सा रामा राजमहिषी राघवस्य प्रिया सती। वनसंचारकुशला ध्रुवमेष्यति जानकी
ती रामाची प्रिय, पतिव्रता राणी, वनात वावरण्यात कुशल जानकी नक्कीच येथे येईल.
अथवा मृगशावाक्षी वनस्यास्य विचक्षणा। वनमेष्यति साद्येह रामचिन्तासुकर्शिता
किंवा कदाचित, हरिणासारख्या डोळ्यांची, बुद्धिमान आणि रामाच्या विचारांनी व्याकुळ झालेली ती स्त्री लवकरच या वनात येईल.
रामशोकाभिसंतप्ता सा देवी वामलोचना। वनवासरता नित्यमेष्यते वनचारिणी
रामाच्या विरहाने दुःखी झालेली, सुंदर डोळ्यांची ती देवी, नेहमी वनवासात रमणारी, नक्कीच या वनात येईल.
वनेचराणां सततं नूनं स्पृहयते पुरा। रामस्य दयिता चार्या जनकस्य सुता सती
ती जनकाची सती कन्या, रामाची प्रिय आणि सद्गुणी, नक्कीच नेहमी वनात राहणाऱ्यांच्या संगतीची इच्छा करत असेल.
संध्याकालमनाः श्यामा ध्रुवमेष्यति जानकी। नदीं चेमां शुभजलां संध्यार्थे वरवर्णिनी
शामवर्णाची जानकी, संध्याकाळच्या पूजेला मन लावणारी, नक्कीच या शुद्ध पाण्याच्या नदीवर संध्याकाळी येईल.
तस्याश्चाप्यनुरूपेयमशोकवनिका शुभा। शुभायाः पार्थिवेन्द्रस्य पत्नी रामस्य सम्मता
ही सुंदर अशोकवनिका तिच्यासाठी अगदी योग्य आहे, कारण ती राजांचा राजा रामाची मान्यताप्राप्त आणि पुण्यवती पत्नी आहे.
यदि जीवति सा देवी ताराधिपनिभानना। आगमिष्यति सावश्यमिमां शीतजलां नदीम्
चंद्रासारखा चेहरा असलेली ती देवी जर अजूनही जिवंत असेल, तर ती नक्कीच या गार पाण्याच्या नदीवर येईल.
एवं तु मत्वा हनुमान् महात्मा प्रतीक्षमाणो मनुजेन्द्रपत्नीम्। अवेक्षमाणश्च ददर्श सर्वं सुपुष्पिते पर्णघने निलीनः
अशा प्रकारे विचार करून, महाबली हनुमान राजाच्या पत्नीची वाट पाहत झाडांच्या दाट फुलांनी झाकलेल्या फांद्यांत लपून सर्वत्र लक्ष ठेवून होता.
thumb|पञ्चदशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे पञ्चदशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकीरामायणातील सुंदरकांडाचा पंधरावा सर्ग ऐका.
स वीक्षमाणस्तत्रस्थो मार्गमाणश्च मैथिलीम्। अवेक्षमाणश्च महीं सर्वां तामन्ववैक्षत
तो तेथे उभा राहून मैथिलीला शोधत आणि सगळीकडे लक्षपूर्वक पाहत होता.
संतानकलताभिश्च पादपैरुपशोभिताम्। दिव्यगन्धरसोपेतां सर्वतः समलंकृताम्
त्या ठिकाणी लता गुंडाळलेल्या वृक्षांनी, दिव्य सुवास आणि रसांनी, सर्व बाजूंनी शोभा आली होती.
तां स नन्दनसंकाशां मृगपक्षिभिरावृताम्। हर्म्यप्रासादसम्बाधां कोकिलाकुलनिःस्वनाम्
तो नंदनवनासारखा, हरिणांनी आणि पक्ष्यांनी भरलेला, महालांनी आणि प्रासादांनी गच्च, कोकिळांच्या गूंजांनी निनादणारा तो प्रदेश पाहिला.
काञ्चनोत्पलपद्माभिर्वापीभिरुपशोभिताम्। बह्वासनकुथोपेतां बहुभूमिगृहायुताम्
कांचन कमळांनी आणि पांढऱ्या कमळांनी भरलेल्या तलावांनी, अनेक आसनांनी आणि पलंगांनी, बहुमजली घरांनी सजलेला तो प्रदेश होता.
सर्वर्तुकुसुमै रम्यैः फलवद्भिश्च पादपैः। पुष्पितानामशोकानां श्रिया सूर्योदयप्रभाम्
सर्व ऋतूंमध्ये फुलणाऱ्या, फळांनी लगडलेल्या वृक्षांनी, आणि फुललेल्या अशोकांच्या तेजाने तो प्रदेश सूर्याच्या उगवण्यासारखा उजळून निघाला होता.
प्रदीप्तामिव तत्रस्थो मारुतिः समुदैक्षत। निष्पत्रशाखां विहगैः क्रियमाणामिवासकृत्
म्हणून मारुतीने तो प्रदेश जणू काही प्रज्वलित झाल्यासारखा पाहिला, जिथे पक्ष्यांनी वारंवार पानगळ घडवली होती.
विनिष्पतद्भिः शतशश्चित्रैः पुष्पावतंसकैः। समूलपुष्परचितैरशोकैः शोकनाशनैः
शेकडो पक्षी तिथून उडत होते, विविध फुलांच्या माळांनी सजलेले, आणि फुलांनी लगडलेल्या, दुःख दूर करणाऱ्या अशोक वृक्षांनी तो प्रदेश भरलेला होता.
पुष्पभारातिभारैश्च स्पृशद्भिरिव मेदिनीम्। कर्णिकारैः कुसुमितैः किंशुकैश्च सुपुष्पितैः
फुलांच्या ओझ्याने जणू पृथ्वीला स्पर्श करणारे, फुललेल्या कर्णिकर आणि किंशुक वृक्षांनी तो प्रदेश शोभून गेला होता.
स देशः प्रभया तेषां प्रदीप्त इव सर्वतः। पुंनागाः सप्तपर्णाश्च चम्पकोद्दालकास्तथा
त्या वृक्षांच्या तेजाने तो सारा प्रदेश उजळून निघाला होता; तिथे पुंनाग, सप्तपर्ण, चंपक आणि उद्दालक वृक्षही होते.
विवृद्धमूला बहवः शोभन्ते स्म सुपुष्पिताः। शातकुम्भनिभाः केचित् केचिदग्निशिखप्रभाः
मजबूत मुळांचे, भरपूर फुललेले अनेक वृक्ष तिथे शोभत होते; काही सोन्यासारखे चमकत होते, तर काही अग्नीच्या ज्वाळेसारखे तेजस्वी दिसत होते.
नीलाञ्जननिभाः केचित् तत्राशोकाः सहस्रशः। नन्दनं विबुधोद्यानं चित्रं चैत्ररथं यथा
तिथे हजारो अशोक वृक्ष निळ्या अंजनासारखे दिसत होते; जणू काही देवांचे नंदनवन किंवा चित्ररथ उद्यानच तिथे उभे होते.
अतिवृत्तमिवाचिन्त्यं दिव्यं रम्यश्रियायुतम्। द्वितीयमिव चाकाशं पुष्पज्योतिर्गणायुतम्
ती जागा अगदी विलक्षण, कल्पनेपलीकडची, दैवी आणि मनमोहक शोभेने नटलेली वाटत होती. जणू दुसरे आकाशच, फुलांच्या प्रकाशाच्या झुंबरांनी भरलेले.
पुष्परत्नशतैश्चित्रं पञ्चमं सागरं यथा। सर्वर्तुपुष्पैर्निचितं पादपैर्मधुगन्धिभिः
शेकडो फुलांच्या रत्नांनी सजलेली, जणू पाचवा समुद्रच. सर्व ऋतूंच्या फुलांनी डवरलेली, मधाच्या सुगंधाने दरवळणारी झाडे तिथे होती.
नानानिनादैरुद्यानं रम्यं मृगगणद्विजैः। अनेकगन्धप्रवहं पुण्यगन्धं मनोहरम्
त्या रम्य बागेत हरणांचे आणि पक्ष्यांचे विविध आवाज घुमत होते. तिथे अनेक सुगंध दरवळत होते, पवित्र आणि मनाला भुरळ घालणारे.
स ददर्शाविदूरस्थं चैत्यप्रासादमूर्जितम्। मध्ये स्तम्भसहस्रेण स्थितं कैलासपाण्डुरम्
त्याला फार लांब नाही, एक भव्य चैत्यप्रासाद दिसला, जो हजार खांबांवर उभा होता आणि कैलासासारखा शुभ्र होता.
प्रवालकृतसोपानं तप्तकाञ्चनवेदिकम्। मुष्णन्तमिव चक्षूंषि द्योतमानमिव श्रिया
मूंगा घातलेल्या पायऱ्या, शुद्ध सोन्याचा चबुतरा, डोळ्यांना眩 करणारा आणि तेजाने झळाळणारा असा तो प्रासाद होता.
निर्मलं प्रांशुभावत्वादुल्लिखन्तमिवाम्बरम्। ततो मलिनसंवीतां राक्षसीभिः समावृताम्
तो प्रासाद अगदी स्वच्छ आणि उंच होता, जणू आकाशालाच स्पर्श करतो आहे. त्यानंतर त्याने तिला पाहिले, जी मळकट वस्त्रांनी झाकलेली आणि राक्षसींनी वेढलेली होती.
उपवासकृशां दीनां निःश्वसन्तीं पुनः पुनः। ददर्श शुक्लपक्षादौ चन्द्ररेखामिवामलाम्
उपवासाने कृश झालेली, दुःखी, पुन्हा पुन्हा श्वास टाकणारी, तिला त्याने पाहिले—जणू शुक्ल पक्षाच्या सुरुवातीला असलेली शुद्ध चंद्रकोर.
मन्दप्रख्यायमानेन रूपेण रुचिरप्रभाम्। पिनद्धां धूमजालेन शिखामिव विभावसोः
तिचे सौंदर्य मंदावले होते, तेज कमी झाले होते, जणू धुराच्या जाळ्याने झाकलेली ज्वाळा.
पीतेनैकेन संवीतां क्लिष्टेनोत्तमवाससा। सपङ्कामनलंकारां विपद्मामिव पद्मिनीम्
ती एकच पिवळ्या रंगाचे, मळलेले, उत्तम वस्त्र नेसली होती. कुठलाही अलंकार नव्हता, शरीरावर डाग होते, जणू कमळाच्या झाडाला फुल नसावे.
पीडितां दुःखसंतप्तां परिक्षीणां तपस्विनीम्। ग्रहेणांगारकेणेव पीडितामिव रोहिणीम्
दुःखाने होरपळलेली, संकटांनी थकलेली, तपस्विनी, जणू रोहिणीला मंगळाने त्रास दिल्यासारखी.