कराला धूम्रकेशिन्यो राक्षसीर्विकृताननाः। पिबन्ति सततं पानं सुरामांससदाप्रियाः
भयंकर, धुरकट केसांच्या, विकृत चेहऱ्याच्या राक्षसी सतत मद्यपान करणाऱ्या, नेहमीच मांस खाण्याची आवड असणाऱ्या होत्या.
स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्। तस्याधस्ताच्च तां देवीं राजपुत्रीमनिन्दिताम्
पसरलेल्या फांद्यांच्या झाडाभोवती बसलेल्या त्या, आणि त्या झाडाखाली निष्कलंक राजकन्या ती देवी बसली होती.
लक्षयामास लक्ष्मीवान् हनूमाञ्जनकात्मजाम्। निष्प्रभां शोकसंतप्तां मलसंकुलमूर्धजाम्
तेजस्वी हनुमानाने जनकनंदिनीला पाहिले—ती शोकाने काळवंडलेली, मलिन केसांची आणि तेज हरवलेली दिसत होती.
क्षीणपुण्यां च्युतां भूमौ तारां निपतितामिव। चारित्रव्यपदेशाढ्यां भर्तृदर्शनदुर्गताम्
पुण्य कमी झाल्यामुळे जणू आकाशातून पडलेला तारा पृथ्वीवर पडावा तशी, उत्तम चारित्र्याची पण पतीच्या विरहाने दुःखी झालेली होती.
भूषणैरुत्तमैर्हीनां भर्तृवात्सल्यभूषिताम्। राक्षसाधिपसंरुद्धां बन्धुभिश्च विनाकृताम्
सर्वात सुंदर दागिन्यांपासून वंचित, पण पतीच्या प्रेमानेच खऱ्या अर्थाने शोभलेली; राक्षसाधिपतीने वेढलेली आणि नातेवाईकांपासून दूर ठेवलेली होती.
वियूथां सिंहसंरुद्धां बद्धां गजवधूमिव। चन्द्ररेखां पयोदान्ते शारदाभ्रैरिवावृताम्
सेनांनी वेढलेली, सिंहाने घेरलेल्या हत्तीणीसारखी; जणू मेघांच्या कडेला असलेला चंद्रकोर शरद ऋतूतील ढगांनी झाकलेला तशी दिसत होती.
क्लिष्टरूपामसंस्पर्शादयुक्तामिव वल्लकीम्। स तां भर्तृहिते युक्तामयुक्तां रक्षसां वशे
दुःखी रूपाची, कुणाच्याही स्पर्शाशिवाय, जणू सूर जुळलेली नसलेली वीणा; पतीच्या हितासाठी समर्पित, पण राक्षसींच्या अधीन असलेली.
अशोकवनिकामध्ये शोकसागरमाप्लुताम्। ताभिः परिवृतां तत्र सग्रहामिव रोहिणीम्
अशोकवनाच्या मध्यभागी, दुःखाच्या सागरात बुडालेली; त्या राक्षसींनी वेढलेली, जणू तारकांसह रोहिणी नक्षत्र.
ददर्श हनुमांस्तत्र लतामकुसुमामिव। सा मलेन च दिग्धांगी वपुषा चाप्यलंकृता। मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति च न भाति च
हनुमानाने तिथे तिला पाहिले, जणू फुलरहित वेल; अंगावर मळ लागलेला, पण सौंदर्याने उजळलेला देह; जणू चिखलाने माखलेली कमळाची काडी, चमकतही आणि न चमकतही.
मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम्। संवृतां मृगशावाक्षीं ददर्श हनुमान् कपिः
मळकट, फाटलेल्या वस्त्रात, तेजस्विनी ती; हनुमान त्या मृगशावकासारख्या डोळ्यांची तिला पाहत होता.
तां देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा। रक्षितां स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम्
ती देवी, दुःखी चेहरा असूनही न खचलेली, स्वतःच्या शीलाने सुरक्षित, काळ्या डोळ्यांची सीता, पतीच्या तेजाने उजळलेली.
तां दृष्ट्वा हनुमान् सीतां मृगशावनिभेक्षणाम्। मृगकन्यामिव त्रस्तां वीक्षमाणां समन्ततः
हनुमानाने मृगशावकासारख्या डोळ्यांची, घाबरलेली आणि चहुबाजूला पाहणारी सीता पाहिली—
दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान् पल्लवधारिणः। संघातमिव शोकानां दुःखस्योर्मिमिवोत्थिताम्
ती जणू आपल्या उसास्यांनी पल्लवांनी भरलेल्या झाडांना जाळत होती, जणू दुःखांचा एक मोठा समूह किंवा दुःखाच्या लाटेसारखी ती उभी होती—
तां क्षमां सुविभक्तांगीं विनाभरणशोभिनीम्। प्रहर्षमतुलं लेभे मारुतिः प्रेक्ष्य मैथिलीम्
सुंदर, नीटस बांध्याची, दागिन्यांशिवायही शोभणारी तिला पाहून, मारुतीला मैथिलीचे दर्शन घेऊन अतुल आनंद झाला.
हर्षजानि च सोऽश्रूणि तां दृष्ट्वा मदिरेक्षणाम्। मुमोच हनुमांस्तत्र नमश्चक्रे च राघवम्
मदिर डोळ्यांची तिला पाहून हनुमानाच्या डोळ्यात आनंदाश्रू आले, आणि तिथेच त्याने रामाला वंदन केले.
नमस्कृत्वाथ रामाय लक्ष्मणाय च वीर्यवान्। सीतादर्शनसंहृष्टो हनुमान् संवृतोऽभवत्
राम आणि लक्ष्मण यांना वंदन करून, सीतेचे दर्शन झाल्याने आनंदित झालेला बलवान हनुमान तिथे लपून बसला.
thumb|अष्टादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे अष्टादशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा अठरावा सर्ग ऐका.
तथा विप्रेक्षमाणस्य वनं पुष्पितपादपम्। विचिन्वतश्च वैदेहीं किञ्चिच्छेषा निशाभवत्
फुलांनी डवरलेल्या झाडांनी भरलेल्या वनात शोध घेत असताना, वैदेहीला शोधताना, हनुमान पाहत होता आणि रात्र संपत आली होती.
षडंगवेदविदुषां क्रतुप्रवरयाजिनाम्। शुश्राव ब्रह्मघोषान् स विरात्रे ब्रह्मरक्षसाम्
रात्रीच्या वेळी, वेदाच्या सहा अंगांमध्ये पारंगत असलेल्या ब्रह्मराक्षसांनी यज्ञाच्या वेळी उच्चारलेले वेदपाठ आणि यज्ञाच्या मंत्रांचा गजर त्याने ऐकला.
अथ मंगलवादित्रैः शब्दैः श्रोत्रमनोहरैः। प्राबोध्यत महाबाहुर्दशग्रीवो महाबलः
मग शुभ वाद्यांच्या आणि कानाला आनंद देणाऱ्या आवाजांनी, बलवान आणि दहा डोकी असलेला रावण जागा झाला.
विबुध्य तु महाभागो राक्षसेन्द्रः प्रतापवान्। स्रस्तमाल्याम्बरधरो वैदेहीमन्वचिन्तयत्
जागा झाल्यावर, तेजस्वी आणि सामर्थ्यशाली राक्षसांचा राजा, गळून पडलेली फुले आणि वस्त्रे घालून, वैदेहीचा विचार करू लागला.
भृशं नियुक्तस्तस्यां च मदनेन मदोत्कटः। न तु तं राक्षसः कामं शशाकात्मनि गूहितुम्
तिच्याविषयी प्रचंड प्रेमाने आणि उत्कटतेने भारावून गेलेला तो राक्षस, आपल्या मनातील इच्छा लपवू शकला नाही.
स सर्वाभरणैर्युक्तो बिभ्रच्छ्रियमनुत्तमाम्। तां नगैर्विविधैर्जुष्टां सर्वपुष्पफलोपगैः
सर्व दागिन्यांनी सजलेला आणि अद्वितीय तेज धारण केलेला तो, विविध फुले आणि फळांनी भरलेल्या झाडांनी नटलेल्या त्या बागेत गेला.
वृतां पुष्करिणीभिश्च नानापुष्पोपशोभिताम्। सदा मत्तैश्च विहगैर्विचित्रां परमाद्भुतैः
कमळाच्या तलावांनी वेढलेली, विविध फुलांनी सजलेली, आणि नेहमीच मद्यधुंद व विलक्षण पक्ष्यांनी भरलेली ती बाग होती.
ईहामृगैश्च विविधैर्वृतां दृष्टिमनोहरैः। वीथीः सम्प्रेक्षमाणश्च मणिकाञ्चनतोरणाम्
विविध सुंदर आणि डोळ्यांना आकर्षक अशा प्राण्यांनी वेढलेली, रत्नजडित आणि सोन्याच्या कमानी असलेल्या रस्त्यांकडे तो पाहू लागला.
नानामृगगणाकीर्णां फलैः प्रपतितैर्वृताम्। अशोकवनिकामेव प्राविशत् संततद्रुमाम्
अनेक प्रकारच्या प्राण्यांच्या झुंडीने भरलेली, पडलेल्या फळांनी व्यापलेली, आणि घनदाट झाडांनी आच्छादलेली अशोकवनीत तो गेला.
अंगनाः शतमात्रं तु तं व्रजन्तमनुव्रजन्। महेन्द्रमिव पौलस्त्यं देवगन्धर्वयोषितः
शंभर स्त्रिया त्याच्या मागे चालत होत्या, जणू काही इंद्राच्या मागे देवगंधर्वांच्या स्त्रिया चालत आहेत.
दीपिकाः काञ्चनीः काश्चिज्जगृहुस्तत्र योषितः। वालव्यजनहस्ताश्च तालवृन्तानि चापराः
काही स्त्रियांनी सोन्याच्या दिव्या घेतल्या, काहींनी केसांच्या पंख्या हातात घेतले, तर काहींनी ताडाच्या पानांचे पंखे उचलले.
काञ्चनैश्चैव भृंगारैर्जह्रुः सलिलमग्रतः। मण्डलाग्रा बृसीश्चैव गृह्यान्याः पृष्ठतो ययुः
काहींनी सोन्याच्या भांड्यात पाणी पुढे नेले, तर काहींनी गोलाकार पंखे हातात धरून मागून चालत होत्या.
काचिद् रत्नमयीं पात्रीं पूर्णां पानस्य भ्राजतीम्। दक्षिणा दक्षिणेनैव तदा जग्राह पाणिना
एकीने उजव्या हाताने रत्नांनी बनवलेली, तेजस्वी आणि भरलेली प्यायची पात्र उचलली.