काननैः कृत्रिमैश्चापि सर्वतः समलंकृताम्। ये केचित् पादपास्तत्र पुष्पोपगफलोपगाः
सर्वत्र कृत्रिम बागांनी सजवलेले, आणि तेथील सर्व झाडे फुलांनी व फळांनी लगडलेली होती.
सच्छत्राः सवितर्दीकाः सर्वे सौवर्णवेदिकाः। लताप्रतानैर्बहुभिः पर्णैश्च बहुभिर्वृताम्
सर्वत्र छत्र्या, चौथऱ्यांवर सोन्याच्या कठड्यांनी सजवलेले, अनेक वेलींनी आणि भरपूर पानांनी झाकलेले होते.
काञ्चनीं शिंशपामेकां ददर्श स महाकपिः। वृतां हेममयीभिस्तु वेदिकाभिः समन्ततः
त्या महाकपिने एक सोन्याची शिंशपा झाड पाहिली, जी चारही बाजूंनी सोन्याच्या चौथऱ्यांनी वेढलेली होती.
सोऽपश्यद् भूमिभागांश्च नगप्रस्रवणानि च। सुवर्णवृक्षानपरान् ददर्श शिखिसंनिभान्
त्याने भूमीचे तुकडे, पर्वताचे झरे आणि इतर सोन्याची, मोरासारखी झळाळणारी झाडे पाहिली.
तेषां द्रुमाणां प्रभया मेरोरिव महाकपिः। अमन्यत तदा वीरः काञ्चनोऽस्मीति सर्वतः
त्या झाडांच्या तेजामुळे त्या वीराला वाटले, 'मी सर्व बाजूंनी सोन्यासारखा आहे, जणू काही मेरू पर्वतच आहे.'
तान् काञ्चनान् वृक्षगणान् मारुतेन प्रकम्पितान्। किङ्किणीशतनिर्घोषान् दृष्ट्वा विस्मयमागमत्
त्या सोन्याच्या झाडांना वाऱ्याने हलताना आणि शेकडो घंट्यांचा गूंज ऐकून तो आश्चर्यचकित झाला.
सुपुष्पिताग्रान् रुचिरांस्तरुणाङ्कुरपल्लवान्। तामारुह्य महावेगः शिंशपां पर्णसंवृताम्
फुलांनी आणि कोवळ्या पालवीने भरलेल्या, पानांनी झाकलेल्या त्या सुंदर शिंशपा झाडावर तो वेगवान हनुमान चढला.
इतो द्रक्ष्यामि वैदेहीं रामदर्शनलालसाम्। इतश्चेतश्च दुःखार्तां सम्पतन्तीं यदृच्छया
येथून मी वैदेहीला पाहीन, जी रामाच्या दर्शनासाठी आतुर आहे, दुःखी मनाने कदाचित इकडे-तिकडे फिरत असेल.
अशोकवनिका चेयं दृढं रम्या दुरात्मनः। चन्दनैश्चम्पकैश्चापि बकुलैश्च विभूषिता
ही नक्कीच त्या दुष्टाची रम्य अशोकवनिका आहे, जी चंदन, चंपक आणि बकुळाच्या झाडांनी सजलेली आहे.
इयं च नलिनी रम्या द्विजसङ्घनिषेविता। इमां सा राजमहिषी नूनमेष्यति जानकी
ही सुंदर कमळाची तलाव आहे, जिथे अनेक पक्ष्यांचे थवे येतात; नक्कीच ती राजमाता जानकी येथे येईल.
सा रामा राजमहिषी राघवस्य प्रिया सती। वनसंचारकुशला ध्रुवमेष्यति जानकी
ती रामाची प्रिय, पतिव्रता राणी, वनात वावरण्यात कुशल जानकी नक्कीच येथे येईल.
अथवा मृगशावाक्षी वनस्यास्य विचक्षणा। वनमेष्यति साद्येह रामचिन्तासुकर्शिता
किंवा कदाचित, हरिणासारख्या डोळ्यांची, बुद्धिमान आणि रामाच्या विचारांनी व्याकुळ झालेली ती स्त्री लवकरच या वनात येईल.
रामशोकाभिसंतप्ता सा देवी वामलोचना। वनवासरता नित्यमेष्यते वनचारिणी
रामाच्या विरहाने दुःखी झालेली, सुंदर डोळ्यांची ती देवी, नेहमी वनवासात रमणारी, नक्कीच या वनात येईल.
वनेचराणां सततं नूनं स्पृहयते पुरा। रामस्य दयिता चार्या जनकस्य सुता सती
ती जनकाची सती कन्या, रामाची प्रिय आणि सद्गुणी, नक्कीच नेहमी वनात राहणाऱ्यांच्या संगतीची इच्छा करत असेल.
संध्याकालमनाः श्यामा ध्रुवमेष्यति जानकी। नदीं चेमां शुभजलां संध्यार्थे वरवर्णिनी
शामवर्णाची जानकी, संध्याकाळच्या पूजेला मन लावणारी, नक्कीच या शुद्ध पाण्याच्या नदीवर संध्याकाळी येईल.
तस्याश्चाप्यनुरूपेयमशोकवनिका शुभा। शुभायाः पार्थिवेन्द्रस्य पत्नी रामस्य सम्मता
ही सुंदर अशोकवनिका तिच्यासाठी अगदी योग्य आहे, कारण ती राजांचा राजा रामाची मान्यताप्राप्त आणि पुण्यवती पत्नी आहे.
यदि जीवति सा देवी ताराधिपनिभानना। आगमिष्यति सावश्यमिमां शीतजलां नदीम्
चंद्रासारखा चेहरा असलेली ती देवी जर अजूनही जिवंत असेल, तर ती नक्कीच या गार पाण्याच्या नदीवर येईल.
एवं तु मत्वा हनुमान् महात्मा प्रतीक्षमाणो मनुजेन्द्रपत्नीम्। अवेक्षमाणश्च ददर्श सर्वं सुपुष्पिते पर्णघने निलीनः
अशा प्रकारे विचार करून, महाबली हनुमान राजाच्या पत्नीची वाट पाहत झाडांच्या दाट फुलांनी झाकलेल्या फांद्यांत लपून सर्वत्र लक्ष ठेवून होता.
thumb|पञ्चदशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे पञ्चदशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकीरामायणातील सुंदरकांडाचा पंधरावा सर्ग ऐका.
स वीक्षमाणस्तत्रस्थो मार्गमाणश्च मैथिलीम्। अवेक्षमाणश्च महीं सर्वां तामन्ववैक्षत
तो तेथे उभा राहून मैथिलीला शोधत आणि सगळीकडे लक्षपूर्वक पाहत होता.
संतानकलताभिश्च पादपैरुपशोभिताम्। दिव्यगन्धरसोपेतां सर्वतः समलंकृताम्
त्या ठिकाणी लता गुंडाळलेल्या वृक्षांनी, दिव्य सुवास आणि रसांनी, सर्व बाजूंनी शोभा आली होती.
तां स नन्दनसंकाशां मृगपक्षिभिरावृताम्। हर्म्यप्रासादसम्बाधां कोकिलाकुलनिःस्वनाम्
तो नंदनवनासारखा, हरिणांनी आणि पक्ष्यांनी भरलेला, महालांनी आणि प्रासादांनी गच्च, कोकिळांच्या गूंजांनी निनादणारा तो प्रदेश पाहिला.
काञ्चनोत्पलपद्माभिर्वापीभिरुपशोभिताम्। बह्वासनकुथोपेतां बहुभूमिगृहायुताम्
कांचन कमळांनी आणि पांढऱ्या कमळांनी भरलेल्या तलावांनी, अनेक आसनांनी आणि पलंगांनी, बहुमजली घरांनी सजलेला तो प्रदेश होता.
सर्वर्तुकुसुमै रम्यैः फलवद्भिश्च पादपैः। पुष्पितानामशोकानां श्रिया सूर्योदयप्रभाम्
सर्व ऋतूंमध्ये फुलणाऱ्या, फळांनी लगडलेल्या वृक्षांनी, आणि फुललेल्या अशोकांच्या तेजाने तो प्रदेश सूर्याच्या उगवण्यासारखा उजळून निघाला होता.
प्रदीप्तामिव तत्रस्थो मारुतिः समुदैक्षत। निष्पत्रशाखां विहगैः क्रियमाणामिवासकृत्
म्हणून मारुतीने तो प्रदेश जणू काही प्रज्वलित झाल्यासारखा पाहिला, जिथे पक्ष्यांनी वारंवार पानगळ घडवली होती.
विनिष्पतद्भिः शतशश्चित्रैः पुष्पावतंसकैः। समूलपुष्परचितैरशोकैः शोकनाशनैः
शेकडो पक्षी तिथून उडत होते, विविध फुलांच्या माळांनी सजलेले, आणि फुलांनी लगडलेल्या, दुःख दूर करणाऱ्या अशोक वृक्षांनी तो प्रदेश भरलेला होता.
पुष्पभारातिभारैश्च स्पृशद्भिरिव मेदिनीम्। कर्णिकारैः कुसुमितैः किंशुकैश्च सुपुष्पितैः
फुलांच्या ओझ्याने जणू पृथ्वीला स्पर्श करणारे, फुललेल्या कर्णिकर आणि किंशुक वृक्षांनी तो प्रदेश शोभून गेला होता.
स देशः प्रभया तेषां प्रदीप्त इव सर्वतः। पुंनागाः सप्तपर्णाश्च चम्पकोद्दालकास्तथा
त्या वृक्षांच्या तेजाने तो सारा प्रदेश उजळून निघाला होता; तिथे पुंनाग, सप्तपर्ण, चंपक आणि उद्दालक वृक्षही होते.
विवृद्धमूला बहवः शोभन्ते स्म सुपुष्पिताः। शातकुम्भनिभाः केचित् केचिदग्निशिखप्रभाः
मजबूत मुळांचे, भरपूर फुललेले अनेक वृक्ष तिथे शोभत होते; काही सोन्यासारखे चमकत होते, तर काही अग्नीच्या ज्वाळेसारखे तेजस्वी दिसत होते.
नीलाञ्जननिभाः केचित् तत्राशोकाः सहस्रशः। नन्दनं विबुधोद्यानं चित्रं चैत्ररथं यथा
तिथे हजारो अशोक वृक्ष निळ्या अंजनासारखे दिसत होते; जणू काही देवांचे नंदनवन किंवा चित्ररथ उद्यानच तिथे उभे होते.