकोनविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे एकोनविंशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील एकोणविसावा सर्ग ऐका.
तस्मिन्नेव ततः काले राजपुत्री त्वनिन्दिता। रूपयौवनसम्पन्नं भूषणोत्तमभूषितम्
त्याच वेळी, निष्कलंक राजकन्या, रूप आणि तारुण्याने युक्त, उत्तम दागिन्यांनी सजलेली होती.
ततो दृष्ट्वैव वैदेही रावणं राक्षसाधिपम्। प्रावेपत वरारोहा प्रवाते कदली यथा
तेव्हा, राक्षसांचा राजा रावणाला पाहताच, वैदेही, उत्तम अंगकाठीची, वाऱ्यात हलणाऱ्या केळीच्या झाडासारखी थरथरू लागली.
ऊरुभ्यामुदरं छाद्य बाहुभ्यां च पयोधरौ। उपविष्टा विशालाक्षी रुदती वरवर्णिनी
तिने आपल्या मांडीने पोट झाकले आणि हातांनी स्तन झाकले; मोठ्या डोळ्यांची, तेजस्विनी ती स्त्री बसून रडत होती.
दशग्रीवस्तु वैदेहीं रक्षितां राक्षसीगणैः। ददर्श दीनां दुःखार्तां नावं सन्नामिवार्णवे
दशमुखाने, राक्षसींच्या समुहाने राखली गेलेली, दुःखी आणि संकटाने त्रस्त वैदेही पाहिली, जणू समुद्रात बुडणारे जहाजच.
असंवृतायामासीनां धरण्यां संशितव्रताम्। छिन्नां प्रपतितां भूमौ शाखामिव वनस्पतेः
ती दृढ व्रत असलेली स्त्री, उघडीच जमिनीवर बसली होती; जणू झाडाची तुटलेली फांदी खाली पडली आहे असे वाटत होते.
मलमण्डनदिग्धांगीं मण्डनार्हाममण्डनाम्। मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति न विभाति च
तिचं अंग मळानं माखलेलं होतं, दागिन्यांनी सजवायला योग्य असतानाही, ती सजली नाहीच जणू. जसं कमळाचं कांडं चिखलानं माखलं की, ते तेजस्वी दिसतं आणि दिसत नाहीही.
समीपं राजसिंहस्य रामस्य विदितात्मनः। संकल्पहयसंयुक्तैर्यान्तीमिव मनोरथैः
ती आपल्या मनाच्या इच्छांच्या रथावर, निर्धाराच्या घोड्यांवर बसून, स्वतःला ओळखणाऱ्या राजसिंह रामाच्या जवळ जात असल्यासारखी वाटत होती.
शुष्यन्तीं रुदतीमेकां ध्यानशोकपरायणाम्। दुःखस्यान्तमपश्यन्तीं रामां राममनुव्रताम्
ती एकटी, कोमेजलेली, रडणारी, ध्यानात आणि दुःखात मग्न, आपल्या दुःखाचा शेवट दिसत नव्हता, आणि रामाच्या भक्तीत पूर्णपणे लीन होती.
चेष्टमानामथाविष्टां पन्नगेन्द्रवधूमिव। धूप्यमानां ग्रहेणेव रोहिणीं धूमकेतुना
ती कधी अस्वस्थ, कधी अशक्त होऊन पडत होती, जणू नागराजाच्या पत्नीप्रमाणे, किंवा धूमकेतूने त्रास दिलेल्या रोहिणी नक्षत्रासारखी.
वृत्तशीले कुले जातामाचारवति धार्मिके। पुनः संस्कारमापन्नां जातामिव च दुष्कुले
सद्गुणी, चांगल्या घरात जन्मलेली, नीतीमूल्य जपणारी, धर्मशील असतानाही, ती जणू वाईट घरात जन्मली असावी असं वाटावं, अशी दुर्दशा तिची झाली होती.
सन्नामिव महाकीर्तिं श्रद्धामिव विमानिताम्। प्रज्ञामिव परिक्षीणामाशां प्रतिहतामिव
ती जणू मोठ्या कीर्तीला कमीपणा आलेला, श्रद्धेला अपमान सहन करावा लागलेला, बुद्धीला क्षीणपणा आलेला, आणि आशेला धक्का बसलेला असं दिसत होती.